جمهوری سوم در آزمون فیصلهبخش!
احمد پورمندی
 |
۱- با ورود به عصر هوش مصنوعی دو عنصر «داده» و «الگوریتم» به عناصر اصلی در ترکیب سرمایه بدل شدهاند. این امر در بازنگری نقشه سیاسی منطقه خلیج فارس، نقش کلیدی دارد.
۲- نیاز شدید رشد سرسامآور هوش مصنوعی که بسیار انرژیبر و سرمایهبر است، کشورهای نفتی جنوب خلیج فارس را که از پول کلان و منابع نفت و گاز فراوان برخوردارند، به جذابیت شماره یک برای صنایع «های-تک» آمریکا بدل کرده است. این صنایع، برای تمرکز در جنوب خلیج فارس، به امنیت و تعریفی تازه از ترتیبات امنیتی نیازمند هستند.
۳- ترامپ به عنوان نماینده سرمایهداری سنتی آمریکا، شاید هنوز برای نفت، گاز و بازار اسلحه اهمیت بیشتری قائل باشد، اما جی دی ونس و تیم او که سرمایهداری نوین را نمایندگی میکنند، خواستار پایان عصر رزمناوها و جنگهای بیپایان هستند. برای آنها مراکز دادهپردازی، ابزاری بسیار مهمتر از هر وسیله قدیمی برای کنترل جهان آینده است.
۴- مسأله مرکزی برای جمهوری اسلامی سهمگیری مناسب در ترتیبات نوین امنیتی و اقتصادی در خاورمیانه نوین است.
۵- ایران به لحاظ منابع انرژی و نیروی کار ماهر، امکان مشارکت مؤثر و قوی در این تقسیم کار جدید را دارد، اما تحت سلطه جمهوری اسلامی بدون انجام اصلاحات عمیق، از قوه به فعل درآمدن این امکانات ناممکن است.
۶- درگیری دو جناح نوپدید «پراگماتیست» و «بنیادگرا» در جمهوری اسلامی، قبل از هر چیز متأثر از انعکاس آن روند کلان منطقهای، در حکومت است.
۷- پراگماتیستها که ترکیب جدیدی از اصلاحطلبان، اعتدالیون و اصولگرایان میانهرو هستند، به این درک رسیدهاند که آینده نظام در گرو مشارکت مؤثر در ترتیبات نوین امنیتی و بازتعریف قدرت در خلیج فارس قرار دارد و بدون تعامل با جناح «های-تک» سرمایهداری آمریکا، نظام جمهوری اسلامی هیچ آیندهای نخواهد داشت.
۸- پراگماتیستها درک میکنند که برای ورود به این ترتیبات جدید، باید از بسیاری از خط قرمزهای نظام عبور کنند و تن به اصلاحات کلان در حوزه سیاست خارجی و در عرصه جلب رضایت مردم بدهند. در عین حال آنها نمیخواهند با دست خالی پشت میز مذاکره بنشینند. تلاش آنها که به روشن شدن مجدد آتش درگیریها منجر شده، متوجه حفظ کنترل یکجانبه و کامل بر تنگه هرمز است. سخنان مهدی محمدی، مشاور قالیباف نشانگر آن است که هر دو جناح جمهوری اسلامی بر سر حفظ تنگه، هیچ خط قرمزی ندارند. شاید پراگماتیستها امیدوارند که در غیاب پروژه اتمی، تنگه تنها کارت آنها در بازی کلان قرن در منطقه در راستای مشارکت در مگاپروژههای هوش مصنوعی باشد.
۹- در جناح بنیادگرا، علاوه بر عوامل وابسته به اسرائیل و روسیه، الیگارشهای «کاسب تحریم» و بخشهای بزرگی از روحانیت و «آخرالزمانی»ها حضور دارند. آنها در هر نوع اصلاح سیاست خارجی و پایان تنش با آمریکا، مرگ خود را میبینند و خواستار ادامه وضع تاکنونی نظام و سودجویی در شرایط تداوم تحریمها هستند.
۱۰- مجتبی خامنهای میخواهد هر دو جناح را در کنار هم نگه دارد، اما نمیتواند دست پراگماتیستها را هم ببندد. در نتیجه مسیر توافق برای آنها سنگلاخی با موانع متعدد و گرفتاریهای هر روزه خواهد بود.
۱۱- این تحلیل که پراگماتیستها، مصمم به عبور به هر قیمت از روی بنیادگرایان هستند و تحرکات میدانی آخرالزمانیها تلهای پیش پای آنهاست، تا بیآبروتر از همیشه، مثل مجاهدین در سال ۶۰، قابل حذف شوند با واقعیت انطباق چندانی ندارد و محتملتر آن است که بنیادگرایان مثل سرعتگیرهای بزرگ، جلوی پیشروی رقیب را میگیرند و در نتیجه حکومت با تداوم بحران و تصمیمات ناسخ و منسوخ و بحرانی، قادر به همراهی مطلوب با روندهای کلان نخواهد بود.
۱۲- گزارش محرمانهای که به وسیله علی ربیعی منتشر شد، گمانهزنیها در مورد شدت و حدت بحرانهای سیاسی، اجتماعی و اقتصادی در جمهوری اسلامی را تأیید کرد. بر پایه این نظرسنجی فقط ۹٪ مردم با ادامه وضع موجود موافقند. ۸۰٪ مردم با مشکلات جدی معیشتی و ۷۵٪ با مشکلات در حوزه درمان درگیرند و میزان خشم، عصبانیت، ناامیدی و افسردگی در فاصله قبل و بعد از دیماه خونین، حدود ده درصد افزایش یافته است. مردان جمهوری سوم باید در این زمین و زمینه سیاست کنند. آنها فرصت زیادی برای دفعالوقت ندارند و باید به استقبال امواج جنبشهای مطالباتی مردمی بروند که دیگر چیزی برای از دست دادن ندارند.
۱۳- عوامل اسرائیل همه سعیشان را میکنند تا جلوی ورود جمهوری اسلامی به ترتیبات نوین سیاسی، اقتصادی و امنیتی خلیج فارس را بگیرند و جمهوری اسلامی را در کمند بحران فلجکننده نگه دارند.
۱۴- روسیه کماکان میخواهد که دولت ترامپ درگیر جنگ با ایران بماند تا قادر به تقویت ناتو و دولت اوکراین در مقاومت در برابر جنگ تجاوزکارانه پوتین نباشد.
۱۵- در انتقال مراکز دادهپردازی بزرگ به جنوب خلیج فارس، چین به مثابه تنها رقیب آمریکا، اصلاً بیطرف و بیتفاوت نیست. چین احتمالاً مشارکت فعال را به درگیری ترجیح میدهد، بدون آنکه خود را نسبت به بازی با کارت ایران، بینیاز ببیند. هرچه نقش روسیه مخرب و ضدایرانی است، منافع و سیاست کلان چین میتواند حامی مشارکت مشترک چین و ایران در بازار هوش مصنوعی منطقه باشد. این البته یک گمانهزنی امیدوارانه است. سیاست چین همواره پیچیده و چندجانبه است.
