شایان اویسقَرَن، دانشمند جوانی که سد ۵۰ ساله در علوم رایانه را شکست
شایان اویسقَرَن، پژوهشگر ایرانی علوم رایانه و استاد دانشگاه واشینگتن، مدال آباکوس سال ۲۰۲۶ اتحادیه بینالمللی ریاضیات را دریافت کرده است؛ جایزهای که به دستاوردهای برجسته پژوهشگران جوان در بخشهای ریاضی علوم رایانه تعلق میگیرد.
کمیته این جایزه میگوید اویسقرن با وارد کردن ابزارهایی از شاخههایی چون هندسه چندجملهایها، نظریه احتمال و نظریه طیفی گرافها، شیوه تحلیل الگوریتمها را گسترش داده و برای حل چند مسئله قدیمی علوم رایانه راههای تازهای گشوده است.
پژوهشهای او بهویژه در دو زمینه مورد توجه قرار گرفتهاند: یافتن مسیرهای نزدیک به بهینه و نمونهگیری تصادفی از مجموعههای بسیار بزرگ و پیچیده.
مدال آباکوس هر چهار سال یکبار اهدا میشود و ادامه جایزهای است که تا سال ۲۰۱۸ به نام رولف نوانلینا شناخته میشد. نامزد دریافت آن باید در آغاز سال برگزاری کنگره جهانی ریاضیدانان هنوز به ۴۰ سالگی نرسیده باشد. این جایزه از مهمترین افتخارات بینالمللی در علوم رایانه نظری به شمار میرود.
اما اهمیت کار اویسقرن تنها با فهرست کردن اصطلاحهای تخصصی روشن نمیشود. بخش مهمی از مسیر علمی او به یکی از مشهورترین پرسشهای علوم رایانه بازمیگردد: چگونه میتوان کوتاهترین مسیر ممکن را برای سفر میان چندین شهر پیدا کرد و در پایان به نقطه آغاز بازگشت؟
این پرسش که «مسئله فروشنده دورهگرد» نام دارد، در ظاهر ساده است. یک فروشنده، راننده یا مأمور توزیع باید از چند شهر یا مقصد عبور کند، هر کدام را یک بار ببیند و به نقطه نخست بازگردد. با افزایش شمار مقصدها، تعداد مسیرهای ممکن چنان سریع زیاد میشود که بررسی همه آنها عملاً ممکن نیست.
در چنین مواردی، پژوهشگران به جای یافتن پاسخ دقیق، الگوریتمی میخواهند که در مدت معقول مسیری نزدیک به بهترین مسیر را پیدا کند و بتوان تضمین کرد که نتیجه آن از حد معینی بدتر نخواهد بود.
وحید آنلاین
@VahidHeadline
