«طرحی دو هفته‌ای برای تشدید حملات به ایران»

مایکل آر. گوردون، لارا سلیگمن و آنی لینسکی
وال‌استریت ژورنال / ۲۹ ژوئیه ۲۰۲۶

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، هفته گذشته در حالی که در هواپیمای اختصاصی ریاست‌جمهوری (ایرفورس وان) در فرودگاهی در ایالت دلاور حضور داشت، شاهد ورود تابوت‌های چهار نظامی آمریکایی کشته‌شده در جنگ ایران از خارج کشور بود. او در همان حال با مشاوران ارشد جنگی خود، ژنرال دن کین رئیس ستاد مشترک نیروهای مسلح آمریکا و پیت هگست وزیر دفاع، مشغول گفت‌وگو بود.

دریابد برد کوپر، فرمانده ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام)، نیز در این نشست غیررسمی که به‌طور ناگهانی در هواپیما شکل گرفت حضور داشت. کوپر که به‌طور جداگانه برای شرکت در این مراسم سوگواری به محل آمده بود، در ماه‌های اخیر بی‌سروصدا از مقر فرماندهی خود در شهر تامپای فلوریدا هدایت جنگ را بر عهده داشته است.

این افسر نیروی دریایی آمریکا اغلب در سایه دن کین و پیت هگست قرار گرفته است؛ دو مقامی که به‌طور منظم در دفتر بیضی کاخ سفید به ترامپ گزارش می‌دهند و نقش پررنگ‌تری در بحث‌های مربوط به جنگ در کاخ سفید داشته‌اند.

اما به گفته افراد آگاه، این کوپر است که گزینه‌ای برای اجرای یک کارزار هوایی سنگین و تنبیهی علیه ایران طراحی کرده؛ کارزاری که می‌تواند تا دو هفته به طول بینجامد.

اکنون که ترامپ پس از حمله غافلگیرکننده موشکی ایران در روز سه‌شنبه در حال تصمیم‌گیری برای واکنش است، باید مشخص کند تا چه اندازه مایل به تشدید درگیری‌هاست. او می‌تواند طرح کوپر را تأیید کند؛ طرحی شامل ۱۰ تا ۱۴ روز حملات هوایی فشرده با هدف فلج کردن توان موشکی ایران، آن هم با وجود هشدارهایی مبنی بر اینکه ذخایر مهمات پدافند هوایی آمریکا رو به کاهش است. یا اینکه می‌تواند به یک حمله محدودتر نظامی رضایت دهد، به این امید که همچنان امکان پیگیری مسیر دیپلماتیک وجود داشته باشد.

فرماندهی تحت امر کوپر شامگاه چهارشنبه حملاتی را علیه ایران آغاز کرد و آن را «پاسخی قدرتمند» به حملات موشکی روز سه‌شنبه ایران علیه نیروهای آمریکایی در اردن توصیف کرد.

در این حملات، ده‌ها هدف مرتبط با سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مورد اصابت قرار گرفت؛ از جمله مراکز فرماندهی و تأسیسات موشکی و پهپادی. با این حال، هنوز مشخص نبود که آیا در روزها و هفته‌های آینده یک کارزار هوایی طولانی‌مدت نیز در پی این حملات اجرا خواهد شد یا نه.

منتقدان دولت در کنگره آمریکا می‌گویند هرگونه کارزار هوایی جدید این خطر را دارد که دولت را بیش از پیش درگیر جنگی کند که به باور آنان پیروزی در آن ممکن نیست.

ترامپ طی هفته‌های گذشته میان تلاش‌های مقطعی برای دیپلماسی و تهدیدهای تند و آمیخته به الفاظ رکیک برای بازگشت به عملیات گسترده نظامی ــ مشابه آنچه در آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران رخ داد ــ در نوسان بوده است. یک مقام ارشد دولت آمریکا روز چهارشنبه گفت که ترامپ «در حال و هوای تشدید تنش» قرار دارد، اما همچنان درباره «دامنه و عمق این پاسخ» در حال بررسی است.

به گفته افراد آگاه از دیدگاه‌های کوپر، منطق اصلی گزینه حداکثری او این است که آمریکا از حملات تلافی‌جویانه محدود ــ که تأثیر چندانی در بازداشتن تهران از تهدید کشتی‌ها در تنگه هرمز و شلیک موشک به سوی نیروهای آمریکایی در منطقه نداشته‌اند ــ فراتر رفته و با تشدید چشمگیر جنگ وارد عمل شود.

کوپر استدلال کرده است که اگر آمریکا می‌خواهد اقدام نظامی مؤثر واقع شود، باید حملات هوایی خود را افزایش دهد و تهدید موشکی ایران را به‌طور قابل توجهی تضعیف کند تا شاید بتواند بن‌بست کنونی را در هم بشکند. او تأکید دارد که این رویکرد موسوم به «بزرگ وارد عمل شدن» که یکی از چندین گزینه طراحی‌شده توسط اوست، نیاز آمریکا به استفاده از مهمات دفاعی را نیز کاهش خواهد داد؛ زیرا در صورت موفقیت، توان ایران برای انجام حملات متقابل کمتر خواهد شد.

افراد مطلع می‌گویند ژنرال دن کین که رویکردی محتاطانه‌تر دارد، اغلب کاخ سفید را نسبت به «پیامدهای درجه دوم و سوم» گزینه‌های نظامی آگاه می‌کند. او نگرانی‌هایی را درباره کاهش ذخایر موشک‌های رهگیر پدافند هوایی آمریکا مطرح کرده است؛ سامانه‌هایی که نه‌تنها برای مقابله با حملات موشکی ایران، بلکه برای حفاظت از پایگاه‌های آمریکا و متحدان واشنگتن در دیگر نقاط جهان نیز مورد نیاز هستند. به گفته این افراد، کین معتقد است که کمبود این ذخایر لزوماً مانع از ازسرگیری عملیات گسترده نظامی علیه ایران نمی‌شود، اما سطح ریسک چنین اقدامی را افزایش خواهد داد.

سخنگویان دن کین و برد کوپر از اظهار نظر درباره رایزنی‌های داخلی خودداری کردند.

بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، روز چهارشنبه و پس از دیدار روز قبل خود با ترامپ، با پیت هگست ملاقات کرد. مقام‌های آمریکایی گفته‌اند که در صورت تصمیم دولت ترامپ برای بازگشت به عملیات گسترده نظامی، نیروهای اسرائیلی نیز ممکن است در یک حمله بزرگ احتمالی آمریکا مشارکت داشته باشند.

ترامپ صبح چهارشنبه نشانه‌هایی از عزم خود برای ازسرگیری حملات بروز داد، هرچند جزئیات مشخصی ارائه نکرد و همچنان راه را برای مذاکرات باز گذاشت.

او در گفت‌وگو با شبکه فاکس‌نیوز گفت: «حسابی آن‌ها را در هم خواهیم کوبید. ضربات سختی به آن‌ها وارد خواهیم کرد.»

ترامپ سپس افزود: «اجازه می‌دهیم به حرف زدن ادامه بدهند.»

در مقام فرمانده ارشد نیروهای آمریکایی در خاورمیانه، مأموریت کوپر هدایت جنگ با ایران و حفاظت از منافع امنیتی آمریکا در منطقه بوده است. در مقابل، وظیفه دن کین بررسی تصویر کلی تهدیدهای جهانی است؛ از جمله تهدیدهای ناشی از چین، کره شمالی و روسیه که آن‌ها نیز سهمی از منابع نظامی آمریکا را به خود اختصاص می‌دهند.

کوپر مدت‌ها با یک نقطه‌ضعف بوروکراتیک مواجه بوده است: او به اندازه کین دسترسی آسان و مستقیم به دفتر بیضی کاخ سفید ندارد. بخش عمده گزارش‌های مربوط به جنگ که به ترامپ ارائه شده، توسط کین و هگست مطرح شده است. کوپر از زمان آغاز جنگ تنها چند بار به‌صورت حضوری رئیس‌جمهوری را در جریان تحولات قرار داده و گفت‌وگوهای تلفنی او با ترامپ نیز محدود و پراکنده بوده است. آخرین دیدار حضوری کوپر با ترامپ همان نشست هفته گذشته در هواپیمای ایرفورس وان بود.

در حالی که رهبران نظامی در بخشی از هواپیما با فرمانده کل قوا ــ که پیش‌تر به‌صورت علنی درباره تشدید جنگ سخن گفته بود ــ جلسه داشتند، اعضای خانواده نظامیانی که ساعاتی قبل در مراسم رسمی انتقال پیکر عزیزان جان‌باخته خود در خاورمیانه شرکت کرده بودند، در نزدیکی آن‌ها نشسته بودند. به گفته یک مقام ارشد دولت آمریکا، ترامپ به خانواده‌ای ساکن ایالت جورجیا پیشنهاد داد که با همان هواپیما به خانه بازگردند.

شان پارنل، سخنگوی ارشد پنتاگون، در بیانیه‌ای گفت: «وزیر دفاع هگست، دریابد کوپر فرمانده سنتکام و ژنرال کین رئیس ستاد مشترک نیروهای مسلح، در زمینه عملیات برون‌مرزی مرتبط با ایران کاملاً همسو هستند و در مأموریت، راهبرد و اراده عملیاتی وحدت کامل دارند.»

او افزود: «وزارت جنگ کاملاً آماده و مجهز است و در هر لحظه برای اجرای دستورات رئیس‌جمهوری آمادگی دارد.»

کوپر مدت‌ها بر این باور بوده که اگر زمان کافی در اختیار داشته باشد، استفاده از نیروی نظامی می‌تواند ضربه‌ای سنگین و فلج‌کننده به ایران وارد کند؛ هرچند برخی کارشناسان نظامی معتقدند که قدرت هوایی به‌تنهایی هرگز نتوانسته است سرنوشت یک جنگ را تعیین کند. هنگامی که ترامپ در ماه فوریه در حال بررسی آغاز جنگ بود، کوپر برآورد کرده بود که برای تکمیل عملیات به شش هفته یا حتی بیشتر زمان نیاز دارد. اما در عمل زمان کمتری در اختیار او قرار گرفت.

کارزار مشترک هوایی آمریکا و اسرائیل در ۲۸ فوریه آغاز شد. با این حال، تا پایان ماه مارس، رئیس‌جمهوری آمریکا به‌تدریج بی‌حوصله و ناراضی شده بود. ایران اعلام کرده بود که تنگه هرمز را بسته و اقدام به کارگذاری مین‌های دریایی در این آبراه راهبردی کرده است. افزایش شدید قیمت نفت اقتصاد جهانی را دچار تلاطم کرد و آمریکا را واداشت برای کاهش قیمت‌ها از ذخایر نفتی خود استفاده کند.

بر اساس گفته فردی آگاه از دیدگاه‌های کوپر، او در ۳۱ مارس محاسبه کرده بود که هنوز حدود ۲۰ روز دیگر برای تکمیل مأموریت خود نیاز دارد. اما در ۳ آوریل، یک جنگنده آمریکایی اف-۱۵ئی بر فراز جنوب غربی ایران سرنگون شد و عملیات نجاتی پرخطر را رقم زد. هرچند هر دو خلبان نجات یافتند، اما این حادثه در تصمیم ترامپ برای نهایی کردن توافق آتش‌بس تنها چند روز بعد از آن نقش داشت.

اندکی پس از اعلام آتش‌بس، هگست که او نیز در نشست هفته گذشته ایرفورس وان حضور داشت، در یک کنفرانس خبری اعلام کرد که برنامه موشکی ایران «عملاً نابود شده» و سامانه‌های پرتاب و موشک‌های این کشور «به‌شدت فرسوده و منهدم» شده‌اند.

اما ارزیابی نهادهای اطلاعاتی آمریکا این بود که توان موشکی ایران به‌طور کامل از بین نرفته است. ترامپ در اوایل ماه ژوئن و در گفت‌وگو با برنامه «میت د پرس» شبکه ان‌بی‌سی گفته بود که ایران احتمالاً هنوز حدود ۲۱ تا ۲۲ درصد از ذخیره موشکی خود را در اختیار دارد. برخی تحلیلگران حتی برآوردهای بالاتری ارائه کرده بودند.

در حالی که کین کاخ سفید را از محدود بودن ذخایر موشک‌های رهگیر پدافندی آمریکا آگاه کرده بود، استدلال کوپر این بود که حملات هوایی سنگین می‌تواند توان موشکی ایران و قابلیت این کشور برای انجام حملات تلافی‌جویانه را به‌شدت کاهش دهد. در چارچوب رویکرد کین، سامانه‌های پدافند هوایی آمریکا در منطقه می‌توانند برای تقویت حفاظت از مراکز و تأسیسات کلیدی جابه‌جا و بازآرایی شوند.

به گفته افراد آگاه، کوپر در تدوین گزینه‌های مربوط به یک کارزار هوایی گسترده و فشرده از حمایت هگست برخوردار بوده است.

اما تردیدکنندگان در داخل و خارج دولت آمریکا می‌گویند ایالات متحده در ماه نخست جنگ، نیروهای موشکی زیرزمینی و کارخانه‌های تولید موشک ایران را به‌شدت هدف قرار داد، اما در نهایت شاهد بود که ایران بار دیگر پرتابگرهای خود را از مجتمع‌های زیرزمینی خارج کرده و حملاتش را از سر گرفته است. ایران همچنین با استفاده از مسیرهای پروازی و مانورهای متفاوت برای موشک‌ها تلاش کرده از سامانه‌های دفاعی آمریکا عبور کند و همزمان حملات خود را با به‌کارگیری پهپادها تقویت کرده است.

توان موشکی ایران در اواسط ماه ژوئیه بار دیگر خود را نشان داد؛ زمانی که حمله موشکی ایران به یک پایگاه هوایی در اردن به کشته شدن سه نظامی آمریکایی منجر شد. این توانایی مجدداً روز سه‌شنبه نیز آشکار شد؛ هنگامی که ایران موشک‌هایی را به سوی نیروهای آمریکایی شلیک کرد؛ حمله‌ای که فرماندهی سنتکام از آن به عنوان یک «حمله غافلگیرکننده» یاد کرد.

سنتکام در بیانیه‌ای اعلام کرد: «تمام موشک‌های ایران با موفقیت رهگیری شدند. نیروهای آمریکایی همچنان هوشیار بوده و در بالاترین سطح آمادگی عملیاتی قرار دارند.»