حوثی‌ها از خاک عراق به عربستان حمله می‌کنند

تیمور اظهری و محمد غباری
خبرگزاری رویترز /۳۰ ژوئیه ۲۰۲۶

به گفته دو مقام منطقه‌ای، ارزیابی‌های عربستان سعودی و شرکای منطقه‌ای این کشور نشان می‌دهد که حوثی‌های همسو با ایران در یمن، این هفته از خاک عراق و با هماهنگی گروه‌های مسلح عراقی به عربستان سعودی حمله کرده‌اند؛ اقدامی که بیانگر افزایش هماهنگی میان شبه‌نظامیان همسو با ایران است.

این ارزیابی‌ها که با روایت‌های رسمی تفاوت دارد، نشان می‌دهد اعضای به‌اصطلاح «محور مقاومت» تحت حمایت ایران، با وجود سال‌ها حملات آمریکا و اسرائیل علیه آنها، از لبنان تا ایران، پس از حمله سال ۲۰۲۳ حماس به اسرائیل، روابط و توانایی خود برای وارد کردن خسارت به متحدان آمریکا در منطقه را افزایش داده‌اند.

این حملات شامل حمله به تأسیسات نفتی در استان شرقی عربستان سعودی، مرکز اصلی تولید و صادرات نفت خام این کشور، بوده است.

عربستان سعودی روز چهارشنبه به همراه ایالات متحده حملات هوایی مشترکی را علیه مواضعی در عراق انجام داد که به گفته ریاض با این حملات مرتبط بودند. عربستان سعودی در روایت رسمی خود، گروه‌های مسلح عراقی همسو با ایران را مسئول این حملات دانست. حوثی‌های یمن اعلام کرده‌اند که آنها حملات را انجام داده‌اند. عراق نیز گفته است در حال تحقیق درباره این موضوع است.

مقام‌های منطقه‌ای با اعلام اینکه بخشی از حملات از خاک عراق و به‌طور مشترک توسط گروه‌های عراقی و حوثی‌ها انجام شده است، اضافه کردند که این عملیات تحت نظارت سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران انجام گرفته است.

پس از حملات هوایی عربستان سعودی و آمریکا در روز چهارشنبه، رسانه‌های همسو با ایران برای کشته شدن اعضای سپاه پاسداران، نیروهای عراقی و دست‌کم یک عضو حوثی‌ها ابراز سوگواری کردند.

فَریا المسلمی، پژوهشگر مؤسسه مطالعاتی چتم‌هاوس در برنامه خاورمیانه و شمال آفریقا، می‌گوید: «اکنون آموزش و هماهنگی مستقیمی میان اعضای خودِ محور مقاومت وجود دارد، نه فقط میان آنها و ایران.»

تحلیلگران می‌گویند این حملات همچنین نشان‌دهنده نقش فزاینده و مهم عراق به‌عنوان یکی از گره‌های اصلی این محور است؛ آن هم پس از سقوط حکومت بشار اسد در سوریه و تضعیف شدید حزب‌الله در لبنان.

دولت‌های عربستان سعودی، ایران و عراق به درخواست‌ها برای اظهارنظر پاسخ ندادند. حوثی‌ها نیز به درخواست اظهارنظر پاسخی نداده‌اند. آنها گفته‌اند حملاتشان به عربستان سعودی در واکنش به حملات عربستان در یمن انجام می‌شود و هدف آن شکستن «محاصره‌ای» است که به گفته آنها از سوی عربستان اعمال شده است. عربستان سعودی اعمال محاصره را رد کرده و با اشاره به ورود ده‌ها کشتی به بنادر تحت کنترل حوثی‌ها در سال جاری، این ادعا را رد کرده است.

حوثی‌ها و گروه‌های عراقی سابقه طولانی همکاری دارند

همکاری میان حوثی‌ها و گروه‌های مسلح عراقی وفادار به ایران سابقه‌ای طولانی دارد؛ به‌ویژه با «کتائب حزب‌الله» که مسلح‌ترین و سازمان‌یافته‌ترین گروه در میان جناح‌های عراقی به شمار می‌رود.

در سال ۲۰۲۴، عبدالملک الحوثی، رهبر حوثی‌ها، از وجود یک اتاق عملیات مشترک میان حوثی‌ها و گروه‌های عراقی خبر داد و اواخر همان سال، دو طرف از نخستین عملیات مشترک خود علیه اسرائیل خبر دادند.

حوثی‌ها همچنین حضوری ثابت در عراق داشته‌اند که شامل دفاتر و یک نماینده رسمی به نام احمد الشرفی است؛ فردی که دیدارهای علنی با احزاب و گروه‌های مسلح شیعه عراقی همسو با ایران داشته است.

پوسترهای قرمز و سبز حاوی «صرخه» حوثی‌ها – شعار آنها که می‌گوید «خدا بزرگ است، مرگ بر آمریکا، مرگ بر اسرائیل، لعنت بر یهودیان، پیروزی از آن اسلام است» – سال‌هاست در بخش‌هایی از بغداد نصب شده‌اند.

تحلیلگران می‌گویند عراق به دلیل وسعت جغرافیایی و فضاهای باز گسترده خود برای حوثی‌ها و دیگر گروه‌های همسو با ایران در منطقه سودمند است؛ زیرا این ویژگی‌ها امکان پنهان شدن و انجام حملات مخفیانه از خاک عراق را آسان‌تر می‌کند.

مرز بیش از ۸۰۰ کیلومتری عراق با عربستان سعودی به‌سختی قابل کنترل و نظارت است و همین امر عراق را به سکوی مناسبی برای انجام حملات به سراسر عربستان سعودی و دیگر کشورهای خلیج فارس تبدیل می‌کند.

مقام‌های کویت، عربستان سعودی و امارات متحده عربی صدها حمله را به گروه‌هایی که در عراق فعالیت می‌کنند نسبت داده‌اند. از جمله این حملات می‌توان به حمله دو پهپاد در ماه مارس به سفارت آمریکا در ریاض و حمله‌ای در ماه مه به نیروگاه هسته‌ای براکه در امارات متحده عربی اشاره کرد.

عراق بارها اعلام کرده است که درباره ادعاهای مربوط به انجام حملات از خاک این کشور علیه همسایگان عرب خود تحقیق خواهد کرد، اما منتقدان می‌گویند بغداد توانایی چندانی برای مقابله با این حملات نشان نداده است؛ مسئله‌ای که به روابط و اعتبار عراق نزد همسایگان عرب حوزه خلیج فارس آسیب زده است.

علی الزیدی، نخست‌وزیر عراق، سفر برنامه‌ریزی‌شده خود به عربستان سعودی در روز پنجشنبه را که قرار بود طی آن با محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان، دیدار کند، پس از حملات عربستان به عراق در پی حملات علیه این کشور لغو کرد.

الزیدی طرحی بلندپروازانه را برای قرار دادن تمامی سلاح‌ها و تسلیحات در کنترل دولت تا پایان ماه سپتامبر تعیین کرده است؛ طرحی که با مخالفت برخی گروه‌های مسلح روبه‌روست.