در دیدار ترامپ و نتایاهو در باره ایران چه گذشت؟

باراک راوید / آکسیوس

به گفته یک مقام ارشد اسرائیلی که در نشست توجیهی با خبرنگاران سخن می‌گفت، بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، در دیدار خود با دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، نسبت به احتمال دستیابی به توافق با ایران ابراز تردید کرد و درباره افزایش فشار اقتصادی بر ایران «از طریق ابزارهای سخت و غیرسخت» گفت‌وگو شد.

اهمیت موضوع: دیدار روز سه‌شنبه نخستین ملاقات نتانیاهو و ترامپ از زمان آغاز جنگ در ۲۸ فوریه بود. این دیدار در حالی انجام شد که ترامپ همچنان در تلاش برای دستیابی به توافقی با ایران است، اما هم‌زمان بازگشت به عملیات گسترده نظامی را نیز مدنظر دارد.

چند ساعت پس از این دیدار، ایران برای نخستین بار از زمانی که ترامپ روز جمعه حملات آمریکا علیه ایران را متوقف کرد، یک پایگاه آمریکایی در اردن را هدف حمله موشکی قرار داد.

ترامپ روز چهارشنبه در گفت‌وگو با شبکه فاکس نیوز وعده داد که به این حمله پاسخ جدی خواهد داد. حمله غافلگیرکننده ایران می‌تواند رئیس‌جمهور آمریکا را به سمت تشدید کامل درگیری‌ها سوق دهد.

این مقام اسرائیلی گفت نتانیاهو در انتظار تصمیم ترامپ است، اما به‌روشنی به او اعلام کرده که اگر ایران به اسرائیل حمله کند، پاسخ اسرائیل فوری و بسیار قدرتمند خواهد بود.

درون جلسه: ایران محور اصلی گفت‌وگوی ۹۰ دقیقه‌ای دو طرف بود.

این مقام اسرائیلی گفت آنها درباره سه گزینه‌ای که ترامپ برای گام‌های بعدی در نظر دارد، گفت‌وگو کردند:

۱. دستیابی به توافق با ایران: استیو ویتکاف و جرد کوشنر، فرستادگان ترامپ، همچنان در حال مذاکره با ایرانی‌ها هستند، هرچند در حال حاضر فاصله میان دو طرف همچنان زیاد به نظر می‌رسد. این مقام گفت نتانیاهو به ترامپ گفته است که نسبت به امکان دستیابی به توافق با ایران تردید دارد.

۲. ادامه محاصره دریایی ایران همراه با افزایش فشار اقتصادی.

۳. ازسرگیری و تشدید حملات نظامی.

این مقام گفت: «ما درباره همه این گزینه‌ها به‌طور مفصل و بسیار صریح گفت‌وگو کردیم؛ نه با هدف ترجیح دادن یک گزینه بر گزینه دیگر، بلکه برای بررسی اینکه هر یک از آنها چه نتیجه‌ای می‌تواند به همراه داشته باشد. محور گفت‌وگو همین بود.»

جزئیات بیشتر: این مقام اسرائیلی گفت ترامپ نگرانی خود را درباره تأثیر جنگ بر بازارهای انرژی و اقتصاد جهانی ابراز کرد.

به گفته او، نتانیاهو به ترامپ گفت که حکومت ایران عمدتاً در تلاش است از تنها اهرم باقی‌مانده خود، یعنی تنگه هرمز، برای وادار کردن آمریکا به دادن امتیاز استفاده کند.

این مقام افزود که نتانیاهو نگرانی‌های ترامپ را نادیده نگرفت، اما به او گفت راه‌هایی برای ادامه افزایش فشار بر اقتصاد ایران وجود دارد؛ اقتصادی که هم‌اکنون نیز تحت فشار شدید قرار دارد.

او گفت: «ما درباره افزایش فشار اقتصادی از طریق ابزارهای سخت و غیرسخت صحبت کردیم. همچنین درباره امکان ادامه محاصره به‌منظور اعمال فشار بر ایران گفت‌وگو شد.»

این مقام اسرائیلی گفت در میان رهبران ایران بحثی در جریان است؛ از یک سو کسانی که به‌شدت نگران فروپاشی اقتصادی هستند و از سوی دیگر عناصر تندروتری که معتقدند تا زمانی که کنترل سلاح‌ها را در اختیار دارند و می‌توانند از پایگاه حامیان حکومت پشتیبانی کنند، مشکلی نخواهند داشت.

او افزود: «آنها با مشکلات تأمین سوخت، صف‌های طولانی در پمپ‌بنزین‌ها و کمبود گازوئیل مواجه‌اند. به دلیل نارضایتی شدید مردم، اعتراضات کوچکی نیز شکل گرفته است. حکومت به‌شدت نگران این وضعیت است و بیم دارد که مردم به خاطر شرایط اقتصادی دست به قیام بزنند.»

پشت پرده: این مقام اسرائیلی گفت مجتبی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، «در مورد همه چیز رویکردی بسیار منفی دارد»، اما مشخص نیست که آیا دستورهایی که به او نسبت داده می‌شود واقعاً از سوی خود او صادر شده باشد.

او مدعی شد: «او زنده است، اما هیچ‌کس نمی‌تواند شهادت دهد که واقعاً او را دیده است. او به اطرافیانش گفته بدون تأییدش هیچ کاری انجام ندهند و حتی یک بار، بنا بر ادعاها، وقتی این دستور رعایت نشده بود خشمگین شده است.»

نگاهی گسترده‌تر: این مقام اسرائیلی گفت نتانیاهو نقشه‌ای از سوریه را به ترامپ نشان داد که به گفته او نشان می‌داد مناطقی که ترکیه در سوریه کنترل می‌کند «۵۰ برابر بزرگ‌تر» از مناطقی است که اسرائیل در اختیار دارد.

این مقام مدعی شد ترکیه ۵ درصد خاک سوریه را در کنترل دارد، در حالی که اسرائیل تنها ۰٫۱ درصد از خاک این کشور را در اختیار دارد.

یک مقام آمریکایی گفت برخلاف حضور اسرائیل در جنوب سوریه که از سوی بسیاری به‌عنوان اشغال تلقی می‌شود، حضور نظامی ترکیه در شمال سوریه در حال حاضر با رضایت و دعوت دولت سوریه صورت می‌گیرد.

این مقام اسرائیلی گفت نتانیاهو به ترامپ اعلام کرده است که اسرائیل تا زمانی که تهدیدی از سوی «گروه‌های جهادی» وجود داشته باشد، حضور خود را در «منطقه حائل» جنوب سوریه حفظ خواهد کرد.

او افزود: «نتانیاهو می‌خواست این موضوع را به ترامپ نشان دهد، زیرا او گاهی بر اساس اطلاعات نادرستی که برخی افراد در اختیارش می‌گذارند، دیدگاه‌هایی شکل می‌دهد. اگر در همان ابتدا راهی برای تغییر نظرش پیدا نکنید، آن دیدگاه تثبیت می‌شود. بنابراین ما می‌خواستیم واقعیت‌ها را، در صورت امکان به‌صورت بصری، ارائه کنیم.»

این مقام همچنین گفت نتانیاهو درباره توافق هسته‌ای احتمالی میان آمریکا و عربستان سعودی نیز با ترامپ گفت‌وگو کرده است. ترامپ به نتانیاهو گفته که این توافق را در چارچوب عادی‌سازی روابط عربستان با اسرائیل می‌بیند.

این مقام اسرائیلی گفت: «اگر شاهد پیشرفت واقعی باشیم، درباره موضوع هسته‌ای نیز حرفی برای گفتن خواهیم داشت.»

تصویر کلان: این مقام اسرائیلی گفت نتانیاهو به ترامپ، معاون رئیس‌جمهور جی‌دی ونس و استیو ویتکاف گفته است که در کاهش تدریجی کمک‌های نظامی آمریکا به اسرائیل تا رسیدن به صفر طی ۱۰ سال آینده جدی است. او تأکید کرده که می‌خواهد مذاکرات درباره یک یادداشت تفاهم در این زمینه آغاز شود.

به گفته این مقام، ترامپ و اعضای تیمش گفته‌اند که از سوی برخی جمهوری‌خواهان بازخوردهایی دریافت کرده‌اند که نگران‌اند به دلیل حمایت از حذف تدریجی این کمک‌ها، به ضدیت با اسرائیل متهم شوند.

نتانیاهو به آنها گفته است که شخصاً در عرصه عمومی رهبری این روند را بر عهده خواهد گرفت، زیرا هدفش دستیابی اسرائیل به استقلال دفاعی است.

این مقام گفت: «ما درباره یک فرآیند ۱۰ ساله صحبت می‌کنیم. نسبت به پیشنهادهای مختلف باز هستیم و شاید این روند حتی سریع‌تر هم انجام شود.»

او حتی گفت نتانیاهو به بخش دفاعی اسرائیل دستور داده است روی توسعه یک جنگنده مدرن طی یک دهه آینده کار کند تا نیروی هوایی این کشور حتی در صورت توقف عرضه جنگنده‌های اف-۳۵ و دیگر هواپیماهای پیشرفته آمریکایی نیز قدرتمند باقی بماند.

این مقام افزود نتانیاهو نمی‌خواهد اسرائیل به «حسن نیت کنگره آمریکا» وابسته باشد، زیرا معتقد است فضای سیاسی در هر دو حزب آمریکا نسبت به کمک‌های نظامی به اسرائیل در حال منفی شدن است.

نتانیاهو بر این باور است که وضعیت اقتصادی اسرائیل امکان حذف تدریجی کمک‌های نظامی آمریکا را فراهم می‌کند. این مقام اسرائیلی گفت نتانیاهو پیشنهاد داده است که یادداشت تفاهم جدید شامل ۱۶ میلیارد دلار کمک نظامی مستقیم آمریکا، علاوه بر ۵ تا ۱۰ میلیارد دلار حمایت از توسعه سامانه‌های دفاع موشکی اسرائیل باشد.

علاوه بر این، نتانیاهو پیشنهاد ایجاد یک صندوق مشترک ۱۶ میلیارد دلاری برای تحقیق و توسعه سامانه‌های تسلیحاتی جدید را نیز مطرح کرده است.