جنگنده‌های بحرین و کویت به ایران حمله کردند!

سامر سعید و شلبی هالیدی
وال‌استریت ژورنال / ۲۴ ژوئیه ۲۰۲۶

به گفته افرادی آگاه از موضوع، بحرین و کویت به‌طور محرمانه جنگنده‌های خود را برای حمله به اهدافی در داخل ایران اعزام کردند؛ اقدامی که نخستین پاسخ مستقیم نظامی این دو کشور به تهران به شمار می‌رود و نشان‌دهنده موقعیت دشواری است که کشورهای عربی منطقه با ادامه جنگ در آن قرار گرفته‌اند.

به گفته برخی از این افراد، حملات هوایی اوایل ماه جاری انبارهای نگهداری پهپادها و موشک‌ها و همچنین چندین تأسیسات نظامی دیگر را هدف قرار داد. این منابع افزودند که امارات متحده عربی ــ که در ماه‌های نخست جنگ چندین بار به ایران حمله کرده بود ــ اطلاعات مربوط به اهداف و همچنین پوشش دفاع هوایی برای این عملیات را فراهم کرد؛ نشانه‌ای از شکل‌گیری همکاری فزاینده میان کشورهای عربی برای مقابله با ایران.

به گفته این منابع، ایران طی هفته‌های گذشته حملات تلافی‌جویانه خود را عمدتاً بر بحرین و کویت متمرکز کرده است؛ دو کشوری که میزبان پایگاه‌های نظامی آمریکا هستند. این دو کشور حاشیه خلیج فارس اگرچه نیروی هوایی نسبتاً کوچکی دارند و به جنگنده‌های آمریکایی و اروپایی مجهز هستند، اما نمی‌خواستند اجازه دهند تهران بدون هزینه به حملات خود علیه آن‌ها ادامه دهد.

امارات متحده عربی اعلام کرد که از کاهش تنش‌ها در منطقه، از جمله بازگشایی کامل تنگه هرمز ــ یکی از مسیرهای حیاتی صادرات نفت کشورهای خلیج فارس ــ حمایت می‌کند. وزارت خارجه امارات حملات علیه کویت و بحرین را محکوم کرد و گفت که «در همبستگی کامل با این کشورها ایستاده و از تمامی اقداماتی که با هدف حفظ امنیت و ثبات آن‌ها انجام می‌شود، حمایت می‌کند.»

پس از انتشار این گزارش، سفیر کویت در ایالات متحده مشارکت کشورش در حمله به ایران را رد کرد. الزین الصباح، سفیر کویت، گفت: «دولت کویت در هیچ عملیات نظامی علیه ایران مشارکت نداشته و همچنین اجازه نداده است از خاک این کشور برای انجام عملیات تهاجمی علیه هیچ کشور همسایه‌ای استفاده شود.»

سخنگوی دولت بحرین نیز به درخواست‌ها برای اظهار نظر پاسخی نداد.

دوراهی بحرین و کویت بازتاب وضعیت گسترده‌تر کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس است؛ دولت‌هایی که میان جنگی که هرگز خواهان آن نبودند و همسایه‌ای بزرگ‌تر و خشمگین به نام ایران گرفتار شده‌اند.

این کشورها در مجموع بیشترین هزینه و خسارت ناشی از حملات ایران در طول جنگ را متحمل شده‌اند و اکنون با احتمال تداوم یک رویارویی طولانی‌مدت مواجه هستند؛ وضعیتی که امنیت و اقتصاد آن‌ها را تهدید می‌کند.

دینا اسفندیاری، تحلیلگر خاورمیانه در مؤسسه بلومبرگ اکونومیکس، گفت: «ادامه جنگ به شکلی که اکنون در حال پیش رفتن است، بدترین سناریوی ممکن برای آن‌هاست. زیرا این وضعیت فرصت بازسازی و حفظ تصویرشان به‌عنوان پناهگاهی برای ثبات در منطقه‌ای بی‌ثبات را از آن‌ها می‌گیرد. این جنگ اساس مدل‌های اقتصادی و سیاسی آن‌ها را تحت تأثیر قرار می‌دهد.»

وال‌استریت ژورنال پیش‌تر گزارش داده بود که امارات متحده عربی از همان ابتدای جنگ وارد درگیری شد و ده‌ها حمله هوایی علیه ایران انجام داد و این حملات حتی تا یک روز پس از اعلام آتش‌بس در ماه آوریل نیز ادامه یافت. ایران در هفته‌های اخیر عموماً از هدف قرار دادن مستقیم امارات خودداری کرده است، هرچند اوایل همین ماه دو نفتکش اماراتی را مورد حمله قرار داد.

کویت و بحرین در موقعیتی به‌ویژه دشوار قرار دارند. اسفندیاری می‌گوید این دو کشور طی دهه‌های گذشته روابط مطلوبی با ایران نداشته‌اند و در موج اخیر درگیری‌ها نیز از اهداف اصلی حملات بوده‌اند. اکنون ایران دامنه حملات خود را گسترش داده و زیرساخت‌های حیاتی‌تری را هدف قرار می‌دهد.

وزارت خارجه کویت روز یکشنبه اعلام کرد که ایران یک نیروگاه برق و یک تأسیسات آب‌شیرین‌کن را هدف قرار داده است؛ اقدامی که این وزارتخانه آن را تهدیدی علیه شهروندان کویت و تشدیدی خطرناک در سطح تنش‌ها توصیف کرد.

کشورهایی مانند عمان و قطر سال‌هاست که میان ایران و غرب نوعی سیاست موازنه را دنبال کرده‌اند و تمایل چندانی به رویارویی با تهران نشان نداده‌اند. به گفته افراد آگاه، عربستان سعودی نیز در مراحل ابتدایی جنگ به امارات در حمله به ایران پیوست، اما اکنون در حال بازبینی و ارزیابی موضع خود است.

دولت‌های عربی منطقه امیدوار بودند جنگ به سرعت پایان یابد تا بتوانند بار دیگر تمرکز خود را بر اقتصادهایشان معطوف کنند. اما اکنون این درگیری وارد پنجمین ماه خود شده و هیچ نشانه‌ای از دستیابی هیچ‌یک از طرفین به اهدافشان یا عقب‌نشینی آن‌ها دیده نمی‌شود.

صادرات نفت کشورهای خلیج فارس به دلیل کنترل ایران بر تنگه هرمز به‌شدت آسیب دیده است. این هفته نیز تهدید تازه‌ای پدیدار شد؛ محاصره دریای سرخ و حملات به کشتیرانی توسط جنبش حوثی یمن که از حمایت ایران برخوردار است. گردشگری در منطقه تقریباً متوقف شده و سرمایه‌گذاری‌ها نیز تحت فشار قرار گرفته‌اند.

دولت‌های عربی اکنون در حال بررسی این موضوع هستند که آیا باید رویکردی تهاجمی‌تر برای بازگشایی مسیرهای حیاتی تجاری خود در پیش بگیرند یا خیر.

عمر کریم، پژوهشگر سیاست عربستان سعودی و ژئوپلیتیک خلیج فارس در دانشگاه بیرمنگام، گفت: «فکر می‌کنم کشورهای خلیج فارس کم‌کم به این نتیجه رسیده‌اند که این جنگ برای مدتی طولانی ادامه خواهد داشت. این در نهایت به آن معناست که آن‌ها ناچار خواهند شد به‌طور آشکار با ایران روبه‌رو شوند.»

او افزود دولت‌های منطقه حتی به تدریج در حال بررسی ایده تغییر رژیم در تهران هستند، زیرا «زندگی در همسایگی این حکومت ایران عملاً به معنای تن دادن به سلطه و هژمونی ایران خواهد بود.»