بانکرینگ یعنی چه؟
یاسر عرب
وقتی امروز دربارهٔ رقابت ایران، امارات، عربستان و حتی آمریکا در خلیج فارس حرف میزنیم، معمولاً ذهن همه میرود سمت جنگ و رقابت انرژی. اما در دنیای واقعی، بخش بزرگ قدرت کشورها از چیزهای ظاهراً سادهتری میآید. مثل اینکه کشتیهای دنیا کجا سوختگیری میکنند، کجا توقف میکنند و پولشان را کجا خرج میکنند؟
یکی از همان پروژههایی که میتوانست بازی را برای ایران عوض کند، پروژه «بانکرینگ قشم» بود؛ پروژهای که سالها پیش حتی مصوبه هیت وزیران گرفت اما هیچوقت جلو نرفت!
بانکرینگ یعنی چه؟
یعنی کشتیهای غولپیکر جهان که از خلیج فارس و تنگه هرمز عبور میکنند، برای سوخت، تعمیر، آب، غذا، خدمات و توقف، به یک نقطه مراجعه و برای همه اینها هزینه میکنند.
در دنیا بعضی کشورها فقط از همین خدمات بندری و سوخترسانی، میلیاردها دلار درآمد دارند.
ایران از نظر جغرافیا یکی از بهترین نقاط جهان را دارد. چون تقریباً وسط شاهراه عبور نفتکشها و کشتیهای تجاری دنیاست.
اما بخش بزرگی از این پول، سالهاست به جای ایران، میرود به دوبی، فجیره و بنادر امارات.
ایده پروژه قشم این بود که ایران بالاخره از این موقعیت استفاده کند. برای همین، کنار قشم و نزدیک روستای سلخ، یک منطقه ویژه دریایی تعریف شد. نه روی خود جزیره، بلکه روی آبهای اطراف آن!
یعنی عملاً بخشی از دریا قرار بود تبدیل شود به منطقهٔ آزاد اقتصادی و خدماتی.
حالا چرا آنجا مهم بود؟
چون چند مزیت کمنظیر داشت:
اول خیلی نزدیک مسیر اصلی کشتیهای بینالمللی است،
دوم آب عمیق دارد و کشتیهای بزرگ راحت پهلو میگیرند،
و سوم از شلوغی و محدودیت بنادر سنتی دور است، چهارم از نظر طبیعی موقعیت فوقالعادهای برای ایجاد هاب سوخترسانی و خدمات دریایی دارد.
اگر آن پروژه اجرا میشد، ایران امروز میتوانست به کشتیها سوخت بفروشد، خدمات تعمیر و نگهداری بدهد، انبار کالا ایجاد کند، کشتیها را برای توقف و تبادل بار جذب کند، و بخشی از پول عظیمی را که الان نصیب بنادر عربی میشود، وارد اقتصاد خودش کند. (یا اینکه بخاطر شرایط جنگی همه این خدمات را فقط به کشتیهای مورد اراده خودش بدهد)
و این یعنی به جای اینکه فقط نفت خام بفروشیم، از «رفتوآمد جهان» پول درمیآوردیم.
برای مردم عادی شاید بانکرینگ کلمهای تخصصی باشد، اما ترجمهٔ سادهاش این است: کشتیهای دنیا بیایند کنار ایران پول خرج کنند.
این یعنی:شغل، دلار، رونق جنوب، توسعه بندرها، رشد صنایع دریایی، و تبدیل شدن جنوب ایران به یک منطقه زنده اقتصادی.
حتی از نظر سیاسی هم مهم بود.
کشوری که کشتیهای جهان به خدماتش وابسته باشند، در منطقه وزن بیشتری پیدا میکند. قدرت فقط موشک و ناو نیست! گاهی این است که اقتصاد جهان چقدر به خدمات تو گره خورده باشد.
در واقع پروژه بانکرینگ قشم بخشی از همان رویایی بود که میخواست ایران را از یک کشور صرفاً نفتفروش، به یک کشور دریامحور و ترانزیتی تبدیل کند. کشوری که از موقعیت جغرافیایی خودش پول بسازد، نه فقط از فروش منابع زیر زمینی!
اگر میخواهید بدانید چه بر سر این پروژه آمد، چند دقیقه مهمان سخنان دکتر عادل پیغامی در ویدئوی پیوست باشید.
تلگرام نویسنده
@yaser_arab57
