معرفی کتاب: اتوبوس بوس؛ سفری با ترانه، خنده و تهدید
«اتوبوس بوس»، نوشتهٔ عطا گیلانی، کمدی موزیکالی در سه پرده است که با الهام از ماجرای سفر نویسندگان ایرانی به ارمنستان شکل گرفته است. این نمایشنامه کمدی‌ای است که از دل یک تراژدی ساخته شده؛ سفری واقعی که در آن خطر، سرکوب و تهدید، زمینهٔ شکل‌گیری طنزی تلخ و انتقادی را فراهم می‌کنند. متن کامل نمایشنامه اکنون به‌رایگان در وب‌سایت نویسنده در دسترس خوانندگان و گروه‌های تئاتر قرار دارد.
سفر با بازی و آواز آغاز می‌شود. دو راننده با حرکت بدن و تقلید صدای ماشین، اتوبوسی خیالی می‌سازند. مسافران یکی‌یکی به این بازی می‌پیوندند؛ نویسندگانی با خلق‌وخو، نگرانی‌ها و ادعاهای متفاوت. بحث بر سر شعر و موسیقی، شهرت و پیشکسوتی، آزادی و سیاست، گاه به رقابت و مشاجره می‌کشد. نمایش، در کنار دستگاه سرکوب، رفتار و تناقض‌های اهل قلم را نیز به طنز می‌گیرد.
با رسیدن اتوبوس به لبهٔ دره، بازی کودکانه به کابوس بدل می‌شود. مسافران جان سالم به در می‌برند، اما در پاسگاه گرفتار موقعیتی می‌شوند که در آن نجات جان دیگران می‌تواند جرم باشد و اعتراض به دروغ، اتهامی تازه بسازد. در بخشی از صحنهٔ بازجویی می‌خوانیم:
- بازجو: (با خط‌کش محکم به میز می‌کوبد) به من می‌گویی که مزخرف می‌گویم؟ (به نمایندهٔ دادستان که پشت میز دیگری نشسته است) آقا، شما که نمایندهٔ دادستان هستید، صورت‌جلسه کنید: توهین به مأمور دولت حین انجام وظیفه با لفظ «مزخرف‌گو»!
الف: من کجا و کی و به کدام مأمور دولت اهانت کردم؟ این دروغ محض است.
بازجو: (به نمایندهٔ دادستان) اتهام کذب هم اضافه کن.
در این گفت‌وگو، زبان به ابزار پرونده‌سازی تبدیل می‌شود: متهم هرچه بگوید، چیزی به اتهاماتش افزوده می‌شود. طنز صحنه از فاصلهٔ میان معنای روشن حرف او و معنایی پدید می‌آید که بازجو بر آن تحمیل می‌کند.
آوازهای آشنا، حرکت گروهی و اتوبوس خیالی، بخشی از زبان اجرایی نمایشنامه‌اند. شادی و ترس پیوسته جای یکدیگر را می‌گیرند؛ مسافرانی که در آغاز با هم می‌خوانند، در برابر خطر ناچارند دربارهٔ همراهی، سکوت و مسئولیت خود تصمیم بگیرند.
این معرفی دعوتی است به خواندن «اتوبوس بوس» و گفت‌وگو دربارهٔ امکان نمایشنامه‌خوانی و اجرای آن. هنرمندان و گروه‌های علاقه‌مند می‌توانند از طریق صفحهٔ تماس وب‌سایت نویسنده با او ارتباط بگیرند.
▪️خواندن و دریافت رایگان نمایشنامهٔ اتوبوس بوس
▪️تماس با عطا گیلانی
