پایان انحصار ایران در تنگه هرمز؟ / یدالله کریمیپور
حتماً خبر ایجاد یک مسیر به پهنای حدود ۴۸۸ متر و ژرفای نزدیک به ۲۸ متر در سمت مسندم عمان را شنیده یا خواندهاید. ابعاد دقیق هنوز کاملا روشن نیست و برخی گزارشها از تصاویر ماهوارهای و منابع آمریکایی سخن میگویند، ولی اصل موضوع کاملا واقعی است.
اصل استفاده از مسیرهای جنوبی تنگه هرمز، نزدیک به آبهای عمان، از ماهها پیش در جریان بوده است. آمریکا و عمان مسیرهای جایگزین در جنوب مسیر اصلی تفکیک تردد (TSS) ایجاد کردهاند و نفتکشهای غولپیکر نیز از این مسیرها عبور کردهاند. این مسیر جنوبی که گاهی «بزرگراه جنوبی» نامیده میشود، بخشی از تلاش هماهنگ برای کاهش وابستگی کشتیرانی به آبهایی است که ایران میتواند به راحتی تهدید کند.
مهمتر اینکه در ۲۵ اوت ۲۰۲۶ اعلام شد نیروی دریایی آمریکا مینروبی مسیر اصلی TSS را نیز به پایان رسانده است. این عملیات که ماهها به صورت کمسروصدا ادامه داشت، نشان میدهد تلاش برای کاهش آسیبپذیری کشتیرانی از مسیرهای قابل تهدید ایران، از پیش برنامهریزی شده بود.
اگر چنین کریدوری در شبهجزیره مسندم واقعا ایجاد و عملیاتی شده باشد، هدف اصلی آن خنثیکردن مهمترین اهرم استراتژیک جهانی ایران است: توان مختلکردن عبور نفتکشها و در کل تردد از تنگه هرمز.
آمریکا لازم نیست «هرمز را از ایران بگیرد». میخواهد ارزش راهبردی بستن یا تهدید هرمز را کاهش دهد. این دو با هم بسیار متفاوتاند. یکی اشغال و کنترل مستقیم است؛ دیگری ایجاد گزینههای جایگزین تا اهرم فشار ایران کماثر شود.
با توجه به اینکه همین حالا ایران و عمان درباره یک کریدور مشترک مذاکره میکنند، ماجرا حتی جالبتر میشود. ایران میخواهد برای عبور کشتیها نقش و اهرم حقوقی-امنیتی داشته باشد؛ درحالیکه آمریکا میکوشد مسیرهایی ایجاد کند که نیاز کشتیرانی به موافقت یا کنترل ایران به حداقل برسد.
بنابراین با این حساب، نه اینکه کاری از ایران ساخته نیست؛ بلکه یکی از مهمترین اهرمهای فشار ایران (بستن یا مختلکردن هرمز) ممکن است در حال کماثر شدن باشد. این رخدادی تاریخی و بسیار مهم برای ایران است؛ چون تغییر در معادله اهرمهای ژئوپلیتیک خلیج فارس را نشان میدهد.
#یدالله_کریمیپور
#karimipour_k
