کوشنر از نتانیاهو خواست خلع سلاح حماس در غزه را بیازماید
باراک راوید / آکسیوس
یک مقام آمریکایی گفت جرد کوشنر، مشاور رئیسجمهوری آمریکا، روز دوشنبه به بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، گفت که ایالات متحده میخواهد اسرائیل در غزه «گامهای کوچکی» بردارد تا مشخص شود آیا تعهد حماس برای آغاز روند خلع سلاح واقعی است یا نه.
اهمیت موضوع: این دیدار چهار ساعته در شرایطی انجام شد که نتانیاهو نسبت به طرح آمریکا برای غزه عمیقاً بدبین است و انتخابات ماه اکتبر نیز در پیش است؛ عاملی که نخستوزیر اسرائیل را نسبت به ارائه امتیازهای مهم درباره موضوعی حساس و مناقشهبرانگیز از نظر سیاسی، محتاط کرده است.
این دیدار به روشن شدن برخی سوءتفاهمها، پاسخ به شماری از نگرانیهای نتانیاهو و دستیابی به درکی مشترک درباره مسیر پیشرو کمک کرد؛ اما در عین حال، اختلافهای باقیمانده را نیز آشکارتر کرد و نشان داد که دستیابی به پیشرفت در کوتاهمدت تا چه اندازه دشوار خواهد بود.
جزئیات دیدار: کوشنر پس از دیدارهایی که روز یکشنبه در مصر با رهبران حماس و میانجیهای مصری، قطری و ترکیهای داشت، وارد اسرائیل شد.
هیئت همراه کوشنر در دیدار با نتانیاهو، نیکلای ملادنوف، نماینده عالی «هیئت صلح ترامپ» در امور غزه، همچنین تونی بلر، نخستوزیر پیشین بریتانیا، و آریه لایتستون و لیران تانکمن، مشاوران ارشد هیئت صلح، را شامل میشد.
نتانیاهو در جریان این دیدار، تردید عمیق خود را درباره تعهد حماس به غیرنظامیسازی غزه ابراز کرد و از کوشنر پرسید که چرا او روز یکشنبه در مصر با رهبران حماس دیدار کرده است.
به گفته یک مقام آمریکایی، کوشنر به نتانیاهو گفت مهم است که مواضع رهبران حماس مستقیماً شنیده شود تا مشخص شود آیا آنها حاضرند روند غیرنظامیسازی را پیش ببرند یا نه.
بر اساس اظهارات یک مقام آمریکایی، کوشنر به نتانیاهو گفت: «آخرین بار که استیو ویتکاف و من با رهبران حماس دیدار کردیم، این دیدار به آزادی همه گروگانها منجر شد.» منظور او آزادی باقیمانده گروگانهایی بود که در حملات ۷ اکتبر ۲۰۲۳ به گروگان گرفته شده بودند.
فضای سیاسی اسرائیل: یک مقام آمریکایی و منبع دیگری که از محتوای این دیدار اطلاع داشت، گفتند فضای سیاسی اسرائیل پیش از انتخابات ماه اکتبر، موجب شکلگیری سوءظنهای گسترده در طرف اسرائیلی شده است؛ بهویژه آنکه مخالفان نتانیاهو، او را به ارائه امتیاز در غزه متهم کردهاند.
به گفته این دو منبع، بخش عمده دیدار به توضیح طرح هیئت صلح، برطرف کردن برداشتهای نادرست و پاسخ دادن به نگرانیهای نتانیاهو اختصاص داشت.
نتانیاهو در جریان دیدار، دو نظرسنجی افکار عمومی را به کوشنر نشان داد. بر اساس یکی از آنها، اکثریت اسرائیلیها با بازسازی غزه پیش از غیرنظامیسازی این منطقه مخالفاند. نظرسنجی دیگر نیز نشان میداد بیشتر اسرائیلیها خواهان ادامه حملات علیه تهدیدهای قریبالوقوع در غزه هستند.
این مقام آمریکایی گفت کوشنر به نتانیاهو تأکید کرده است که آمریکا انتظار ندارد اسرائیل در برابر تهدیدهای قریبالوقوع از سوی حماس دست از اقدام بکشـد. او همچنین تصریح کرده است که طرح هیئت صلح ترامپ، آغاز روند بازسازی را تنها پس از تکمیل غیرنظامیسازی پیشبینی میکند.
روند خلع سلاح حماس: کوشنر توضیح داد که روند غیرنظامیسازی به این شکل انجام خواهد شد: ابتدا حماس سلاحهای خود را به دولت تکنوکرات فلسطینی تحویل میدهد و این دولت نیز سلاحها را در اختیار «نیروی بینالمللی تثبیت» قرار خواهد داد. به گفته مقام آمریکایی، این نیرو سلاحها را منهدم خواهد کرد.
نتانیاهو همچنین رؤسای اطلاعات نظامی اسرائیل و سازمان اطلاعات داخلی شینبت را مأمور کرد تا درباره موارد نقض تعهدات از سوی حماس، به کوشنر و هیئت همراه او توضیح دهند.
نقطه اختلاف: همزمان با دیدار کوشنر و نتانیاهو، دونالد ترامپ در گفتوگو با شبکه فاکسنیوز گفت که میخواهد اسرائیل حملات هوایی خود در غزه را متوقف کند.
یک مقام هیئت صلح گفت منظور ترامپ حملاتی بوده است که در واکنش به تهدیدهای قریبالوقوع انجام نمیشوند.
نحوه تعریف «تهدید قریبالوقوع» یکی از اختلافهای اصلی میان هیئت صلح و دولت اسرائیل است. یک مقام هیئت صلح گفت این موضوع همچنان نیازمند بررسی و حلوفصل است.
یک مقام آمریکایی گفت کوشنر و نتانیاهو توافق کردهاند سازوکاری برای «رفع تنش» در غزه تشکیل دهند. این سازوکار موارد نقض توافق را رصد خواهد کرد و به نگرانیهای اسرائیل درباره تهدیدهای نوظهور رسیدگی میکند تا از تشدید تنش در میدان جلوگیری شود. به گفته این مقام، میانجیهای مصری نیز در این سازوکار مشارکت خواهند داشت.
این مقام آمریکایی گفت: «اگر اسرائیلیها مشاهده کنند که حماس در حال انجام کاری است که میتواند به یک تهدید نوظهور تبدیل شود، آن را به سازوکار رفع تنش گزارش خواهند کرد و این سازوکار موضوع را با حماس مطرح میکند. به این ترتیب، حماس خواهد دانست که اقداماتش زیر نظر است.»
وضعیت انسانی غزه: در سطحی کلیتر، این مقام آمریکایی گفت نتانیاهو متعهد شده است برای بهبود وضعیت انسانی در غزه گامهایی بردارد؛ بهویژه در زمینه تأمین آب و خدمات بهداشتی و فاضلاب.
کوشنر و نتانیاهو همچنین بر تشکیل دو گروه کاری توافق کردند: یکی برای بررسی غیرنظامیسازی غزه و دیگری برای رسیدگی به وضعیت انسانی این منطقه.
این مقام آمریکایی گفت: «فاصله میان ما و اسرائیلیها چندان زیاد نیست. هیچیک از ما بر اعتماد به حماس متکی نیستیم. اما معتقدیم میتوانیم برخی اقدامات ملموس را آغاز کنیم. در فضای سیاسی اسرائیل، ترسافکنی زیادی وجود دارد. با این حال، اگر ببینیم حماس سلاحهای خود را تحویل میدهد، این نخستین نشانه واقعی بودن روند خواهد بود.»
دفتر نتانیاهو پس از این دیدار در بیانیهای به تشکیل دو گروه کاری اشاره کرد و گفت غیرنظامیسازی باید «پیش از آغاز بازسازی» تکمیل شود.
یک مقام هیئت صلح نیز این دیدار را «طولانی، عمیق و بسیار ثمربخش» توصیف کرد و گفت: «ما با [نتانیاهو] درباره مسیر پیشرو به توافق رسیدیم. اسرائیلیها قرار است به این روند فرصت بدهند. اکنون نوبت حماس است که نشان دهد آیا واقعاً قصد دارد به تعهداتش عمل کند یا نه.»
