ترامپ از نتانیاهو خواست طرح صلح غزه را پیش ببرد

باراک راوید / آکسیوس

به گفته دو منبع آگاه، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، روز پنجشنبه در یک گفتگوی تلفنی به بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، گفت که از او می‌خواهد گام‌هایی برای اجرای طرح صلح خود برای غزه بردارد.

اهمیت موضوع: این نقشه راه شامل خلع سلاح حماس، غیرنظامی کردن غزه و انتقال مسئولیت اداره این باریکه به یک دولت تکنوکرات  فلسطینی جدید است. با این حال، به دلیل برگزاری انتخابات اسرائیل در ۲۷ اکتبر، اجرای این طرح ماه‌هاست که متوقف مانده است.

دولت ترامپ نمی‌خواست که اجرای این طرح در جریان کارزارهای انتخاباتی اسرائیل به موضوعی جنجالی و حساس تبدیل شود.

ترامپ اندکی پیش از انتخابات از نتانیاهو حمایت کرده بود. اکنون که انتخابات به پایان رسیده، رئیس‌جمهور قصد دارد طرح خود برای غزه را پیش ببرد؛ فارغ از اینکه نتانیاهو دولت جدید را تشکیل دهد یا رقبای او.

مروری کوتاه: یک سال پیش، اسرائیل و حماس با مرحله نخست طرح ۲۰ ماده‌ای ترامپ موافقت کردند که منجر به برقراری آتش‌بس در جنگ غزه و آزادی ۲۰ گروگان باقی‌مانده (از میان کسانی که در حملات ۷ اکتبر ۲۰۲۳ ربوده شده بودند) شد.

«هیئت صلح» ترامپ که به عنوان بخشی از توافق غزه تشکیل شده بود، ماه‌هاست روی طرحی برای اجرا کار می‌کند؛ طرحی که شامل تشکیل یک دولت تکنوکرات فلسطینی و استقرار یک نیروی بین‌المللی برای تثبیت اوضاع است.

ژوئیه گذشته، این هیئت صلح به توافقی ۱۵ ماده‌ای با حماس دست یافت که هدف آن خلع سلاح گروه‌های مسلح در غزه و انتقال کنترل امور غیرنظامی و امنیتی به دولت تکنوکرات جدید فلسطینی بود.

از آن زمان تاکنون، دولت نتانیاهو عمدتاً از پیشبرد اجرای این طرح خودداری کرده است؛ دلیلی که بیشتر ریشه در مسائل سیاسی داخلی اسرائیل دارد.

جرد کوشنر، مشاور و داماد ترامپ، در سفر ماه اوت خود به اسرائیل به نتانیاهو گفت که حماس برای نخستین بار با خلع سلاح موافقت کرده است. او از نخست‌وزیر اسرائیل خواست تا با برداشتن گام‌هایی، صحت این تعهد را محک بزند.

نتانیاهو نسبت به اینکه حماس واقعاً تن به غیرنظامی شدن بدهد، بسیار بدبین بوده و همچنان هست. او می‌گوید که این گروه در حال بازسازی تشکیلات و تجهیز مجدد خود در غزه است.

نگاه دقیق‌تر: طی سه ماه گذشته، «هیئت صلح» ترامپ با دولت و ارتش اسرائیل همکاری کرده است تا جزئیات این طرح را دقیق‌تر تدوین کرده و به نگرانی‌های اسرائیل در مورد غیرنظامی‌سازی غزه رسیدگی کند.

یک مقام آمریکایی اظهار داشت که این روند تدریجی خواهد بود. بازسازی تنها پس از آن آغاز می‌شود که پیشرفت در خلع سلاح حماس تأیید شده باشد.

هیئت صلح ترامپ در جریان نشست مجمع عمومی سازمان ملل در ماه سپتامبر، از یک طرح اولیه برای احیای غزه به ارزش ۲.۴۵ میلیارد دلار و با بازه زمانی شش‌ماهه رونمایی کرد.

این پیشنهاد که شامل ۶۶ پروژه است، یکی از جامع‌ترین نقشه‌راه‌های ارائه‌شده تاکنون برای ترسیم وضعیت ماه‌های نخستِ پس از جنگ — شامل بازسازی و نحوه اداره غزه — به شمار می‌رود.

اما برای پیشبرد این طرح، هیئت صلح نیازمند همکاری اسرائیل و حماس است.

یک منبع آگاه از جزئیات گفت که دولت ترامپ، هیئت صلح و اسرائیل هم‌نظر هستند که این طرح همچنان بهترین مسیر پیش رو است و هیچ جایگزین معتبری برای آن وجود ندارد.

پشت پرده: مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، به همراه کوشنر و استیو ویتکاف، نیز در گفتگوی تلفنی میان رئیس‌جمهور و نتانیاهو حضور داشتند.

یک منبع مطلع، این تماس تلفنی را که به ابتکار نتانیاهو برقرار شد، «سازنده» توصیف کرد. در این گفتگو همچنین به موضوع جنگ با ایران پرداخته شد.

کاخ سفید و دفتر نخست‌وزیر اسرائیل بلافاصله به درخواست‌ها برای اظهار نظر پاسخ ندادند.

وضعیت کنونی: یک روز پس از این تماس، تونی بلر، نخست‌وزیر پیشین بریتانیا که عضو «هیئت صلح» است، به اسرائیل سفر کرد.

او با نتانیاهو و رقیبش، گادی آیزنکوت — که مأموریت یافته تا برای تشکیل دولتی جدید جهت جایگزینی دولت نتانیاهو تلاش کند — دیدار کرد.

یک منبع آگاه از این سفر گفت که بلر از نتانیاهو و دیگر رهبران سیاسی اسرائیل خواسته است تا به این طرح فرصت دهند.

آن‌ها چه می‌گویند؟ این مقام آمریکایی گفت: «اجرای این طرح دشوار خواهد بود، اما ما معتقدیم که طرحی مناسب برای اسرائیل است. با این حال، نمی‌توانیم در حالی که دست‌وپایمان بسته است، کاری از پیش ببریم.»

این فرد افزود: «ما می‌خواهیم با همکاری یکدیگر پیش برویم و برای این کار به همکاری و مشارکت کامل دولت اسرائیل نیاز داریم.»