سوریه پیوستن به پیمان دفاعی مکه بررسی می‌کند

نیویورک تایمز / ۳۱ اکتبر ۲۰۲۶

وزیر امور خارجه سوریه روز شنبه اعلام کرد که این کشور در حال بررسی پیوستن به یک ائتلاف دفاعی منطقه‌ای با عربستان سعودی است؛ موضوعی که احتمال درگیر شدن دمشق در مناقشه گسترده‌تر این پادشاهی با شبه‌نظامیان حوثیِ تحت حمایت ایران در یمن را مطرح می‌کند.

اسعد الشیبانی، وزیر امور خارجه سوریه، در کنفرانس امنیتی «گفتگوی منامه» در بحرین گفت: «در حال حاضر گفتگوهایی برای ارزیابی ورود سوریه به “ائتلاف مکه” در جریان است.» اشاره او به پیمان دفاع متقابلی است که در ماه اوت میان عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان امضا شد.

بر اساس مفاد این پیمان که با نام «توافق دفاع مشترک مکه» شناخته می‌شود، حمله مسلحانه به هر یک از این سه عضو، به منزله حمله به همه آن‌ها تلقی خواهد شد؛ سازوکاری که مشابه اصل «دفاع جمعی» در ناتو است. کشورهای عضو در ماه جاری توافق کردند که برای استقرار سریع نیروهای نظامی در عربستان سعودی آماده شوند، چرا که حوثی‌ها حملات خود علیه این پادشاهی را شدت بخشیده‌اند.

الشیبانی اظهار داشت که سوریه دفاع از کشورهای عربی حوزه خلیج فارس را برای امنیت خود نیز حیاتی می‌داند. او گفت: «سوریه در کنار تمام کشورهای حوزه خلیج فارس خواهد ایستاد» و افزود که این کشورها با چالش‌هایی از سوی «شبه‌نظامیانی که از مرزها عبور می‌کنند» مواجه هستند.

با این حال، هنوز مشخص نیست که آیا این حمایت احتمالی شامل اعزام نیروهای سوری به یمن نیز خواهد شد یا خیر.

احمد الشرع، رئیس‌جمهور سوریه، از زمان به قدرت رسیدن در حدود دو سال پیش، تلاش کرده است تا از مناقشات منطقه‌ای دوری کند؛ چرا که دولت او درگیر بازسازی کشور پس از نزدیک به ۱۴ سال جنگ داخلی بوده است. مقامات سوری گزارش‌های منتشرشده در ماه جاری مبنی بر درخواست عربستان سعودی برای اعزام نیروهای سوری را تکذیب کردند و گفتند که دمشق بر بازسازی کشور متمرکز است.

اما به گفته تحلیلگران، روابط رو به گسترش سوریه با عربستان سعودی می‌تواند این موضع‌گیری را با پیچیدگی مواجه کند. از زمانی که بشار اسد، دیکتاتور دیرینه سوریه، توسط شورشیان به رهبری احمد الشرع سرنگون شد، عربستان سعودی به یکی از حامیان اصلی دیپلماتیک و اقتصادی سوریه تبدیل شده است. خاندان اسد که بیش از پنج دهه با مشت آهنین بر سوریه حکومت کردند، متحد نزدیک ایران — رقیب منطقه‌ای عربستان سعودی — بودند.

بر اساس بیانیه‌ای که از سوی دفتر رئیس‌جمهور سوریه منتشر شده، آقای الشّرع در ماه جاری در ریاض با محمد بن سلمان، ولیعهد و حاکم عملاً قدرت‌مند عربستان سعودی، دیدار کرد. طرفین در این گفتگو به بحث پیرامون سرمایه‌گذاری و امنیت منطقه‌ای پرداختند.

با تشدید درگیری‌ها در یمن و افزایش حملات به عربستان سعودی پس از سال‌ها آرامش نسبی، سوریه احتمال پیوستن به این پیمان دفاعی را مطرح کرده است.

یک سال پس از آنکه حوثی‌ها در سال ۲۰۱۴ صنعا، پایتخت یمن را تصرف کردند، عربستان سعودی کارزار بمباران ویرانگری را در حمایت از دولت یمن — که از سوی جامعه بین‌المللی به رسمیت شناخته می‌شود — آغاز کرد. اگرچه پس از برقراری آتش‌بس با میانجی‌گری سازمان ملل در سال ۲۰۲۲، شدت درگیری‌ها تا حد زیادی کاهش یافته بود، اما امسال و در بستر تنش‌های گسترده‌تر میان ایران از یک سو، و ایالات متحده و اسرائیل از سوی دیگر، این درگیری‌ها دوباره شدت گرفته است.

به گفته سازمان جهانی بهداشت، از ماه اوت تاکنون، از سرگیری درگیری‌ها در یمن دست‌کم ۱۶۷۷ کشته و بیش از ۷۳۰۰ مجروح بر جای گذاشته است. سازمان ملل نیز اعلام کرده که نزدیک به ۳۰۰ هزار یمنی آواره شده‌اند؛ وضعیتی که بحران انسانیِ ویرانگر در یکی از فقیرترین کشورهای جهان را عمیق‌تر کرده است.

بر اساس گزارش ائتلاف نظامی به رهبری عربستان سعودی، حملات موشکی و پهپادی حوثی‌ها به فرودگاه‌ها و زیرساخت‌های حیاتی در خاک عربستان، دست‌کم ۱۹ کشته و صدها مجروح بر جای گذاشته است. تشدید این حملات که موجب اختلال شدید در سفرهای هوایی شده، جاه‌طلبی‌های پادشاهی سعودی برای تبدیل شدن به یک قطب جهانی گردشگری و تجاری را به طور فزاینده‌ای تهدید می‌کند.

هم‌زمان با شدت گرفتن حملات، مصر — که عضوی از «پیمان مکه» نیست — در هفته جاری مجوز ارسال کمک‌های نظامی به عربستان سعودی را صادر کرد؛ اقدامی که نشانه‌ای دیگر از واکنش فزاینده منطقه‌ای به این مناقشه محسوب می‌شود.