مسائل کلیدی شکل‌دهنده انتخابات اسرائیل

خبرگزاری فرانسه

هنگامی که اسرائیلی‌ها روز سه‌شنبه پای صندوق‌های رأی می‌روند، درباره موضوعاتی چون خدمت سربازی اجباری، وضعیت اقتصادی و چگونگی تحقیق دولت درباره ناکامی خود در جلوگیری از حمله حماس در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ تصمیم‌گیری خواهند کرد.

خبرگزاری فرانسه نگاهی دارد به مسائل کلیدی‌ای که کارزار انتخاباتی را شکل داده‌اند.

پاسخ‌گویی درباره ۷ اکتبر

بسیاری از اسرائیلی‌ها خواستار تشکیل یک کمیسیون مستقل تحقیق دولتی درباره ناکامی‌هایی شده‌اند که زمینه‌ساز حمله حماس در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ شد؛ حمله‌ای که به کشته شدن بیش از ۱۲۰۰ نفر انجامید.

این حمله که مرگبارترین روز در تاریخ اسرائیل بود، ضربه‌ای عمیق به روحیه و روان جمعی جامعه اسرائیل وارد کرد؛ ضربه‌ای که پیامدهای آن همچنان احساس می‌شود.

اسرائیل پس از بحران‌های ملی پیشین، کمیسیون‌های تحقیق تشکیل داده است. گادی آیزنکوت، رئیس پیشین ستاد ارتش و اصلی‌ترین رقیب بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، در انتخابات پیش رو نیز وعده داده است که چنین کمیسیونی تشکیل دهد. او این اقدام را «راهی برای جلوگیری از فاجعه بعدی» خوانده است.

اما دولت نتانیاهو، که هنگام وقوع حمله بر سر کار بود، درخواست‌ها برای تشکیل چنین کمیسیونی را رد کرده است.

این دولت در عوض، نهادهای امنیتی را به دلیل ناکامی در جلوگیری از حمله مقصر دانسته و تشکیل کمیسیونی فراحزبی را پیشنهاد کرده است که اعضای آن را سیاستمداران منصوب کنند.

یائیر لاپید، از چهره‌های مخالف دولت، گفته است هدف کمیسیون پیشنهادی دولت «تطهیر مسئولان و جلوگیری از انجام تحقیقی واقعی است».

اتهام‌ها علیه نتانیاهو مبنی بر نادیده گرفتن هشدارهای اولیه رو به افزایش است؛ به‌ویژه هشدارهایی از سوی امارات متحده عربی که بنا بر گزارش‌ها، به او اطلاع داده بود حماس در حال برنامه‌ریزی برای انجام عملیاتی گسترده است.

نخست‌وزیر همچنین با نظارت و پرسشگری فزاینده درباره تعاملات گذشته دولتش با کشور قطر روبه‌رو شده است؛ کشوری که با تأیید اسرائیل از نظر مالی از حماس حمایت می‌کرد و مدت‌هاست میزبان رهبران سیاسی این گروه بوده است.

راهبرد امنیتی آینده

دکترین امنیتی اسرائیل برای دهه‌ها بر سه اصل استوار بود: اطلاعات قوی، بازدارندگی و جنگ‌های کوتاه‌مدت.

اما پس از ۷ اکتبر، این رویکرد تغییر کرد.

دولت اسرائیل در عوض، به کارزارهای نظامی طولانی‌مدت روی آورده است؛ رویکردی که در ادامه حضور ارتش در «مناطق امنیتی» در غزه، جنوب لبنان و سوریه بازتاب یافته است.

اسرائیل همچنین تقریباً هر روز عملیاتی را در کرانه باختری اشغالی انجام می‌دهد، دو جنگ با ایران به راه انداخته و حملاتی را علیه شورشیان حوثی یمن، مورد حمایت تهران، اجرا کرده است. این تحولات بحث‌هایی را درباره توانایی این کشور برای حفظ نیروهای نظامی مستقر در چندین جبهه به‌طور هم‌زمان برانگیخته است.

از سال ۲۰۲۳ تاکنون، ده‌ها هزار نیروی ذخیره بارها به خدمت فراخوانده شده‌اند؛ اقدامی که اغلب هزینه‌های شخصی و اقتصادی قابل‌توجهی برای آنان به همراه داشته است. در همین حال، فرماندهان نظامی همچنان درباره کمبود نیروی انسانی هشدار می‌دهند.

اوفر شِلاه، پژوهشگر مؤسسه مطالعات امنیت ملی اسرائیل (INSS)، گفت: «ما از منطقی مبتنی بر بازدارندگی و رفاه در فاصله میان جنگ‌ها، به جامعه‌ای رسیده‌ایم که به‌طور دائمی با شمشیر زندگی می‌کند.»

این کارزارهای نظامی برای اعتبار و وجهه بین‌المللی اسرائیل نیز هزینه داشته‌اند و انتقادهای شدید بین‌المللی را برانگیخته‌اند؛ به‌ویژه در ارتباط با جنگ غزه که بنا بر اعلام وزارت بهداشت این منطقه، شمار کشته‌شدگان فلسطینی در آن از ۷۴ هزار نفر فراتر رفته است.

حتی دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، نیز علناً از نتانیاهو به دلیل نحوه عملکرد اسرائیل در جریان آخرین درگیری با ایران انتقاد کرد. ترامپ در مقطعی، پس از آنکه حملات تازه اسرائیل به لبنان مذاکرات آتش‌بس را در معرض فروپاشی قرار داد، با لحنی تند و همراه با الفاظ رکیک به نتانیاهو تاخت.

با این حال، ترامپ از آن زمان حمایت خود را از نخست‌وزیر اسرائیل اعلام کرده و روز یکشنبه به رأی‌دهندگان گفت که نتانیاهو «نخست‌وزیری جنگاور و برجسته بوده است».

دین، هویت و خدمت سربازی

با توجه به کمبود نیروی انسانی در ارتش، بحث درباره معافیت یهودیان فوق‌ارتدوکس از خدمت سربازی به مناقشه‌ای گسترده‌تر درباره هویت اسرائیل تبدیل شده است.

احزاب فوق‌ارتدوکس خواهان حفظ معافیت‌هایی هستند که به طلاب دینی اجازه می‌دهد از خدمت سربازی خودداری کنند. حزب لیکود به رهبری نتانیاهو و تقریباً تمام شرکای راست افراطی آن در ائتلاف حاکم نیز از این موضع حمایت می‌کنند.

اما احزاب مخالف خواستار لغو این معافیت‌ها هستند و گفته‌اند حاضر نخواهند شد به هیچ دولتی بپیوندند که احزاب فوق‌ارتدوکس در آن حضور داشته باشند.

آیزنکوت ــ که یکی از پسرانش را در جنگ غزه از دست داده است ــ نیز به این معافیت‌ها حمله کرده و دولت نتانیاهو را دولتی توصیف کرده است که «بدون هیچ شرمی، از شانه خالی کردن از وظیفه حمایت می‌کند».

نتانیاهو برای یافتن راهی متوازن در این زمینه با دشواری روبه‌رو بوده است. او اخیراً در مصاحبه‌ای از بازداشت افراد فوق‌ارتدوکسی که از خدمت سربازی فرار می‌کنند انتقاد کرد، اما هم‌زمان تأکید کرد کسانی که تمام‌وقت به مطالعه تورات مشغول نیستند باید به خدمت سربازی بروند.

این مسئله به برگزاری اعتراض‌هایی از سوی معترضان فوق‌ارتدوکس انجامیده است.

با این حال، شکاف موجود فراتر از موضوع خدمت سربازی است.

تنها چند روز پیش از انحلال پارلمان، ائتلاف حاکم تدابیری را برای ترویج جداسازی جنسیتی در برخی فضاهای عمومی ارائه کرد و قانونی را به تصویب رساند که بر اهمیت مطالعه تورات تأکید دارد.

حامیان این سیاست‌ها می‌گویند چنین اقداماتی به تقویت هویت یهودی اسرائیل کمک می‌کند. اما منتقدان معتقدند این سیاست‌ها کشور را به سمت نفوذ بیشتر مذهب بر زندگی عمومی سوق می‌دهند.

افزایش سرسام‌آور هزینه‌های زندگی

با وجود رشد قدرتمند اقتصادی، به‌طوری که تولید ناخالص داخلی اسرائیل از سال ۲۰۰۰ تاکنون بیش از دو برابر شده و نرخ بیکاری در سطحی تاریخی و پایین قرار دارد، اسرائیلی‌ها همچنان با یکی از بالاترین هزینه‌های زندگی در جهان مواجه‌اند.

در همین حال، دستمزدهای میانه همچنان پایین‌تر از میانگین سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD) است و فشار فزاینده‌ای بر خانوارها وارد می‌کند.

اقتصاددانان به مشکلات ساختاری دیرپایی اشاره می‌کنند که از جمله آن‌ها می‌توان به کمبود مسکن، موانع تجاری و رقابت محدود در بخش‌های کلیدی اقتصاد اشاره کرد.

اما جنگ‌های اسرائیل چالش دیگری نیز به این مشکلات افزوده‌اند.

از سال ۲۰۲۳ تاکنون، بودجه دفاعی اسرائیل دو برابر شده و فشار فزاینده‌ای بر منابع مالی عمومی وارد کرده است.

نتانیاهو همچنین اخیراً پیشنهاد کرده است که این کشور از فناوری بلاک‌چین برای ایجاد یک «اقتصاد جایگزین» استفاده کند تا در برابر تحریم‌های احتمالی نظام بانکی مقاومت کند؛ آن هم در شرایطی که اسرائیل با انتقادهای فزاینده بین‌المللی، از جمله از سوی متحد کلیدی خود، آمریکا، روبه‌روست.

این اظهارنظر با واکنش انتقادی کم‌سابقه بانک مرکزی اسرائیل مواجه شد. رقبای انتخاباتی نخست‌وزیر نیز گفتند این سخنان در عمل اعترافی ضمنی است به اینکه رهبری نتانیاهو پیامدهای زیان‌باری برای کشور به همراه داشته است.

مهم‌ترین احزاب شرکت‌کننده در انتخابات اسرائیل

خبرگزاری فرانسه

اسرائیلی‌ها روز سه‌شنبه رأی‌گیری در نخستین انتخابات سراسری از زمان حمله هفتم اکتبر ۲۰۲۳ را آغاز کردند. حدود ۷.۳ میلیون نفر واجد شرایط رأی دادن هستند.

آخرین نظرسنجی‌های منتشرشده پیش از انتخابات از رقابتی نزدیک میان بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر کنونی و باسابقه‌ترین نخست‌وزیر تاریخ اسرائیل، و گادی آیزنکوت، رقیب اصلی او از جریان راست میانه، حکایت دارند.

قرار است بیشتر مراکز رأی‌گیری ساعت ۱۰ شب به وقت محلی (۲۰:۰۰ به وقت گرینویچ) بسته شوند.

مهم‌ترین احزاب شرکت‌کننده در انتخابات

تعداد احزاب رقیب برای کسب کرسی‌های پارلمان اسرائیل (کنست)، پس از کناره‌گیری دو حزب از رقابت، به ۳۶ حزب کاهش یافته است. مهم‌ترین احزاب عبارت‌اند از:

۱- لیکود «تجمع» به رهبری بنیامین نتانیاهو و با گرایش سیاسی راستگرا که تعداد کرسی‌های کنونی این حزب ۳۲ کرسی از مجموع ۱۲۰ کرسی کنست است.

این حزب تقریباً به‌طور پیوسته از سال ۲۰۰۹ قدرت را در دست داشته و ملی‌گرایی را با لیبرالیسم اقتصادی ترکیب می‌کند. بر اساس نظرسنجی‌ها، نتانیاهو محبوب‌ترین نامزد در داخل حزب لیکود است.

نتانیاهو، ۷۷ ساله، در آمریکا بزرگ شده و به توانایی خود در مانورهای سیاسی و تشکیل ائتلاف‌های دولتی شهرت دارد؛ با این حال، چندین نظرسنجی نشان می‌دهند که حزب لیکود با اختلافی اندک از رقبای خود عقب است.

او همچنین به‌شدت به دلیل ناتوانی در جلوگیری از حمله حماس در هفتم اکتبر مورد انتقاد قرار گرفته است. نتانیاهو از آن زمان عملیات نظامی گسترده‌ای را هدایت کرده که ابتدا در نوار غزه، سپس علیه حزب‌الله و پس از آن علیه ایران، با همکاری آمریکا، انجام شده‌اند.

۲- یاشار «مستقیم» به رهبری گادی آیزنکوت، رئیس پیشین ستاد کل ارتش و با گرایش سیاسی میانه‌رو این حزب در حال حاضر بدون کرسی در کنست است چون در سال ۲۰۲۵ تاسیس شد.

آیزنکوت بین اکتبر ۲۰۲۳ تا ژوئن ۲۰۲۴ در دولت نتانیاهو سمت وزیر بدون وزارتخانه یا وزیر سیار که حق رای در کابینت را دارد را بر عهده داشت. او که به رفتار آرام و کم‌گویی شهرت دارد، به‌عنوان رقیب اصلی برای کنار زدن نتانیاهو مطرح شده است.

آیزنکوت این حزب را در سال ۲۰۲۵ تأسیس کرد و بر هویت «یهودی و دموکراتیک» اسرائیل و متحد کردن اسرائیلی‌ها پس از شکاف‌های عمیق دوران نتانیاهو تأکید دارد.

او شماری از نمایندگان پیشین چپ و راست و همچنین چهره‌هایی مانند یورام کوهن، رئیس پیشین سازمان امنیت داخلی اسرائیل «شاباک»، و یوآو هوروویتس، رئیس پیشین دفتر نتانیاهو، را در اطراف خود گرد آورده است.

آیزنکوت وعده داده است معافیت یهودیان فوق‌ارتدوکس از خدمت نظامی را لغو کند؛ سیاستی که نتانیاهو از آن حمایت می‌کند و موجب نارضایتی بسیاری از اسرائیلی‌های سکولار شده است.

۳- حزب بیاحَد «با هم» به رهبری نفتالی بنت، نخست‌وزیر پیشین اسرائیل در سال‌های ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۲ با گرایش سیاسی و ائتلاف راست میانه است. نفتالی بنت تاجر و فرزند مهاجران آمریکایی است. او یائیر لاپید، رهبر اپوزیسیون و رئیس حزب میانه‌روی «یش عتید» به معنای «آینده‌ای هست» را به حزب خود پیوست داده است. حزب لاپید در حال حاضر ۲۴ کرسی در کنست دارد.

این دو سیاستمدار پیش‌تر در فاصله سال‌های ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۲ در تشکیل دولت با یکدیگر همکاری کرده بودند. آن‌ها پس از توافق بر سر مخالفت با نتانیاهو تصمیم گرفتند در انتخابات پیش رو با یک فهرست مشترک شرکت کنند.

بنت خود را سیاستمداری راست‌گرا معرفی می‌کند و پیش‌تر با جنبش شهرک‌سازی در کرانه باختری ارتباط داشته است؛ اما در انتخابات کنونی تلاش می‌کند خود را سیاستمداری میانه‌رو و سکولار نشان دهد. لاپید نیز خود را میانه‌رو و سکولار معرفی می‌کند.

۴- حزب دموکرات‌ها به رهبری یائیر گولان، معاون پیشین رئیس ستاد کل ارتش و با گرایش سیاسی چپ‌گرا تعداد کرسی‌های کنونی۴ کرسی، در قالب حزب کارگر. گولان حزب کارگر، که از نظر تاریخی یکی از برجسته‌ترین احزاب چپ اسرائیل بوده، را با حزب مرتس ادغام کرده است. حزب مرتس در انتخابات سال ۲۰۲۲ نتوانست حدنصاب لازم برای ورود به کنست را کسب کند. دموکرات‌های اسرائیل تنها حزب غیرعرب در اسرائیل است که از راه‌حل تشکیل دو کشور برای حل مناقشه اسرائیل و فلسطین حمایت می‌کند.

۵- حزب شاس به رهبری آریه درعی، وزیر پیشین و با گرایش سیاسی مذهبی و فوق‌محافظه‌کار تعداد کرسی‌های کنونی این حزب در حال حاضر۱۱ کرسی است. این حزب در سال ۱۹۸۴ برای نمایندگی رأی‌دهندگان یهودی شرقی، موسوم به سفاردی‌ها، که ریشه در خاورمیانه و شمال آفریقا دارند، تأسیس شد.

شاس می‌گوید نماینده فقیرترین اقشار جامعه است و در دولت‌های ائتلافی، یکی از متحدان مورد علاقه نتانیاهو بوده است. این حزب به‌شدت با اجباری شدن خدمت نظامی برای یهودیان فوق‌ارتدوکس مخالفت می‌کند.

۶- «قدرت یهودی» (Otzma Yehudit) به رهبری ایتامار بن‌گویر، وزیر امنیت ملی با گرایش سیاسی راست افراطی تعداد کرسی‌های کنونی ۶ کرسی . نتانیاهو این حزب را وارد دولت خود کرد؛ حزبی که پیش‌تر به دلیل مواضع بسیار افراطی‌اش از مشارکت در دولت کنار گذاشته می‌شد.

بن‌گویر بارها به دلیل درخواست‌هایش برای استفاده از خشونت، خشم بین‌المللی را برانگیخته است. او اخیراً خواستار کشته شدن ۳۰ تا ۴۰ فلسطینی در هر شب در نوار غزه شده است.

این حزب مسائل امنیتی را در اولویت قرار می‌دهد و خواهان الحاق کرانه باختری به اسرائیل است.

همچنین حزب تحت رهبری بن‌گویر برای تصویب قانونی تلاش کرده است که اجرای حکم اعدام علیه فلسطینیان کرانه باختری اشغالی را که به حملاتی با عنوان «تروریسم» علیه اسرائیل محکوم می‌شوند، مجاز می‌کند.

۷- صهیونیسم مذهبی به رهبری بتسالل اسموتریچ، وزیر دارایی با گرایش سیاسی راست افراطی تعداد کرسی‌های کنونی۷ کرسی.

این حزب یکی از اجزای جریان راست افراطی در دولت اسرائیل است و خواهان الحاق کامل کرانه باختری اشغالی به اسرائیل و تقویت هویت دینی یهودی این کشور است.

اسموتریچ از جایگاه خود به‌عنوان وزیر دارایی برای پیشبرد گسترش شهرک‌سازی استفاده کرده و درآمدهای مالیاتی متعلق به تشکیلات خودگردان فلسطین را نیز مسدود کرده است.

۸- «یهودیت توراتی»(Rabbinic Judaism) به رهبری یعقوب آشر و گرایش سیاسی مذهبی و فوق‌محافظه‌کار و تعداد کرسی‌های کنونی آن ۷ کرسی است.

این حزب نماینده یهودیان مذهبی اشکنازی است که ریشه‌های خانوادگی آن‌ها به اروپا بازمی‌گردد.

یهدوت هتوراه برای جلوگیری از اجباری شدن خدمت نظامی برای طلاب مؤسسات دینی یهودی فعالیت می‌کند.

۹- «اسرائیل خانه ما» به رهبری آویگدور لیبرمن، وزیر پیشین دفاع، امور خارجه و دارایی. لیبرمن که پیش‌تر مدیر دفتر نتانیاهو بود، این حزب ملی‌گرای سکولار را در سال ۱۹۹۹ تأسیس کرد. تعداد کرسی‌های کنونیاین حزب در کنیست ۶ کرسی است. این حزب از مخالفان دولت نتانیاهو به شمار می‌رود و خواهان جدایی دین از حکومت است.

اسرائیل خانه ما در قبال فلسطینیان مواضع سخت‌گیرانه‌ای دارد، اما همچنان بر سکولاریسم تأکید می‌کند.

۱۰- «ائتلاف فهرست مشترک» با گرایش سیاسی چپ‌گرای ملی‌گرا که ترکیبی از سه حزب: جبهه دموکراتیک برای صلح و برابری، معروف به «حداش»، تجمع ملی دموکراتیک، معروف به «بلد» و جنبش عربی تغییر، به رهبری یوسف جبارین. این فهرست بر دفاع از اقلیت عرب در اسرائیل و حمایت از راه‌حل تشکیل دو کشور تمرکز دارد.

۱۱- «فهرست متحد عربی» به رهبری منصور عباس با گرایش سیاسی عربی و مذهبی نزدیک به جنبش‌های اسلامی و تعداد کرسی‌های کنونی آن ۵ کرسی است.

منصور عباس خواهان تضمین برابری حقوق اقلیت عرب در اسرائیل است؛ اقلیتی که حدود ۲۰ درصد جمعیت این کشور را تشکیل می‌دهد. یوآو سگالوویچ، معاون پیشین سازمان امنیت ملی اسرائیل، در جایگاه دوم فهرست این حزب قرار دارد. او خواهان مبارزه با جرم و جنایت در جامعه عرب اسرائیل است.

منصور عباس همچنین بر ضرورت تضمین حقوق برابر برای اقلیت عرب در اسرائیل تأکید می‌کند.