سرنوشت‌سازترین انتخابات در تاریخ اسرائیل

استیون شیر و پشا ماگید / رویترز / ۲۷ اکتبر ۲۰۲۶

بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، روز سه‌شنبه برای بقای سیاسی خود می‌جنگد؛ انتخاباتی که بسیاری از اسرائیلی‌ها آن را سرنوشت‌سازترین انتخابات در تاریخ این کشور و نوعی همه‌پرسی درباره‌ی عملکرد او در دوران رهبری‌اش — به‌ویژه پس از حملات سال ۲۰۲۳ به رهبری حماس — می‌دانند.

این رأی‌گیری در پی دورانی پرالتهاب برای اسرائیل برگزار می‌شود؛ دورانی که تحت تأثیر آسیب‌های روانی ناشی از حملات ۷ اکتبر، جنگ‌ها در غزه و لبنان و همچنین درگیری با ایران، انزوای فزاینده‌ی بین‌المللی، و سیاست‌های تفرقه‌انگیزِ ائتلاف راست‌گرای نتانیاهو شکل گرفته است.

با این حال، نتانیاهو — که با ۱۹ سال حضور در قدرت، رکورددار طولانی‌ترین دوره‌ی رهبری در اسرائیل است — همچنان نشان داده که در بقای سیاسی بسیار توانمند است. از یک سو، سیاست‌های ملی‌گرایانه در جامعه ریشه‌دارتر شده‌اند و از سوی دیگر، ساختار سیاسیِ چندپاره‌ی اسرائیل ممکن است او را در بهترین موقعیت برای تشکیل دولت قرار دهد.

نظرسنجی‌ها حاکی از رقابتی تنگاتنگ میان حزب «لیکود» (به رهبری نتانیاهو) و متحدان راست‌گرای آن، با ائتلافی رقیب به رهبری «گادی آیزنکوت» است. آیزنکوت، رئیس پیشین ستاد کل ارتش و چهره‌ای امنیتی و تندرو، از حمایت‌هایی در میان جریان‌های راست و میانه برخوردار است.

رأی‌دهندگان از ساعت ۷ صبح (به وقت گرینویچ: ۰۵:۰۰) و هم‌زمان با بازگشایی حوزه‌های رأی‌گیری، پای صندوق‌ها رفتند. حوزه‌های رأی‌گیری ساعت ۱۰ شب (به وقت گرینویچ: ۲۰:۰۰) بسته خواهند شد.

نتانیاهو در کارزار انتخاباتی خود بر عملکردش در دوران جنگ و همچنین اتحادش با دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، تأکید کرده است؛ ترامپ نیز ضمن حمایت از او، در جنگ علیه ایران با اسرائیل همراه شده است. نتانیاهو روز یکشنبه اظهار داشت که ترامپ آماده است تا بار دیگر وارد عمل شود و «یک‌بار برای همیشه» به تهدید ایران پایان دهد، اما این امر تنها در صورتی محقق خواهد شد که نتانیاهو در قدرت باقی بماند.

در مقابل، آیزنکوت، نتانیاهو را متهم کرده که «به کارزاری مبتنی بر ایجاد هراس، دروغ و تهدید متکی است.» او همچنین ابراز اطمینان کرد که ترامپ «با هر رهبری که توسط مردم انتخاب شود، همکاری کامل» خواهد داشت.

ممکن است نتانیاهو برای تشکیل دولت، بار دیگر به رهبران جریان راست افراطی، یعنی ایتامار بن‌گویر و بزالل اسموتریچ، وابسته باشد. هر دو نفر با تحریم‌هایی از سوی برخی کشورهای غربی مواجه شده‌اند؛ کشورهایی که آن‌ها را به تحریک خشونت علیه فلسطینیان متهم می‌کنند. این در حالی است که حزب «قدرت یهودی» به رهبری بن‌گویر، در نظرسنجی‌ها حمایت بیشتری کسب کرده است.

نه نتانیاهو و نه آیزنکوت، مسیر روشنی برای رسیدن به قدرت ندارند. اگر هیچ‌یک نتوانند در پارلمان ۱۲۰ نفره ائتلافی برای تشکیل دولت ایجاد کنند، نتانیاهو می‌تواند تا زمان برگزاری انتخابات دیگر در سال آینده، به عنوان نخست‌وزیر موقت در مقام خود باقی بماند.

کمیته مرکزی انتخابات اسرائیل اعلام کرد که ۷.۳ میلیون اسرائیلی واجد شرایط رأی دادن هستند که حدود ۳۳۰ هزار نفر از آنان برای نخستین بار پای صندوق‌های رأی می‌روند.

در جست‌وجوی «روزی نو»

برای بسیاری از مخالفان نتانیاهو، محور اصلی انتخابات، پاسخگویی در قبال ناکامی‌های امنیتی هفتم اکتبر — مرگبارترین روز در تاریخ اسرائیل — است. گروه‌های مخالف وعده داده‌اند که تحقیقاتی در سطح ملی انجام خواهند داد.

الداد شالتی‌ئل، از داوطلبان حزب «یاشار» (به رهبری آیزنکوت)، گفت که صبح زود آمده تا پوسترهای انتخاباتی را در بیرون یکی از مراکز رأی‌گیری در اورشلیم نصب کند؛ با این امید که بتواند نظر رأی‌دهندگانی را که هنوز مردد هستند — و می‌توانند نقشی تعیین‌کننده داشته باشند — به سوی خود جلب کند.

بر اساس داده‌های گردآوری‌شده توسط «مرکز خانواده ویتربی برای افکار عمومی و پژوهش‌های سیاستی» در «موسسه دموکراسی اسرائیل»، حدود ۱۳ درصد از رأی‌دهندگان اسرائیلی هنوز تصمیم نگرفته‌اند که به چه کسی رأی دهند.

نیلی مور، از داوطلبان حزب «دموکرات‌ها» — به رهبری یائیر گولان (ژنرال سابق و یکی دیگر از مخالفان نتانیاهو) — گفت که فعالیت‌های انتخاباتی‌اش با این هدف انجام می‌شود که «روزی نو برای اسرائیل رقم بزند؛ روزی بهتر، سرشار از امید و تغییرات بزرگ برای این کشور».

مشارکت گسترده رأی‌دهندگان از اقلیت عرب اسرائیل — کسانی که شهروند اسرائیل هستند اما اصالتی فلسطینی دارند — می‌تواند معادلات پیچیده ائتلاف‌های سیاسی در اسرائیل را به نفع آیزنکوت تغییر دهد.

اگرچه آیزنکوت به دلیل فقدان ارزش‌های مشترک، هرگونه ائتلاف با احزاب عرب را رد کرده است، اما تحلیلگران سناریویی را محتمل می‌دانند که در آن، این احزاب از یک دولت اقلیت به رهبری او حمایت کنند تا بدین‌وسیله از کنار رفتن نتانیاهو از قدرت اطمینان حاصل شود.

اما بن‌گویر که صبح سه‌شنبه در شهرک «کریات اربع» در کرانه باختریِ اشغالی رأی خود را به صندوق انداخت، پیش‌بینی کرد که نتانیاهو دوباره نخست‌وزیر خواهد شد و افزود: «ما به عنوان رکنِ جناح راست در آن دولت عمل خواهیم کرد.»

در برخی از پایگاه‌های سنتی حزب لیکود، رأی‌دهندگانی که از نتانیاهو دلسرد شده‌اند، خانه به خانه می‌روند تا دیگران را نیز علیه او ترغیب کنند. برخی از حامیان سابق، به دلیل اتهامات فسادی که نتانیاهو با آن‌ها روبروست — و او در یک محاکمه کیفری طولانی‌مدت آن‌ها را انکار می‌کند — از او روی برگردانده‌اند.

آموتز آسا-اِل، تحلیلگر سیاسی اسرائیلی از «موسسه شالوم هارتمن»، گفت: «انتظار من این است که هر جناحی که پیروز شود، تنها اکثریت ناچیزی خواهد داشت؛ خبری از پیروزی قاطع و بزرگ نخواهد بود.»

کارنامه دوران جنگ

آیزنکوت پس از حملات هفتم اکتبر به کابینه جنگی نتانیاهو پیوست، اما پس از هشت ماه، با انتقاد از نحوه رهبری او، از این کابینه کناره‌گیری کرد. اسرائیل در جریان تهاجمی که پس از ۷ اکتبر آغاز شد — زمانی که شبه‌نظامیان به رهبری حماس ۱۲۰۰ نفر را کشتند و ۲۵۱ نفر دیگر را به گروگان گرفتند — بخش بزرگی از غزه را با خاک یکسان کرد. مقامات بهداشتی غزه می‌گویند که حملات اسرائیل منجر به کشته شدن ۷۴ هزار نفر شده است.

اسرائیل همچنین ضربات سنگینی به حزب‌الله لبنان (که تحت حمایت ایران است) وارد کرد و پیش از یک کارزار هوایی ۱۲ روزه علیه تأسیسات هسته‌ای ایران در سال ۲۰۲۵ و جنگ مشترک آمریکا و اسرائیل در سال جاری، با ایران به تبادل آتش پرداخت.

آیزنکوت گفته است که دولت بعدی اسرائیل باید از دستیابی ایران به توانمندی هسته‌ای نظامی جلوگیری کند؛ خواه از طریق توسل به زور، خواه از راه یک «ترتیبات» خاص، نظیر یک راهکار دیپلماتیک که مورد حمایت ایالات متحده باشد.

آیزنکوت نیز مانند تقریباً تمام احزاب تحت رهبری یهودیان در اسرائیل، با «راهکار دوکشوری» — که دهه‌ها مبنای مذاکرات صلح با فلسطینیان بود — مخالف است.

با این حال، او خشونت شهرک‌نشینان یهودی علیه فلسطینیان در کرانه باختریِ تحت اشغال اسرائیل را — که از سال ۲۰۲۳ شدت گرفته و موجب تیرگی روابط اسرائیل با کشورهای غربی شده است — مورد انتقاد قرار داده است. او همچنین با بن‌گویر و اسموتریچ، شرکای ائتلافیِ راست افراطیِ نتانیاهو، مخالف است.