اعتراضات در اروپا؛ نسل زد چرا خشمگین است

ایسی رونالد / سی‌ان‌ان / ۲۴ اکتبر ۲۰۲۶

حال‌وروز جوانان خوب نیست. در سراسر اروپا، نسل جوان نسبت به مسائلی گوناگون — از کمبود بودجه برای آموزش گرفته تا هزینه‌های مسکن — دست به اعتراض زده‌اند. این اعتراضات چالش‌های بزرگی را پیش پای دولت‌هایی قرار داده که خود هم‌اکنون نیز تحت فشار هستند، و نشانه‌ای آشکار از سرخوردگیِ میان‌نسلیِ «نسل زد» (Gen Z) به شمار می‌رود.

ماهیت دقیق این نارضایتی‌ها در کشورهای مختلف، متفاوت است. در اسپانیا، ماجرای تخلیه و بیرون کردن «ماریکارمن آباسکال» ۸۷ ساله از خانه‌اش، جرقه‌ی آغازین این موج اعتراضات بود؛ در فرانسه، دانشجویان در حمایت از معلمانِ اعتصابی دست به تظاهرات زدند؛ در آلبانی نیز ماه‌هاست که اعتراضات دانشجویی به‌طور متناوب ادامه دارد؛ اعتراضاتی که نخست با طرح ساخت یک مجموعه‌ی لوکس — با حمایت جرد کوشنر، داماد دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا — آغاز شد.

با این حال، فارغ از تفاوت در عوامل آغازگر، تمام این جنبش‌ها همچون یک «سیاه‌چاله» عمل کرده‌اند؛ آن‌ها هرگونه نارضایتی را به درون خود می‌کشند و سپس به شکل فورانی از خشم و سرخوردگیِ فراگیر بروز می‌کنند. این خشم متعلق به نسلی از جوانان است که بیم آن دارند فرصت‌هایی مشابهِ والدین خود در اختیار نداشته باشند.

این جنبش‌ها تا حدی از یکدیگر نیز الهام گرفته‌اند؛ برای نمونه، معترضان در ایتالیا و یونان در شعارهای خود به همتایان فرانسوی‌شان اشاره کرده‌اند. اعتراضات مربوط به مسکن در اسپانیا به پرتغال نیز کشیده شد. آلیس دو بریتو، نایب‌رئیس اتحادیه‌ی اصلی دانشجویی فرانسه (UNEF)، به سی‌ان‌ان گفت که اتحادیه‌های دانشجویی در سراسر اروپا، تجربیات و توصیه‌های خود را با یکدیگر به اشتراک می‌گذارند.

او می‌گوید: «من شباهت‌های بسیار بیشتری نسبت به تفاوت‌ها می‌بینم. همه‌ی ما از ضرورت سرمایه‌گذاری در آموزش، دانشگاه‌ها و به‌طور کلی در نسل جوان سخن می‌گوییم. اما در عین حال، بحث هزینه‌های زندگی و مسکن نیز مطرح است.»

ناکامی سیاست در برآورده کردن نیازهای نسل آینده

این سخنان بازتاب‌دهنده‌ی مطالبات سابرینا بریزولا، از رهبران اتحادیه‌های دانشجویی ایتالیاست که آخر هفته‌ی گذشته در یک گردهمایی گفت: «بیایید... صدایمان را به گوش همه برسانیم؛ برای مدارسی که بر سرمان آوار نشوند، برای کارِ ایمن و شرافتمندانه، برای نظام سلامت عمومی و برای عدالت اجتماعی.»

به گفته‌ی جولیوس فینتلمن، هم‌بنیان‌گذار و سردبیر خبرنامه روزانه «یوروپین کورسپاندنت» (European Correspondent)، این اعتراضات «بازتاب‌دهنده‌ی نوعی سرخوردگی است؛ این احساس که سیاست در اروپا در برآورده کردن نیازهای نسل آینده ناکام مانده است.»

اعتراضات در میلان ایتالیا

او علاوه بر مسائل مربوط به آموزش و مسکن، به بازار کاری اشاره می‌کند که روزبه‌روز نامطمئن‌تر می‌شود — بازاری که در آن هوش مصنوعی تأثیری نامتناسب بر مشاغل رده‌های پایین می‌گذارد — و همچنین بحران اقلیمی را از عواملی می‌داند که بستر را برای فوران خشم «نسل زد» (Gen Z) فراهم کرده‌اند. او به شبکه خبری سی‌ان‌ان (CNN) گفت: «به گمانم آنچه در اصل شاهد آن هستیم، فروپاشی آن وعده‌ی بنیادینِ دموکراسی لیبرال است؛ وعده‌ای که می‌گفت نسل آینده زندگی بهتری نسبت به نسل کنونی خواهد داشت. این وعده دیگر اعتبار خود را از دست داده است.»

کشورهای عضو اتحادیه اروپا که بیشترین تأثیر را از این اعتراضات پذیرفته‌اند — شامل یونان، ایتالیا، فرانسه، بلژیک، اسپانیا و پرتغال — همگی با شرایط اقتصادی نامساعد و بدهی‌های ملی سنگین دست‌به‌گریبان‌اند؛ وضعیتی که افزایش مخارج عمومی را دشوار می‌سازد. برای نمونه، روز چهارشنبه نرخ بازده اوراق قرضه در فرانسه به بالاترین سطح خود از سال ۲۰۰۲ رسید که فشار بیشتری بر بودجه‌های دولتی وارد می‌کند.

خسته از انتظار برای دریافت پاسخ

به گفته‌ی «دِ بریتو»، طی نه سال گذشته، هم‌زمان با آغاز سال تحصیلی در ماه‌های سپتامبر و اکتبر، اعتراضات دانشجویی و دانش‌آموزی مشابهی در فرانسه رخ داده است؛ چرا که جوانان هنگام بازگشت به محیط‌های آموزشی، با کمبود معلم و فقدان تجهیزات مناسب مواجه می‌شوند.

اما امسال، دامنه این اعتراضات به‌شدت گسترش یافت. معترضان خواستار کاهش تعداد دانش‌آموزان در هر کلاس، افزایش بودجه اختصاص‌یافته به معلمان، سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌ها برای مقابله با بحران اقلیمی، و پایان دادن به خشونت پلیس علیه جوانان شدند. دِ بریتو گفت: «مردم دیگر از انتظار برای دریافت پاسخ خسته شده‌اند.»

موضوع آموزش، مسئله‌ای است که فراتر از مرزهای کشورهای اروپایی مطرح است. به گزارش خبرگزاری رویترز، هزاران دانش‌آموز و معلم در سراسر یونان دست به راهپیمایی زدند؛ از جمله گروهی که در برابر ساختمان پارلمان در آتن گرد آمدند و شعار می‌دادند: «از یونان تا فرانسه، ما خواهان آموزش عمومی و رایگان هستیم.»

همچنین، زمانی که دانش‌آموزان در تاریخ ۷ اکتبر برای نخستین بار دبیرستانی را در رم به تصرف خود درآوردند، در نخستین سطر از بیانیه‌ای که در دفاع از اقدامشان منتشر کردند، نوشتند: «همانند فرانسه».

دولت ایتالیا تلاش کرده است هرگونه شباهتی را با جنبش اعتراضی در فرانسه کم‌اهمیت جلوه دهد. جوزپه والدیتارا، وزیر آموزش و پرورش، اوایل این ماه گفت: «وضعیت در ایتالیا با فرانسه بسیار متفاوت است.» او ادعای راست افراطی را تکرار کرد که اعتراضات فرانسه به دلیل دشواری ادغام مهاجران نسل دوم در سیستم آموزشی، که در ایتالیا وجود ندارد، دامن زده می‌شود.

معضل مسکن

با این وجود، مسکن مسئله دیگری است که از مرزهای ملی فراتر می‌رود. معترضان ایتالیایی می‌گویند که اعتراضات مسکن در اسپانیا را که در ماه سپتامبر به طور جدی آغاز شد و در نهایت دولت را مجبور به اعلام انتخابات زودهنگام کرد، از نزدیک دنبال کرده‌اند.

اعتراضات در آتن یونان

دانشجویان در یک اردوگاه اعتراضی در رم به سی‌ان‌ان گفتند که مسکن مقرون به صرفه از آموزش خوب جدایی‌ناپذیر است. یکی از آنها، الیزا پاستوره، گفت که او و برادرش «به سختی» می‌توانند اجاره اتاق مشترک خود را در رم، جایی که در دانشگاه تحصیل می‌کنند، بپردازند. او برای نیمه اول مدرک خود، تا زمانی که برادرش نیز دانشگاه را شروع کرد، مجبور شد ۱۲۰ کیلومتر (۷۵ مایل) از خارج از رم رفت و آمد کند تا در هزینه‌ها صرفه‌جویی کند.

گروه‌های دیگری نیز در حال اعتراض هستند. مسدود شدن جاده توسط کامیون‌داران در ایتالیا، که از افزایش قیمت سوخت پس از جنگ ایران خشمگین بودند، تولید موزارلای بوفالو و برخی پاستاها را متوقف کرده است. و مسائلی مانند مسکن فراتر از شکاف‌های نسلی است و نسل‌های مسن‌تر را نیز به اعتراضات می‌کشاند.

در پرتغال، هزاران نفر هر شب این هفته در میدان روسیو، یکی از شلوغ‌ترین میدان‌های لیسبون، جمع شده‌اند. برخی حتی چادر زدند و ۵۵ نفر در ساعات اولیه صبح سه‌شنبه دستگیر شدند که باعث تظاهرات بیشتر شد. معترضان، با تکان دادن پرچم‌هایی با شعارهایی مانند «خانه‌هایی برای زندگی»، خواستار محدودیت افزایش اجاره بها و لغو قانون جدیدی شدند که اخراج‌ها را آسان‌تر می‌کند.

مبارزه با فساد در آلبانی و صربستان

در جاهای دیگر، تظاهرات طولانی‌مدت در آلبانی و صربستان بیشتر بر مبارزه با فساد متمرکز بوده و به جنبش‌هایی تبدیل شده است که به دنبال سرنگونی دولت هر کشور هستند.

پس از آنکه اعتراضات در آلبانی هفته گذشته به خشونت کشیده شد، ادی راما، نخست وزیر، در برابر هرگونه درخواست برای کناره‌گیری مقاومت کرد و در عوض معترضان را به تهدید برنامه‌هایش برای پیوستن این کشور به اتحادیه اروپا متهم کرد و مخالفان سیاسی خود را مسئول ناآرامی‌ها دانست. یکی از معترضان در آلبانی به خبرگزاری رویترز گفت: «ما خواهان تغییر هستیم، به همین دلیل اینجا حضور داریم. ما انقلاب می‌خواهیم، ​​خواهان دولتی جدید هستیم؛ به دنبال هیچ‌گونه مذاکره‌ای نیستیم و هرچه سریع‌تر به دولتی جدید نیاز داریم.»

در همین حال در صربستان، اعتراضاتی که با هدایت دانشجویان شکل گرفته و در دو سال گذشته بر فضای سیاسی این کشور تأثیرگذار بوده است، اکنون در آستانه انتخابات پارلمانی روز یکشنبه، به جدی‌ترین نیروی مخالف در برابر الکساندر ووچیچ، رهبر باسابقه این کشور، تبدیل شده است.

احتمالاً شاهد تظاهرات بیشتری خواهیم بود. دو اتحادیه کارگری بزرگ فرانسه خواستار برگزاری اعتراضات بیشتر در روز شنبه در پاریس شده‌اند؛ هرچند امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه، اقداماتی را برای ممنوعیت اعتراضات «غیرقانونی» در پیش گرفته است؛ بدین معنا که مقامات تنها به تجمعاتی اجازه برگزاری می‌دهند که مرتبط با اتحادیه‌های کارگری باشند. با این وجود، انتظار می‌رود تظاهرات گسترده‌ای در شهر اورلئان برگزار شود؛ جایی که مارین لو پن، چهره شاخص جریان راست افراطی، در آخر هفته جاری کارزار انتخاباتی ریاست‌جمهوری خود را آغاز می‌کند.

اتحادیه‌های کارگری بزرگ در فرانسه و اسپانیا به ترتیب برای روزهای ۵ و ۱۱ نوامبر فراخوان اعتصاب سراسری داده‌اند. در آلمان، گروهی با عنوان «Gen Z regelt» (به معنای «نسل زد اوضاع را در دست می‌گیرد») برای روز ۳۱ اکتبر خواستار برگزاری اعتراضات سراسری شده است. همچنین اتحادیه‌های دانشجویی در بریتانیا و ایتالیا در حال برنامه‌ریزی برای برگزاری یک روز اقدام اعتراضی در تاریخ ۲۰ نوامبر هستند تا نسبت به افزایش هزینه‌های تحصیل اعتراض کنند.