نشست وزیران امور خارجه ۷ کشور در استانبول

گوکهان چلیکر / خبرگزاری آنادولو (انگلیسی)

هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، روز جمعه در استانبول میزبان دیپلمات‌های ارشد کشورهای عضو سازوکار «R4» (ترکیه، مصر، پاکستان و عربستان سعودی) و سازوکار اروپایی «E3» (بریتانیا، آلمان و فرانسه) خواهد بود. این نشست‌ها شامل جلساتی در یک قالب ترکیبی و بی‌سابقه است.

به گفته منابع وزارت امور خارجه ترکیه، در این نشست‌ها وزرای امور خارجه آلمان، بریتانیا، فرانسه، مصر، پاکستان و عربستان سعودی حضور خواهند داشت.

برگزاری نشست هفت‌جانبه در قالب ترکیبی «R4+E3» برای نخستین بار، به ابتکار خودِ ترکیه صورت می‌گیرد.

قرار است در این نشست‌ها به مسائل منطقه‌ای، به‌ویژه مسئله فلسطین، وضعیت تنگه هرمز، تحولات مربوط به یمن و تلاش‌ها برای حل‌وفصل جنگ روسیه و اوکراین پرداخته شود.

همچنین انتظار می‌رود شرکت‌کنندگان درباره فرصت‌های همکاری و هماهنگی میان کشورهای عضو «R4» و «E3» که می‌تواند در روزهای آینده پیگیری شود، گفتگو کنند.

تأکید فیدان بر مسئولیت‌های منطقه‌ای

انتظار می‌رود هاکان فیدان در سخنان خود در این نشست‌ها تأکید کند که امنیت منطقه نیازمند آن است که کشورهای منطقه مسئولیت اصلی را بر عهده بگیرند. وی همچنین خاطرنشان خواهد کرد که ترکیه در راستای این رویکرد، تقویت سازوکارهای همکاری مبتنی بر «مالکیت منطقه‌ای» (regional ownership) را در اولویت قرار می‌دهد.

احتمالاً فیدان تأکید خواهد کرد که نباید اجازه داد اختلافات موجود به یکدیگر دامن بزنند، درگیری‌ها به مناطق جدید گسترش یابند و تنش‌های منطقه‌ای به بی‌ثباتی‌های وسیع‌تر تبدیل شوند.

همچنین انتظار می‌رود او بار دیگر تصریح کند که اشغال مداوم سرزمین‌های فلسطینی توسط اسرائیل، مواضع سازش‌ناپذیر این رژیم که تلاش‌های صلح جامعه جهانی را تضعیف می‌کند، و اقدامات تجاوزکارانه آن در سراسر منطقه، از عوامل اصلی تنش‌ها در خاورمیانه هستند. فیدان احتمالاً بار دیگر تأکید خواهد کرد که مناقشه میان ایالات متحده و ایران تنها از طریق دیپلماسی و گفتگو قابل حل است؛ وی خاطرنشان خواهد کرد که روش‌های نظامی هیچ راه‌حل پایداری به همراه ندارند، آسیب‌پذیری‌های منطقه‌ای را تشدید می‌کنند و خطر بروز درگیری‌های گسترده‌تر را به دنبال دارند.

حملات حوثی‌ها، سوریه و جنگ اوکراین

در واکنش به حملات اخیر حوثی‌ها که غیرنظامیان و زیرساخت‌های غیرنظامی در عربستان سعودی را هدف قرار داده‌اند، انتظار می‌رود فیدان ضمن اعلام مجدد حمایت ترکیه از حفظ امنیت عربستان، بر اهمیت همبستگی و رویکرد امنیت جمعی — که در قالب «ائتلاف دفاعی مکه» (شکل‌گرفته در ماه اوت میان ترکیه، عربستان سعودی و پاکستان) نمود یافته است — تأکید ورزد.

او همچنین احتمالاً به نقش‌آفرینی ارزشمند کشورهای عضو «R4» و «E3» در تقویت ثبات و رفاه در سوریه اشاره خواهد کرد و در عین حال، توجه‌ها را به اقدامات مداوم اسرائیل که با هدف بی‌ثبات‌سازی این کشور صورت می‌گیرد، جلب خواهد نمود.

همچنین انتظار می‌رود وی یادآور شود که ترکیه، به عنوان یکی از کشورهای ساحلی دریای سیاه، همچنان به ارائه هشدارها و پیشنهادهایی برای حل‌وفصل مناقشه به طرف‌های درگیر در جنگ روسیه و اوکراین ادامه می‌دهد تا از گسترش این درگیری به دریای سیاه جلوگیری کرده و به تلفات غیرنظامیان در آن منطقه پایان دهد.

سازوکار «R4» توسط ترکیه، مصر، پاکستان و عربستان سعودی و بر پایه اصل «مالکیت منطقه‌ای» (regional ownership) ایجاد شده است؛ هدف از این سازوکار، حمایت از ثبات پایدار و تقویت گفتگو پیرامون مسائل منطقه‌ای است.

سازوکار «E3» که متشکل از آلمان، بریتانیا و فرانسه است، از دل همکاری‌های دیپلماتیک سه‌جانبه‌ای پیرامون برنامه هسته‌ای ایران که در سال ۲۰۰۳ آغاز شد، شکل گرفته است.