دیوان کیفری بین‌المللی برنده جایزه «ساخاروف» شد

خبرگزاری فرانسه / رویترز / ۲۲ اکتبر ۲۰۲۶

این جایزه دومین تقدیر بین‌المللی از این دادگاه رسیدگی به جنایات جنگی در ماه جاری است و تنها دو هفته پس از آن اعطا می‌شود که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، از اعمال تحریم‌هایی علیه این دیوان خبر داد.

این اعلامیه تنها ساعاتی پس از آن منتشر شد که «ناوی پیلای»، قاضی پیشین دیوان کیفری بین‌المللی، برنده جایزه صلح نوبل شد؛ رویدادی که بسیاری آن را نشانه‌ای از حمایت از این دیوانِ تحت فشار تلقی کردند.

دیوان کیفری بین‌المللی که در لاهه مستقر است، مدت‌هاست هدف حملات ترامپ قرار دارد. کارزار ترامپ علیه این نهاد زمانی شدت گرفت که دیوان سال گذشته حکم بازداشتی برای بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، و وزیر دفاع پیشین او صادر کرد.

جایزه اتحادیه اروپا که به نام «آندری ساخاروف»، چهره مخالف (دگراندیش) در دوران اتحاد جماهیر شوروی نام‌گذاری شده، از سال ۱۹۸۸ هر ساله به افراد و سازمان‌هایی اهدا می‌شود که در راه دفاع از حقوق بشر و آزادی‌ها فعالیت می‌کنند.

«توموکو آکانه»، رئیس ژاپنی دیوان کیفری بین‌المللی، ضمن استقبال از این جایزه گفت که دریافت آن «در زمانی رخ می‌دهد که دیوان و مقامات آن با چالش‌هایی بی‌سابقه روبرو هستند.»

او در بیانیه‌ای اظهار داشت: «در چنین شرایطی، جایزه ساخاروف اهمیتی ویژه می‌یابد و بر اهمیت نهادهای قضایی مستقل و کسانی که برای پاسداری از حقوق بین‌الملل تلاش می‌کنند، تأکید دوباره‌ای می‌ورزد.»

دیوان کیفری بین‌المللی در سال ۲۰۰۲ به عنوان مرجعی قضایی برای رسیدگی به جرایم مقامات ارشد – کسانی که طبق معاهده تأسیس این دیوان، مسئول ارتکاب جنایاتی هستند که «وجدان بشریت را عمیقاً جریحه‌دار می‌کند» – آغاز به کار کرد. صلاحیت این دیوان شامل جنایات جنگی، جنایات علیه بشریت، نسل‌کشی و جنایت تجاوز (تجاوز نظامی) می‌شود.

تحریم‌های دولت ترامپ، دسترسی این دیوان به خدمات مالی مستقر در ایالات متحده، شرکت‌های فناوری و حتی استفاده از دلار آمریکا را قطع کرده است. این تحریم‌ها یک مهلت شش‌ماهه برای شرکت‌ها و افراد آمریکایی که با این دیوان همکاری تجاری دارند تعیین کرده‌اند تا به تدریج به این همکاری‌ها پایان دهند.

برنده این جایزه توسط رئیس پارلمان اروپا و قانون‌گذاران ارشد اتحادیه اروپا، از میان نامزدهایی که توسط گروه‌های سیاسی مختلف پارلمان معرفی شده‌اند، انتخاب می‌شود. این مجمع می‌گوید که این جایزه «بالاترین تقدیری است که اتحادیه اروپا از فعالیت‌های حقوق بشری به عمل می‌آورد».

توندو لیسو، رهبر زندانی اپوزیسیون تانزانیا، و ترانه و رومینا رحیمی — خواهران دوقلویی که به دلیل شرکت در تظاهرات علیه دولت ایران در زندان به سر می‌برند — از دیگر کسانی بودند که به فهرست نهایی اتحادیه اروپا راه یافتند.