آنچه باید درباره اعتراضات دهلی بدانید

سومینی سنگوپتا و پراگاتی کی.بی. / نیویورک تایمز / ۱۰ اکتبر ۲۰۲۶

روز شنبه، هم‌زمان با تلاش معترضان برای تجمع در مرکز دهلی جهت مخالفت با بازنگری گسترده در فهرست رأی‌دهندگان کشور، پلیس هند دهلی نو را به دژی مستحکم تبدیل کرد. مقامات برای جلوگیری از این تجمع، تدابیر فوق‌العاده‌ای اتخاذ کردند.

تعداد زیادی از مأموران پلیس در محل حاضر شدند و موانع بلند و زردرنگی را در اطراف محل اعتراض برپا کردند. تاکنون تعدادی از معترضان در حبس خانگی قرار گرفته‌اند. حرکت قطارهای عازم دهلی لغو شده و مقامات دستور تعطیلی ۴۵ ایستگاه مترو را صادر کرده‌اند.

این اعتراضات به فراخوان جنبشی از «نسل زد» (Gen Z) موسوم به «حزب کوک‌روچ جانتا» (Cockroach Janta Party یا C.J.P) شکل گرفته است. این تظاهرات در ادامه یک هفته اعتراضات روزانه توسط سیاستمداران مخالف و چندین گروه فعال مدنی برگزار می‌شود؛ گروه‌هایی که انتظار می‌رود با نادیده گرفتن ممنوعیت پلیس، به تجمع روز شنبه بپیوندند.

این گروه در بیانیه‌ای اعلام کرد که سه تن از رهبران اصلی‌اش، از جمله بنیان‌گذار آن «آبهیجیت دیپکه»، صبح شنبه هنگام فرود هواپیمایشان در دهلی نو توسط پلیس بازداشت شدند. حزب C.J.P همچنین ویدئویی را منتشر کرد که «مهر پارسیچا»، سخنگوی این گروه جوانان، هنگام بازداشت خود توسط پلیس ضبط کرده بود.

در اینجا آنچه باید درباره وقایع دهلی نو — پایتخت پرجمعیت‌ترین دموکراسی جهان — بدانید، آمده است.

موضوع اعتراضات چیست؟
این اعتراضات ناشی از خشم فزاینده نسبت به بازنگری گسترده در فهرست رأی‌دهندگان است. این تغییر که با عنوان «بازنگری ویژه و فشرده» شناخته می‌شود، تابستان گذشته با هدف راستی‌آزمایی واجد شرایط بودن رأی‌دهندگان و حذف نام‌های تکراری یا فاقد صلاحیت آغاز شد. دولت این اقدام را تلاشی ضروری و دیرهنگام برای پاکسازی و به‌روزرسانی سوابق رأی‌دهندگان توصیف کرد.

این طرح شهروندان هندی را ملزم می‌کرد تا مدارک متعددی را برای اثبات واجد شرایط بودن خود جهت رأی دادن ارائه دهند و در نهایت منجر به حذف نام ۱۳۰ میلیون نفر از فهرست شد. منتقدان می‌گویند این روند باعث حذف رأی‌دهندگان قانونی شده و افرادی را که در فهرست، «فوت‌شده» ثبت شده بودند، مجبور کرده است تا برای اثبات زنده بودن خود شخصاً مراجعه کنند. منتقدان این اقدام را یک پاکسازی با انگیزه‌های سیاسی توصیف کرده‌اند که می‌تواند جایگاه نخست‌وزیر نارندرا مودی را — که ۱۲ سال است در قدرت حضور دارد — تثبیت کند.

رهبران حزب مودی این انتقادات را رد می‌کنند. آمیت شاه، وزیر کشور، در پستی در شبکه‌های اجتماعی، قانون‌گذاران مخالف را به «دروغ‌گویی و انتشار اطلاعات نادرست» متهم کرد و گفت: «این احزاب که حمایت عمومی را از دست داده‌اند، پس از هر شکست، مشروعیت نهادها را زیر سوال می‌برند.»

معترضان چه می‌خواهند؟
معترضان می‌گویند هدفشان تضمین برگزاری انتخاباتی آزاد و عادلانه است.

آن‌ها خواستار استعفای «گیانش کومار»، رئیس کمیسیون انتخابات، توقف فوری روند بازنگری در فهرست رأی‌دهندگان تا زمان انجام تحقیقات مستقل، و بازگرداندن فهرست قبلی رأی‌دهندگان برای انتخابات پیش‌رو شده‌اند.

یکی از شعارهای محبوب جنبش «نسل زد» (Gen Z)، رئیس کمیسیون انتخابات را با شکل خودمانی و کوتاه‌شده‌ی نام کوچکش خطاب قرار می‌دهد: «گیانو، کار تمام است برادر.»

خشم نسبت به رئیس کمیسیون انتخابات با انتشار خبری در روزنامه «ایندین اکسپرس» تشدید شده است؛ خبری حاکی از آنکه سایر مقامات کمیسیون انتخابات و دیوان عالی نیز نسبت به این اقدام ابراز تردید و نگرانی کرده بودند.

معترضان چه کسانی هستند؟
این اعتراض در ابتدا توسط «حزب سوسک‌های جانتا» (Cockroach Janta Party) سازماندهی شد؛ جنبشی متعلق به «نسل زد» که تابستان امسال برای اعتراض به سیستم معیوب آزمون ورودی دانشگاه‌ها شکل گرفت و موفق شد در اقدامی کم‌سابقه، باعث برکناری یکی از وزرای دولت شود.

چندین گروه اعلام کردند که به تجمع روز شنبه خواهند پیوست. از جمله این گروه‌ها می‌توان به تشکل‌های کشاورزان اشاره کرد که در سال ۲۰۲۰ اعتراضاتی را علیه اصلاحات کشاورزی پیشنهادی دولت رهبری کرده بودند. آن‌ها نیز پیش‌تر به سمت مرکز دهلی راهپیمایی کرده و با سرکوب مواجه شده بودند، اما سرانجام دولت را وادار به عقب‌نشینی کردند.

حزب مخالف «عام آدمی» (Aam Aadmi) — که برخی از رهبران حزب کاکروچ با آن همکاری داشته‌اند — نیز اعلام کرده است که به همراه چندین سازمان جوانان چپ‌گرا به این اعتراضات خواهد پیوست. این سازمان‌ها شامل «انجمن سراسری دانشجویان هند» (All India Students’ Association) است که به یکی از احزاب کمونیست کشور وابسته بوده و اعضای آن در هفته جاری برخی از قوی‌ترین اعتراضات را رهبری کرده‌اند.

چه چیزی در خطر است؟
نخست اینکه، بی‌نظمی‌ها در روند بازنگری فهرست رأی‌دهندگان به اعتبار کمیسیون انتخابات لطمه زده است؛ نهادی که سال‌ها به عنوان سازمانی معتبر و برگزارکننده انتخاباتی نسبتاً عادلانه شناخته می‌شد.

دوم اینکه، این اعتراضات بازتاب‌دهنده قدرت جنبش «سوسک‌های نسل زد» (Gen Z Cockroach) است؛ جنبشی که توسط گروهی اندک از جوانانِ زیر ۳۲ سال و فاقد تجربه سیاسی هدایت می‌شود.

به نظر می‌رسد موفقیت آن‌ها در مسئله نظام پذیرش دانشگاه، به دیگر افراد — چه در درون این جنبش و چه در خارج از آن — جسارت بخشیده است تا علیه دولت مودی لب به اعتراض بگشایند.