گزارش سی‌ان‌ان از پیشروی حوثی‌ها در غرب یمن

نیک رابرتسون و لورن کنت / سی‌ان‌ان

درخواست‌های ملتمسانه ژنرال‌های یمنی برای دریافت پوشش هوایی، از اواسط صبح پنجشنبه آغاز شد. پیشروی حوثی‌های تحت حمایت ایران به سوی شهر بندری و راهبردی «مخا» (Mocha) در یمن با تمام قوا در جریان بود، اما هیچ خبری از پشتیبانی نیروی کمکی از سوی متحد اصلی آن‌ها، یعنی عربستان سعودی، نبود.

یک منبع ارشد نظامی یمنی به سی‌ان‌ان گفت: «حوثی‌ها تمام توان خود را به میدان آوردند؛ موج‌های پیاپی نیروهای رزمی... به همراه موشک‌های بالستیک و تسلیحات موجودشان.» این منبع اظهار داشت که با فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) تماس گرفته و به او اطمینان داده شده است که آمریکا «وضعیت را به‌دقت زیر نظر دارد و پشتیبانی هوایی عربستان در راه است.»

این منبع افزود: «اما پشتیبانی هوایی هرگز نرسید و مخا اکنون سقوط کرده است.»

ساعاتی بعد، در روز جمعه، حوثی‌ها یک نقطه راهبردی ساحلی دیگر، یعنی جزیره «پریم» (Perim) در دهانه دریای سرخ را تصرف کردند. این جزیره تنگه باب‌المندب را به دو بخش تقسیم می‌کند و عملاً کنترل مسیر کشتیرانی کلیدی دیگری را در اختیار تهران قرار می‌دهد.

پیشروی سریع حوثی‌ها، ۳۶ ساعتِ فوق‌العاده و پرالتهاب را در مناقشه‌ای رقم زد که سال‌ها تا حد زیادی راکد مانده بود. با این حال، زمینه برای ازسرگیری درگیری‌ها از ماه‌ها پیش و در بحبوحه تنش‌ها میان ایالات متحده و ایران فراهم شده بود؛ چرا که تهران در تلاش است از قیمت نفت – و تأثیر آن بر اقتصاد جهانی – به عنوان اهرم فشار استفاده کند.

اکنون، یمن و دریای سرخ پتانسیل آن را دارند که به جبهه دومِ واقعی در مناقشه ایران تبدیل شوند.

کنترل مؤثر ایران بر تنگه هرمز، به همراه تسلط فزاینده‌اش بر تنگه باب‌المندب، تهدیدی برای افزایش هرچه بیشتر قیمت نفت، آن هم تنها چند هفته پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای ماه نوامبر در ایالات متحده، محسوب می‌شود.

برای بستن باب‌المندب نیازی به سلاح پیشرفته نیست

اگرچه تنگه باب‌المندب – که دروازه ورودی به مسیر کشتیرانی کانال سوئز است – در مقایسه با تنگه هرمز اهمیت حیاتی کمتری برای بازارهای جهانی انرژی دارد، اما همچنان مسیری برای انتقال کالاهای ضروری در سراسر جهان، از جمله میلیون‌ها بشکه نفت در روز، به شمار می‌رود. اهمیت این تنگه از زمان آغاز تنش‌ها با ایران به‌طور فزاینده‌ای افزایش یافته است، زیرا عربستان سعودی برای دور زدن تنگه هرمز، مسیر بخشی از صادرات خود را به این آبراه تغییر داده است.

«عمرو البیض»، از مقامات ارشد «شورای انتقالی جنوب» (STC) یمن، گفت: «(حوثی‌ها) برای بستن باب‌المندب نیازی به استفاده از سلاح‌های پیشرفته ندارند. آن‌ها صرفاً می‌توانند از یک توپ نصب‌شده روی خودرو استفاده کنند.»

شورای انتقالی جنوب پیش‌تر هم با حوثی‌ها و هم با نیروهای تحت حمایت عربستان جنگیده و خواهان تشکیل دولتی مستقل در جنوب است.

البیض در مصاحبه‌ای با سی‌ان‌ان گفت: «این اهرم فشاری است که آن‌ها بدون استفاده از سلاح‌های پیشرفته در اختیار دارند و آن را حفظ خواهند کرد.»

یک منبع آگاه دیگر روز جمعه به سی‌ان‌ان گفت که محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان، روز پنج‌شنبه دو بار با دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، گفتگو کرد و از او خواست به حوثی‌ها حمله کند. به گفته این منبع، ترامپ از مداخله خودداری کرد.

کاخ سفید در پاسخ به پرسش‌های سی‌ان‌ان درباره این تماس‌ها اعلام کرد: «ایالات متحده بر حفاظت از منافع حیاتی امنیت ملی خود — مانند تضمین آزادی کشتیرانی در دریای سرخ — متمرکز است و هم‌زمان شرکای منطقه‌ای خود را توانمند می‌سازد تا در مدیریت و حل‌وفصل چالش‌های امنیتی منطقه پیش‌قدم شوند. ما در خصوص ثبات منطقه، گفتگوی مداومی با عربستان سعودی و دولت جمهوری یمن داریم.»

سی‌ان‌ان همچنین برای دریافت اظهارنظر با سفارت عربستان در واشنگتن تماس گرفته است.

«فاجعه‌ای که در واشنگتن و ریاض رقم خورد»

سقوط سریع شهر «مخا» و فقدان مقاومت، منجر به رد و بدل شدن اتهامات و سرزنش متقابل میان متحدان آمریکا شده است.

یک منبع منطقه‌ای روز پنج‌شنبه به سی‌ان‌ان گفت: «شکست این بار متوجه یمنی‌ها نیست؛ این فاجعه‌ای است که در واشنگتن و ریاض رقم خورده است.»

این منبع منطقه‌ای به سی‌ان‌ان گفت که این ماجرا «شکست کامل رهبری سیاسی» در بحبوحه اختلافات شدید و تأخیر در تصمیم‌گیری در ریاض بوده است.

این منبع افزود: «با وجود دریافت گزارش‌های لحظه‌به‌لحظه، حتی یک حمله هوایی هم در طول روز گذشته (از سوی نیروهای پشتیبان سعودی) انجام نشد. این یک گندکاری عظیم و مشترک از سوی عربستان و آمریکا است.»

البته همه با این نظر موافق نیستند. محمد الباشا، که به عنوان مشاور دولت و بخش خصوصی آمریکا در زمینه ریسک‌های ناشی از شبه‌جزیره عربستان فعالیت داشته است، استدلال می‌کند که بخشی از تقصیر متوجه رهبران یمنی است؛ چرا که اختلافات داخلی آن‌ها، توان دفاعی‌شان را به خطر انداخت.

این فرد مستقر در واشنگتن به سی‌ان‌ان گفت: «این مسئله ریشه در مشکلی عمیق‌تر در ائتلاف ضد حوثی دارد؛ هیچ‌گونه انسجام سیاسی‌ای وجود ندارد.»

او افزود: «به گمانم همه از پیشروی حوثی‌ها به سمت ساحل غربی آگاه بودند؛ نشانه‌های آن کاملاً آشکار بود. هیچ سیستم فرماندهی و کنترل یکپارچه‌ای در یمن وجود ندارد.»

فهرست‌های «ارتش ارواح»

یک منبع غربی مطلع از عملیات به سی‌ان‌ان گفت که وقتی جنگجویان حوثی روز پنجشنبه به «مخا» رسیدند، با گردان‌های یمنی مواجه شدند که قوایشان به شدت تحلیل رفته بود؛ فهرست‌های پرسنلی آن‌ها مملو از «اسامی صوری» (افراد خیالی) بود که حقوق دریافت می‌کردند و قدرت واقعی ارتش تنها حدود ۲۰ درصدِ آمار روی کاغذ بود.

این وضعیت با خروج نیروهای باقی‌مانده امارات متحده عربی از یمن در ماه ژانویه تشدید شد؛ امارات که زمانی عضو ائتلاف به رهبری عربستان در یمن بود، پس از درخواست عربستان برای خروج نیروها در پی بروز اختلاف، کشور را ترک کرد و عربستان نیز جای خالی آن نیروها را در پادگان‌ها و پایگاه‌ها پر نکرد.

«البیض»، از اعضای «شورای انتقالی جنوب» یمن، افزود: «این کار منطقی نیست. یعنی شما حامی اصلی نیروهای نظامی حاضر در میدان را دارید... کسانی که واقعاً طی ۱۰ سال گذشته تمام این کارها را انجام داده‌اند، و ناگهان از آن‌ها می‌خواهید که بروند و آن خلأ را هم پر نمی‌کنید. این صرفاً ناشی از فقدان استراتژی و سوءمدیریت است.»

این مقام ارشد یمنی روز جمعه به سی‌ان‌ان گفت که «طی چند روز گذشته، از جمله همین دیروز، بارها به سنتکام (فرماندهی مرکزی ایالات متحده) هشدار داده بود که وضعیت در حال بحرانی شدن است.» سی‌ان‌ان برای دریافت واکنش، با سنتکام تماس گرفته است.

به گفته دو منبع مطلع، دریاسالار «برد کوپر»، فرمانده سنتکام، روز پنجشنبه برای برگزاری جلسات هماهنگی در عربستان سعودی حضور داشت. سنتکام با استناد به ملاحظات امنیتی عملیاتی، از اظهار نظر در این باره خودداری کرد.

ارتش عربستان در حال آماده‌باش بود اما...

منابع به سی‌ان‌ان گفتند که ارتش عربستان سه هفته پیش به حالت آماده‌باش کامل درآمده بود، اما پرسنل کلیدی فرماندهی هوایی را در موقعیت‌های لازم مستقر نکرد. آن منبع غربی مطلع از جزئیات نبرد گفت که عربستان هرگز پرسنل خدماتی لازم برای کنترل و هدایت هواپیماهای جنگی در صورت وقوع حمله‌ای جدی را مستقر نکرده بود.

این منبع غربی روز پنجشنبه به سی‌ان‌ان گفت: «سعودی‌ها یمنی‌ها را تنها گذاشتند و قربانی کردند.»

سی‌ان‌ان برای دریافت واکنش در خصوص این اتهامات، با وزارت اطلاع‌رسانی عربستان سعودی تماس گرفته است. ناتوانی در دفاع از «موخا» و «پریم» با توجه به اخبار اخیر — که به طور اختصاصی توسط سی‌ان‌ان گزارش شده — بسیار حیرت‌انگیزتر به نظر می‌رسد؛ اخباری حاکی از اینکه بیش از ۱۰۰ مشاور نظامی آمریکایی به عربستان سعودی اعزام شده‌اند تا در جریان عملیات نظامی این پادشاهی، پشتیبانی اطلاعاتی و کمک در تعیین اهداف نظامی ارائه دهند. این اطلاعات به نقل از پنج منبع آگاه از این عملیات‌ها بیان شده است.

یکی از این منابع که مقام رسمی آمریکایی است، اظهار داشت که پرسنل نظامی ایالات متحده در قالب یک فرماندهی مشترکِ تازه تأسیس فعالیت می‌کنند؛ فرماندهی‌ای که در هفته‌های اخیر و هم‌زمان با مشاهده نشانه‌هایی مبنی بر تشدید تلاش‌های ایران برای حمایت از حملات حوثی‌ها، شکل گرفته است. این مقام رسمی، مجموع نیروهای آمریکایی حاضر در عربستان سعودی را حدود ۲۰۰ نفر برآورد کرد.

تصرف این مواضع در دریای سرخ، قدرت مانور و اهرم فشار بسیار بیشتری به حوثی‌ها می‌دهد، چرا که مکان‌های جدیدی را در اختیار این شورشیانِ تحت حمایت ایران قرار می‌دهد تا بتوانند قایق‌ها و حملات خود را از آنجا آغاز کنند.

«الباشا»، تحلیلگر مسائل ریسک، در پاسخ به پرسشی درباره تحولات آتی به سی‌ان‌ان گفت: «به گمان من حوثی‌ها به سمت شرق پیشروی خواهند کرد. ما امروز از طریق تصاویر ماهواره‌ای و عکس‌های حاصل از “اوسینت” (OSINT یا اطلاعات منابع‌باز) شاهد آن هستیم که حوثی‌ها در حال بسیج نیرو هستند.»

یکی از مشاوران رهبر جمهوری اسلامی روز جمعه پیشروی حوثی‌ها در سواحل غربی یمن را «پیروزی آشکار» توصیف کرد و در پستی در شبکه اجتماعی «ایکس» (توییتر سابق) نوشت: «مردم آمریکا و متحدان واشنگتن در حال پرداخت بهای بحران اقتصادی و جاه‌طلبی‌های ترامپ هستند.»