نشست کشورهای خلیج فارس و ایران در عمان

جمعه ۱۱ سپتامبر ۲۰۲۶

روزنامه فایننشال تایمز روز جمعه به نقل از دو منبع آگاه گزارش داد که وزیران خارجه کشورهای حوزه خلیج فارس قرار است روز دوشنبه در عمان با همتای ایرانی خود دیدار کنند؛ دیداری که در چارچوب تلاش مسقط برای دستیابی به یک توافق موقت به‌منظور ازسرگیری کشتیرانی تجاری در تنگه هرمز برگزار می‌شود.

این نشست که به ابتکار عمان برگزار می‌شود، انتظار می‌رود در شهر ساحلی صلاله انجام گیرد؛ جایی که چندین کشور حوزه خلیج فارس در پی آن هستند که در هر توافقی درباره نحوه عبور و مرور از این آبراه راهبردی نقشی داشته باشند.

این ابتکار در شرایطی مطرح می‌شود که عبور و مرور کشتی‌ها از تنگه هرمز همچنان به‌شدت تحت تأثیر جنگ میان ایران و ایالات متحده قرار دارد؛ به‌گونه‌ای که جریان صادرات نفت به کسری از سطح پیش از جنگ کاهش یافته است. هم‌زمان، پیشروی نیروهای حوثی همسو با ایران در امتداد سواحل دریای سرخ یمن، نگرانی‌ها را درباره شکل‌گیری دومین گلوگاه دریایی مهم نیز افزایش داده است.

ایران و عمان در ماه اوت نشانه‌هایی بروز دادند که حاکی از نزدیک شدن دو طرف به یک تفاهم درباره بازگشایی این آبراه بود، اما هرگونه توافق احتمالی به احتمال زیاد نیازمند تأیید آمریکا خواهد بود؛ زیرا واشنگتن همچنان محاصره دریایی ایران را حفظ کرده و عمدتاً با توافق‌هایی میان تهران و مسقط که ایالات متحده در آن حضور نداشته باشد مخالفت کرده است.

واشنگتن همچنین به کشورهای خلیج فارس هشدار داده است که در حالی که جنگ وارد هفتمین ماه خود می‌شود، از مذاکره برای دستیابی به توافق‌های جداگانه با ایران خودداری کنند.

از زمان آغاز جنگ در اواخر فوریه، ایالات متحده و ایران برخی از سنگین‌ترین حملات خود علیه کشتیرانی را انجام داده‌اند و نشانه چندانی از کاهش پایدار تنش‌ها دیده نمی‌شود.

تنگه هرمز در شرایط عادی محل عبور حدود یک‌پنجم عرضه جهانی نفت است و پیش از آغاز جنگ روزانه حدود ۱۲۵ کشتی بزرگ تجاری، از جمله نفتکش‌ها، کشتی‌های حمل گاز، کشتی‌های فله‌بر و کشتی‌های کانتینری از آن عبور می‌کردند.

داده‌های اولیه رهگیری کشتی‌ها نشان می‌دهد که روز پنج‌شنبه تنها هفت کشتی از تنگه هرمز عبور کرده‌اند؛ رقمی که نسبت به ۱۱ کشتی در روز قبل و همچنین میانگین ۱۵ کشتی در ده روز گذشته کاهش نشان می‌دهد.

دو کشتی پاناماکس از تنگه خارج شدند که یکی حامل کود شیمیایی بود و دیگری بدون بار حرکت می‌کرد. در مقابل، پنج کشتی وارد تنگه شدند که در میان آن‌ها کشتی‌های حامل محموله‌های فله خشک، فولاد، غلات و فرآورده‌های نفتی سنگین دیده می‌شدند.

این آمار شامل کشتی‌هایی نمی‌شود که ممکن است با خاموش کردن سامانه شناسایی خودکار (AIS) از این آبراه عبور کرده باشند.

کره جنوبی تهران را برای تضمین آزادی کشتیرانی تحت فشار قرار می‌دهد

این تلاش دیپلماتیک در حالی صورت می‌گیرد که کره جنوبی نیز تماس‌های خود با تهران را درباره امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز افزایش داده است.

وزارت خارجه کره جنوبی اعلام کرد که «چو هیون» وزیر خارجه این کشور روز جمعه تلفنی با عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، گفت‌وگو کرده و دو طرف درباره وضعیت خاورمیانه و آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز تبادل نظر کرده‌اند.

چو نگرانی عمیق خود را نسبت به جنگ ابراز کرد و خواستار برقراری صلح و ثبات پایدار در منطقه شد. او همچنین بر تداوم مشارکت کره جنوبی در تلاش‌های بین‌المللی برای تضمین آزادی کشتیرانی تأکید کرد و گفت باید عبور ایمن تمامی کشتی‌ها تضمین شود.

وی از ایران خواست توجه ویژه‌ای به امنیت شهروندان کره جنوبی در منطقه داشته باشد.

کره جنوبی در حال بررسی این موضوع است که آیا برای کمک به تأمین امنیت این آبراه تجهیزات و نیروهای نظامی اعزام کند یا خیر؛ اقدامی که در پی فشار آمریکا بر سئول برای مشارکت نظامی مطرح شده است. با این حال، دولت کره جنوبی تأکید کرده که هنوز تصمیمی برای اعزام نیرو نگرفته است.

ایران به‌شدت با هرگونه حضور نظامی خارجی در تنگه هرمز مخالفت کرده است.

عراقچی در این تماس موضع تهران درباره جنگ را تشریح کرد و دو وزیر توافق کردند که از طریق کانال‌های دوجانبه و چندجانبه به تماس‌های خود ادامه دهند.

این تماس ششمین گفت‌وگوی شناخته‌شده میان دو وزیر از زمان آغاز جنگ آمریکا و ایران در اواخر فوریه بود و گفت‌وگوی روز جمعه به درخواست عراقچی انجام شد.

کشتیرانی همچنان به‌شدت کاهش یافته است

آخرین تحرکات کشتی‌ها نشان‌دهنده ابعاد اختلال در رفت‌وآمد دریایی است.

دو کشتی بدون بار مرتبط با شرکت قطر انرژی، «الغشامیه» و «الدعین»، این هفته در داخل تنگه هرمز مشاهده شدند؛ در حالی که پیش‌تر موقعیت آن‌ها در خارج از این آبراه ثبت شده بود.

کشتی دیگری تحت کنترل قطر انرژی به نام «المرونه» نیز پس از حمل محموله‌ای از رأس لفان به پاکستان، در ۱۰ سپتامبر از تنگه خارج شد. این نخستین محموله شناخته‌شده گاز طبیعی مایع (LNG) بود که از اواخر ژوئیه توسط یک نفتکش وابسته به قطر حمل می‌شد؛ زمانی که کشتی «العرّیش» محموله‌ای را از رأس لفان به پاکستان منتقل کرده بود.

شرکت قطر انرژی خارج از ساعات اداری به درخواست رسانه‌ها برای اظهارنظر پاسخ نداد.

محاصره کشتیرانی مرتبط با ایران از سوی آمریکا که از اواسط ژوئیه بار دیگر اعمال شد، صادرات نفت خام ایران را متوقف کرده است.

قیمت نفت در هفته جاری به دلیل نگرانی از اختلالات بیشتر در عرضه به‌شدت افزایش یافته و جنگ همچنین فشارها بر یکی دیگر از مسیرهای مهم کشتیرانی را نیز تشدید کرده است.

منابع نظامی اعلام کردند که نیروهای حوثی همسو با ایران روز پنج‌شنبه شهر بندری المخا در یمن را تصرف کرده و در امتداد ساحل به سمت جزایر راهبردی پیشروی کرده‌اند.

این تحولات نگرانی‌های تازه‌ای را درباره تنگه باب‌المندب، دروازه جنوبی دریای سرخ، برانگیخته است.

داده‌های رهگیری کشتی‌ها نشان می‌دهد که روز پنج‌شنبه ۲۶ کشتی حامل کالا از باب‌المندب عبور کرده‌اند؛ به‌طوری که ۱۰ کشتی وارد و ۱۶ کشتی از آن خارج شده‌اند. این رقم تقریباً با میانگین حدود ۲۷ کشتی در ده روز گذشته مطابقت دارد.

وخامت اوضاع امنیتی در اطراف هر دو تنگه هرمز و باب‌المندب فشار بیشتری بر بازارهای انرژی و کشتیرانی وارد کرده است؛ آن هم در حالی که کشورهای خلیج فارس خود را برای گفت‌وگو با تهران درباره بازگشایی اصلی‌ترین آبراه خلیج فارس آماده می‌کنند.

ایران: دوشنبه در عمان درباره هرمز گفت‌وگو می‌کنیم

تهران – وزارت امور خارجه ایران اعلام کرد که این کشور روز دوشنبه در عمان با کشورهای حوزه خلیج فارس درباره تنگه راهبردی هرمز، که جمهوری اسلامی در جریان جنگ خاورمیانه آن را مسدود کرده است، دیدار و گفت‌وگو خواهد کرد.

این وزارتخانه روز جمعه در بیانیه‌ای اعلام کرد: «هدف این نشست، ارتقای درک متقابل میان کشورهای منطقه و کمک به تقویت امنیت مشترک منطقه‌ای است.»

در این بیانیه آمده است که «عراق و دیگر کشورهای عربی ساحلی خلیج فارس» نیز در این نشست شرکت خواهند کرد.

ایران از ۲۸ فوریه، زمانی که حملات آمریکا و اسرائیل به کشته شدن رهبر جمهوری اسلامی انجامید، درگیر جنگ بوده است.

ایران در پاسخ، حملاتی را در سراسر منطقه انجام داد و تنگه هرمز را که پیش‌تر محل عبور یک‌پنجم عرضه جهانی نفت بود، مسدود کرد.

بیش از شش ماه پس از آغاز جنگ خاورمیانه، این محاصره همچنان به افزایش قیمت نفت دامن می‌زند؛ به‌طوری که بهای نفت در هفته جاری از مرز ۱۰۰ دلار در هر بشکه فراتر رفت.

عمان و ایران که هر دو در سواحل تنگه هرمز قرار دارند، طی چند هفته گذشته درباره نحوه مدیریت آینده این آبراه حیاتی گفت‌وگو کرده‌اند.

پیش از جنگ، عبور و مرور در این تنگه آزاد بود، اما ایران اکنون کشتی‌ها را ملزم کرده است که برای عبور مجوز دریافت کنند و همچنین در حال بررسی سازوکاری برای دریافت هزینه خدمات از کشتی‌هاست.

کشتی‌هایی که از این مقررات تبعیت نکنند، به‌طور منظم هدف حملات ایران قرار می‌گیرند، در حالی که ایالات متحده نیز به‌صورت دوره‌ای برای به چالش کشیدن کنترل جمهوری اسلامی بر تنگه، سواحل ایران را بمباران می‌کند.