تفاوت بنزین ایرانی و ترکی! / حامد پاک‌طینت

این گزاره را دو بار و با دقت بخوانید:

ما در ایران با ۲۴ میلیون خودرو روزانه ۱۳۰ میلیون لیتر بنزین می‌سوزانیم و در ترکیه با حدود ۲۰ میلیون خودرو با جمعیتی مشابه روزانه کمتر از ۲۰ میلیون لیتر بنزین مصرف می‌شود.

چگونه توانسته‌ایم چنین معجزه ای را رقم بزنیم؟

ترکیه از سال ۲۰۱۶ یعنی تقریبا همان سالی که فاجعه بنزینی در ایران رخ داد استاندراد یورو ۶ را برای همه خودروهای تولیدی اجباری کرد. این کار ۱۵% از مصرف خودروها کاست. از همین سال حکمرانی این کشور به شکل به شدت سختگیرانه‌ای خودروهای پرمصرف، آلاینده و دارای نقص موتور را از سیکل عبور و مرور شهری حذف کرد؛ نرخ مردود شدن خودروها در برخی سالها ۲۰% بوده است! خودروهای بالای ۲۰ سال سن در بسیاری از شهرها محدودیت تردد پیدا کردند و چنان نرخی برای بیمه و مالیات آنها در نظر گرفته شد که راهی جز خروج تدریجی این خودروها وجود نداشت.

بحمدالله بدلیل نرخ مسافرت ایرانی ها به ترکیه این موضوع قابل شهادت است که تا چه میزان بازار خودرو در این کشور رقابتی است. برندهای اروپایی، ژاپنی و کره‌ای با مصرف سوخت حدود ۵ لیتر غالب جمعیت خودروهای شهری را تشکیل می‌دهد؛ مالیات خودروهای هیبریدی تقریبا نصف و هزینه‌های بیمه، مالیات، و تعویض پلاک آنها به شدت پایین است؛ خودروهای برقی بیشتر!

ما چه کردیم؟

با عنوان دهن پٌر کن تولید ملی پرمصرف‌ترین خودروهای جهان را ساختیم؛ میانگین سن ناوگان خودرو در ایران ۲۰ سال است! و سهم خودروهای هیبریدی و برقی کمتر از ۱ درصد!

آخرین هنرنمایی ما این بوده که تعرفه واردات این خودروها را بیشتر کرده‌ایم!

معاینه فنی عملا راهی برای درآمدزایی شده و نرخ مردود شدن واقعی کمتر از ۳% در خودروهای فرسوده و پرمصرف ایرانی این موضوع را تایید می‌کند. بیش از ۴ میلیون خودروی فرسوده در شهرها تردد می‌کنند که هر یک بیش از ۱۵ لیتر در ۱۰۰ کیلومتر مصرف می‌کنند و هیچ محدودیت جدی برای تردد آنها وجود ندارد. در مورد زامیاد زیبای آبی صحبت نمی‌کنیم!

در نهایت جمع همه این هنرمندی‌ها تبدیل شده به ۱۱ برابر شده مصرف بنزین خودروی افتخارآمیز و اشتغال‌آفرین ایرانی نسبت به خودروی ترکیه‌ای!

بد نیست!
هنوز جا دارد!

سهم حمل و نقل عمومی در سفرهای شهری در ترکیه حدود ۴۰% است. طول خط مترو بیش از ۸۰۰ کیلومتر در ۱۶ شهر این مملکت است و بدلیل توسعه‌یافتگی فاصله خانه تا محل کار ۶ کیلومتر و میانگین سفر روزانه بین ۳۰ تا ۴۰ دقیقه. در طول چند سال گذشته طول خط متروی استانبول از ۴۵ کیلومتر به ۳۵۰ کیلومتر رسید و همین یک اقدام ۱۸% در کاهش مصرف سوخت تاثیر داشت. خطوط اتوبوسرانی مدرن در شهرهای بزرگ مسئولیت اصلی حمل و نقل عمومی را بعهده دارند و سیاست‌های شهرسازی مدرن فاصله سفرهای شهری را کوتاه کرده است.

ما چه کردیم؟

کدامیک از سیاست‌های شهرسازی ما با چنین رویکردی انطباق داشت؛ سهم حمل و نقل عمومی در ایران آن هم با کیفیتی مثال زدنی کمتر از ۱۵% است و طول خطوط مترو در کل شهرهای ایران به ۳۰۰ کیلومتر نمی‌رسد. بدلیل توسعه نیافتگی شهری فاصله خانه تا محل کار ۲۰ کیلومتر و ترافیک در شهرهای بزرگ رسما خیابانها را به پارکینگ تبدیل کرده است.

بد نیست!
هنوز جا دارد!

میانگین سرعت رانندگی شهری در ترکیه حدود ۴۰ کیلومتر و در ایران بدلیل ترافیک وحشتناک ۲۰ کیلومتر است. شتابگیری و ترمزگیری مستمر و فرسوده تر کردن خودروها به همین دلیل مصرف سوخت در ایران را ۳۰% بیشتر کرده و برآیند همه این هنرنمایی‌ها موجب ۷.۵ برابر شدن مصرف بنزین ایرانی نسبت به ترکیه‌ای شده است

یک بنده خدایی پیدا نمی‌شود بپرسد سال ۹۸ که نرخ بنزین را بالا بردید تا امروز کدامیک از این سیاستها را انجام دادید؟

هنوز قسمت‌های جذاب ماجرا مانده است!

به لطف سیاستهای جذابی که داشته‌ایم افتخار پرحجم‌ترین میزان قاچاق معکوس بنزین در کره خاکی را یدک می‌کشیم. قاچاق بنزین از ایران به عراق ۱۰ برابر سود، به پاکستان ۱۵ برابر و به همین کشور ترکیه ۱۵۰ برابر سود دارد! یعنی بعید نیست همین بنزین ترکی در واقع بنزین ایرانی باشد!

بنزین شیرین ایرانی ۳۱۲ هزار میلیارد تومان در سال برای قاچاقچی عزیزمان سود، ۱۳۷ هزار میلیارد تومان برای دولت مهربان زیان و ۳۰ هزار میلیارد تومان برای صنعت پالایشی ما خسران ایجاد می‌کند که البته این اعداد را با توجه به تغییر نرخ دقیقه‌ای دلار باید در پایان همین متن بروزرسانی کرد!

کشورمان ایران طی ۲۰ سال گذشته ۱۰ میلیون میلیارد تومان ثروت خود را فقط از طریق قاچاق بنزین از دست داده است. با این عدد می‌شد ۲۰ پالایشگاه ساخت. ما حتی با فقط ۳ پالایشگاه بیشتر می‌توانستیم میزان کسری بنزین امروز را برطرف کنیم و بدون شک با ۲۰ پالایشگاه به بزرگترین صادرکننده بنزین کره زمین تبدیل می‌شدیم!

مجمع فعالان اقتصادی
@Iran_economy_online