تصویب قطعنامه ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت

فرانسوا مورفی / رویترز / ۹ سپتامبر ۲۰۲۶

دیپلمات‌ها روز چهارشنبه اعلام کردند شورای حکام ۳۵ عضوی نهاد ناظر هسته‌ای سازمان ملل متحد، قطعنامه‌ای را تصویب کرده است که بر اساس آن، ایران برای نخستین بار در ۲۰ سال گذشته به دلیل نقض تعهدات خود در زمینه منع اشاعه تسلیحات هسته‌ای به شورای امنیت سازمان ملل گزارش می‌شود.

این قطعنامه پس از قطعنامه قبلی که در ۱۲ ژوئن سال گذشته تصویب شد ــ یک روز پیش از آنکه اسرائیل بمباران تأسیسات هسته‌ای ایران را آغاز کند و اندکی بعد آمریکا نیز به آن پیوست ــ به تصویب رسید. در قطعنامه قبلی، ایران در زمینه پایبندی به تعهدات خود، «عدم پایبندی» شناخته شده بود. گزارش دادن ایران به شورای امنیت به دلیل این تخلف، نیازمند تصویب قطعنامه‌ای دیگر بود.

با توجه به اینکه متحدان ایران، روسیه و چین، اعضای دائم شورای امنیت و دارای حق وتو هستند، بعید است شورای امنیت اقدام عملی مشخصی علیه ایران انجام دهد. با این حال، این اقدام به معنای تشدید رویارویی دیپلماتیک میان ایران و قدرت‌های غربی است.

ایران روز دوشنبه هشدار داده بود که در صورت تصویب این قطعنامه، واکنش نشان خواهد داد.

ایران می‌گوید آمریکا «دچار توهم» است

با این حال، واکنش اولیه نمایندگی ایران نزد آژانس بین‌المللی انرژی اتمی اشاره‌ای به اقدام تلافی‌جویانه نکرد.

این نمایندگی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «بار دیگر، یک قطعنامه سیاسی درباره ایران، بدون اجماع، در #IAEA BoG (شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی) به تصویب رسید.»

این عبارت به این واقعیت اشاره داشت که قطعنامه از طریق رأی‌گیری تصویب شده است، نه اینکه بدون مخالفت هیچ کشوری و با اجماع به تصویب رسیده باشد.

نمایندگی ایران افزود: «وضعیت کنونی صرفاً به دلیل اقدامات جنایتکارانه تجاوزکارانه رژیم آمریکا و اسرائیل ایجاد شده است. هدف واهی آمریکا برای وادار کردن ملت بزرگ ایران به “تسلیم” و غارت نفت آن، هرگز محقق نخواهد شد.»

دیپلمات‌ها در نشست غیرعلنی شورای حکام گفتند متن قطعنامه که از سوی آمریکا، بریتانیا، فرانسه و آلمان پیشنهاد شده بود، با ۲۳ رأی موافق، سه رأی مخالف و هشت رأی ممتنع تصویب شد. به گفته آنها، روسیه، چین و نیجر با قطعنامه مخالفت کردند.

در متن قطعنامه آمده است:

> «(شورای حکام) از مدیرکل (آژانس بین‌المللی انرژی اتمی) درخواست می‌کند این قطعنامه و قطعنامه‌های پیشین تصویب‌شده ... را مطابق با مفاد مرتبط اساسنامه آژانس، به اطلاع همه اعضای آژانس و شورای امنیت و مجمع عمومی سازمان ملل متحد برساند.»

تشخیص «عدم پایبندی» ایران به تعهدات هسته‌ای، پیش از جنگ میان آمریکا و ایران صورت گرفته و به ناتوانی تهران در ارائه توضیح درباره آثار اورانیوم کشف‌شده در سایت‌های اعلام‌نشده مربوط می‌شود؛ موضوعی که آژانس سال‌ها درباره آن تحقیق کرده است. اکنون نیز بر سر دسترسی آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به سایت‌هایی که هدف حملات اسرائیل و آمریکا قرار گرفته‌اند، رویارویی تازه‌ای شکل گرفته است.

نبود دسترسی، «نگرانی جدی درباره اشاعه» ایجاد کرده است

ایران اجازه نداده است بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به سایت‌های بمباران‌شده بازگردند؛ از جمله سه تأسیسات غنی‌سازی اورانیوم که در قلب برنامه هسته‌ای ایران قرار دارند و در حملات نظامی منهدم یا به‌شدت آسیب دیده‌اند.

تهران همچنین درباره ذخایر اورانیوم غنی‌شده خود گزارش کاملی ارائه نکرده است؛ بخشی از این اورانیوم تا سطح ۶۰ درصد خلوص غنی شده بود؛ سطحی که تنها یک گام فنی با حدود ۹۰ درصد، یعنی سطح مورد استفاده برای اورانیوم با درجه تسلیحاتی، فاصله دارد.

رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، روز دوشنبه به شورای حکام این نهاد گفت:

«نبود اطلاعات از سوی آژانس درباره این تأسیسات و مواد هسته‌ای مرتبط با آنها، و ناتوانی ما در انجام فعالیت‌های راستی‌آزمایی در این تأسیسات، موضوعی است که نگرانی جدی از منظر اشاعه هسته‌ای ایجاد می‌کند.»

او افزود: «این وضعیت باید با نهایت فوریت اصلاح شود.»

آژانس بین‌المللی انرژی اتمی برآورد می‌کند که ایران پیش از حملات آمریکا و اسرائیل، ۴۴۰.۹ کیلوگرم اورانیوم غنی‌شده تا سطح ۶۰ درصد در اختیار داشته است. بر اساس معیار مورد استفاده آژانس، این مقدار در صورت غنی‌سازی بیشتر، برای تولید ۱۰ سلاح هسته‌ای کافی است.

مشخص نیست چه میزان از این ذخایر از حملات جان سالم به در برده است، هرچند آژانس گفته است بر این باور است که بیش از ۲۰۰ کیلوگرم از آن همچنان در یکی از سایت‌ها باقی مانده است.

قطعنامه روز چهارشنبه به‌طور مشخص به دو قطعنامه قبلی اشاره کرده است: نخست، قطعنامه ۱۲ ژوئن ۲۰۲۵ که ایران را در وضعیت «عدم پایبندی» قرار داد؛ و دوم، جدیدترین قطعنامه که در ژوئن سال جاری تصویب شد و از ایران خواست ذخایر باقی‌مانده اورانیوم غنی‌شده خود را اعلام کند و به بازرسان اجازه دهد آنها را راستی‌آزمایی کنند.

ترجمه با حفظ ترتیب مطالب، اصطلاحات تخصصی هسته‌ای و لحن خبری متن اصلی انجام شد و از افزودن اطلاعات خارج از گزارش خودداری شده است.