اعدام ۸۲ نفر، از جمله ۶ زن، در ماه اوت

سازمان حقوق بشر ایران / ۱۴ شهریور ۱۴۰۵

دست‌کم ۸۲ نفر در ماه اوت ۲۰۲۶ اعدام شدند. ۴۰ نفر از آنان به اتهام قتل، ۳۴ نفر به اتهام جرائم مرتبط با مواد مخدر و هشت نفر با اتهامات امنیتی به اعدام محکوم شده بودند. در میان اعدام‌شدگان، شش زن نیز ثبت شده‌اند که این بالاترین شمار ماهانه اعدام زنان در سال ۲۰۲۶ است. سه زندانی که در ارتباط با اعتراضات سراسری دی‌ماه بازداشت شده بودند نیز در میان اعدام‌شدگان بودند.

در هشت ماه نخست سال ۲۰۲۶، سازمان حقوق بشر ایران اعدام ۵۲۸ نفر، از جمله ۱۸ زن، ۲۰ تبعه خارجی و ۹۱ نفر از اقلیت‌های اتنیکی را ثبت کرده است. در میان اعدام‌شدگان سال ۲۰۲۶ همچنین ۳۱ معترض (۲۹ نفر از اعتراضات دی‌ماه و دو نفر از اعتراضات «زن، زندگی، آزادی»)، ۱۳ زندانی سیاسی وابسته به گروه‌های مخالف ممنوعه و ۱۴ متهم به جاسوسی به چشم می‌خورند.

محمود امیری‌مقدم، مدیر این سازمان، گفت: «زنانی که در ایران اعدام می‌شوند، فقط قربانی مجازات غیرانسانی اعدام نیستند؛ بسیاری از آن‌ها سال‌ها پیش از رسیدن به پای چوبه‌دار، قربانی تبعیض ساختاری، خشونت و فقدان حمایت قانونی بوده‌اند. جمهوری اسلامی هم در اعدام این زنان و هم در نهادینه‌کردن خشونت و تبعیضی که بسیاری از آن‌ها سال‌ها با آن روبه‌رو بوده‌اند، مسئول است.»

براساس داده‌هایی که به تأیید سازمان حقوق بشر ایران رسیده است، جمهوری اسلامی در ماه اوت دست‌کم ۸۲ نفر را اعدام کرده است. بدین‌ترتیب، شمار اعدام‌های ثبت‌شده در هشت ماه نخست سال ۲۰۲۶ به دست‌کم ۵۳۲ مورد رسیده است. سازمان حقوق بشر ایران همچنین گزارش‌هایی درباره بیش از ۵۰۰ اعدام دیگر دریافت کرده که که صحت آنها تأیید نشده‌ است و در نتیجه در این گزارش گنجانده نمی‌شوند. سازمان تنها مواردی از اعدام را در آمار خود ثبت می‌کند که مستندات کافی درباره آن‌ها وجود داشته باشد یا دو منبع مستقل تأییدشان کنند.
اعدام‌های ماه اوت ۲۰۲۶ در یک نگاه:

▪️دست‌کم ۸۲ نفر اعدام شدند.
▪️تنها ۱۰ مورد، معادل ۱۲ درصد از اعدام‌های ثبت‌شده را منابع رسمی اعلام کرده‌اند. سازمان حقوق بشر ایران ۷۲ مورد دیگر را بر اساس اطلاعات دو منبع مستقل تأیید کرده است.
▪️۴۰ نفر از اعدام‌شدگان به اتهام قتل به قصاص نفس محکوم شده بودند.
▪️۳۴ نفر به اتهام جرائم مرتبط با مواد مخدر به اعدام محکوم شده بودند.
▪️هشت نفر با اتهامات امنیت ملی اعدام شدند؛ سه نفر معترض، دو نفر متهم به جاسوسی و یا همکاری با دولت‌های خارجی و دو نفر به اتهام سرقت مسلحانه اعدام شدند و درباره یک مورد اطلاعاتی در دست نیست.
▪️شش نفر از اعدام‌شدگان زن بودند.
▪️دست‌کم شش بلوچ، سه کرد و یک عرب در میان اعدام‌شدگان بودند.
▪️دست‌کم یک تبعه افغانستان نیز در این دوره اعدام شد.
اعدام‌ها در ایران از ابتدای سال جاری میلادی تاکنون

سازمان حقوق بشر ایران از اول ژانویه تا ۳۱ اوت ۲۰۲۶، ۵۳۲ مورد اعدام را ثبت کرده است. از این میان، ۲۷۰ نفر به اتهام قتل به قصاص نفس محکوم شده و چهار معترض نیز در میان آنان بودند. همچنین، ۱۸۰ نفر به اتهام جرائم مرتبط با مواد مخدر، ۷۱ نفر با اتهامات امنیتی و ۱۰ نفر به اتهام تجاوز جنسی اعدام شدند. اتهام یک زن همچنان مشخص نیست.

در میان اعدام‌شدگان با اتهامات امنیتی، ۲۷ نفر معترض، ۱۳ نفر زندانی سیاسی وابسته به گروه‌های مخالف ممنوعه و ۱۴ نفر با اتهام جاسوسی و یا همکاری با دولت‌های خارجی بودند. ۹ نفر نیز با اتهام سرقت مسلحانه اعدام شدند؛ چهار نفر به عضویت در داعش متهم شده بودند و درباره چهار مورد اطلاعاتی در دست نیست.

از مجموع اعدام‌های ثبت‌شده، تنها ۷۷ مورد (حدود ۱۴/۵ درصد) از منابع رسمی اعلام شده است. ۴۵۱ مورد دیگر پس از تأیید با استناد به دو منبع مستقل، در آمار سازمان حقوق بشر ایران ثبت شده‌اند.

در میان اعدام‌شدگان، دست‌کم یک کودک-مجرم؛ ۱۸ زن؛ از اقلیت‌های اتنیکی، ۴۳ بلوچ، ۳۸ کرد و ۱۰ عرب؛ همچنین دست‌کم ۱۸ تبعه افغانستان و دو تبعه عراق دیده می‌شوند. دو مورد از اعدام‌ها نیز در ملأعام انجام شده است.
اوت ۲۰۲۶؛ بالاترین شمار ماهانه اعدام زنان در ایران

در اوت ۲۰۲۶، سازمان حقوق بشر ایران اعدام شش زن را در زندان‌های ایران به اتهام قتل ثبت کرد که بالاترین شمار ماهانه اعدام زنان در سال ۲۰۲۶ است. از پنج موردی که جزئیات آن‌ها مشخص است، چهار زن به قتل همسر یا نامزد خود متهم شده بودند. دو نفر از آن‌ها به ازدواج اجباری تن داده بودند که یکی از آنان در کودکی مجبور شده بود ازدواج کند و دربرابر تعرض جنسی از خود دفاع کرده بود.

جمهوری اسلامی ایران در حالی که نظام آپارتاید جنسیتی را اعمال می‌کند، بالاترین شمار ثبت‌شده اعدام زنان در جهان را دارد. سازمان حقوق بشر ایران در سال ۲۰۲۵، ۴۸ مورد اعدام زنان را ثبت کرد که بالاترین شمار از زمان آغاز ثبت نظام‌مند اعدام زنان، بیش از ۲۰ سال پیش، محسوب می‌شود. در سال ۲۰۲۶ نیز تاکنون دست‌کم ۱۸ زن اعدام شده‌اند.

پرونده یکی از زنان اعدام‌شده در ماه اوت: مرضیه نیری

مرضیه نیری در ۱۷ سالگی به‌اجبار ازدواج کرد. همسرش مرتباً شرکای تجاری خود را برای نوشیدن مشروبات الکلی به خانه می‌آورد و آنان بارها مرضیه را مورد آزار جنسی قرار دادند. وقتی مرضیه ۱۸ساله بود و همسرش نیز حضور داشت یکی از آنان می‌خواست به او تعرض کند. مرضیه برای دفاع از خود چاقوی آشپزخانه را برداشت و در جریان درگیری، فرد مهاجم را زخمی کرد و همسرش را نیز با چاقو زد.

باوجود این‌که مرضیه در دادگاه سوگند خورده بود و شهادت داد که تنها برای حفظ جان و حیثیت خود چنین کاری کرده است، قاضی ادعای او مبنی‌بر دفاع از خود را نپذیرفت. او به اتهام قتل عمد همسرش به قصاص نفس محکوم شد. مرضیه پس از تحمل حدود پنج سال حبس در انتظار اجرای حکم اعدام، زمانی که ۲۴ ساله بود، ۸ اوت ۲۰۲۶ (۱۷ مرداد ۱۴۰۵) در زندان مرکزی قزوین اعدام شد.

گزارش «زنان و مجازات اعدام در ایران: دریچه‌ای به آسیب‌شناسی جنسیتی مجازات مرگ» که سازمان حقوق بشر ایران در ژانویه ۲۰۲۵ منتشر کرد، نشان می‌دهد که چگونه تبعیض شدید قانونی و عوامل اجتماعی در کنار یکدیگر، زنان را در نظام عدالت کیفری مبتنی بر مجازات و آمیخته با تبعیض جنسیتی گرفتار می‌کند؛ در چنین شرایطی زنان آسیب‌پذیرتر می‌شوند و به حاشیه رانده‌شدنشان حتی در محکومیت‌های قضایی نیز بازتاب پیدا می‌کند.