وال‌استریت ژورنال: زمان دیگر به سود ایران نیست

در حالی که ایران بیش از شش ماه است با استفاده از محاصره تنگه هرمز به عنوان اهرم فشار در برابر ایالات متحده مقاومت کرده، نشانه‌های اخیر حاکی از آن است که روند تحولات برای تهران چندان مطلوب نیست.

روزنامه «وال‌استریت ژورنال» روز جمعه روز چهارم سپتامبر  در گزارشی نوشت، اگرچه ایران با مسدود کردن این گلوگاه حیاتی حمل‌ونقل انرژی توانسته بر قیمت‌های جهانی نفت اثر بگذارد و بر اقتصاد جهان فشار وارد کند، اما اثربخشی این اقدام به تدریج در حال کاهش است.

به نوشته این روزنامه: «اکنون روشن شده است که محاسبات حکومت ایران، که شش ماه پیش با به دام انداختن ۲۰ درصد از عرضه جهانی نفت خام اقدام به بستن تنگه هرمز کرد، اشتباه بوده است.»

این روزنامه افزود: «این محاصره نه توانست یک بحران اقتصادی جهانی ایجاد کند و نه دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، را وادار کرد جنگ را تحت شرایط مطلوب ایران پایان دهد.»

در مقابل، ایالات متحده نیز نتوانست از طریق حملات هوایی ایران را به تسلیم وادارد و سپس با اعمال یک محاصره دریایی گسترده و تحریم‌های اقتصادی شدید نیز موفق نشد آن‌گونه که انتظار داشت، زمینه یک خیزش مردمی در داخل ایران یا بازگشایی تنگه هرمز را فراهم کند.

تحلیل وال‌استریت ژورنال این است که اگرچه هیچ‌یک از دو طرف به اهداف مورد نظر خود دست نیافته‌اند، اما اهرم فشاری که ایران از طریق محاصره هرمز در اختیار داشت، به‌طور پیوسته در حال تضعیف شدن است.

دلیل این امر آن است که هرچند در مراحل اولیه محاصره، انتقال نفت خام از طریق تنگه هرمز تقریباً فلج شده بود، اما به مرور زمان مسیرهای جایگزین شکل گرفته‌اند و اقتصاد جهانی نیز تا حدی خود را با افزایش قیمت نفت تطبیق داده است.

سمیر مدنی، بنیان‌گذار شرکت اطلاعات دریایی «TankerTrackers.com»، در این باره گفت: «محاصره تنگه هرمز از سوی ایران، از محاصره دریایی آمریکا هم سوراخ‌های بیشتری دارد.» او افزود: «ایران کاملاً ناتوان بوده است که این شکاف‌ها را ببندد.»

بر اساس داده‌های این شرکت، طی چهار هفته گذشته به‌طور میانگین روزانه حدود پنج میلیون بشکه نفت خام از تنگه هرمز عبور کرده است.

همچنین برآورد می‌شود روزانه حدود ۲.۵ میلیون بشکه نفت دیگر نیز از طریق بنادری خارج از تنگه، از جمله بندر فجیره در امارات متحده عربی، صادر شده باشد.

این میزان در مجموع معادل حدود ۴۰ درصد سطح صادرات نفت خام پیش از آغاز جنگ است.

در مقابل، به دلیل محاصره دریایی اعمال‌شده از سوی نیروی دریایی آمریکا، صادرات نفت خام ایران از طریق دریا در ماه ژوئیه تقریباً به طور کامل متوقف شد؛ موضوعی که وضعیت اقتصادی داخلی کشور را به‌شدت وخیم‌تر کرده است.

وال‌استریت ژورنال می‌نویسد که اگرچه اقتصاد آمریکا نیز از جنگ با ایران آسیب دیده و همچنان مشخص نیست واشنگتن تا چه مدت قادر خواهد بود محاصره دریایی را حفظ کند و در عین حال خطر حملات ایران علیه متحدانش در خاورمیانه را تحمل کند، اما زمان فقط علیه آمریکا در حرکت نیست؛ بلکه ایران نیز با فشارهای فزاینده‌ای روبه‌رو است.

یک مقام ارشد کشورهای حوزه خلیج فارس در این زمینه گفت: «زمان به سود هیچ‌یک از دو طرف نیست.» اما او افزود: «از آنجا که ایران تحت فشار اقتصادی بسیار سنگینی قرار دارد، ساعت برای ایران بسیار سریع‌تر در حال حرکت است.»

محاصره دریایی آمریکا از ۱۳ آوریل به مدت حدود دو ماه به اجرا درآمد. پس از آن و در پی امضای یادداشت تفاهم پایان جنگ در ۱۸ ژوئن، این محاصره برای حدود یک ماه متوقف شد، اما سپس بار دیگر از سر گرفته شد.

زمانی که محاصره دریایی برای نخستین بار آغاز شد، دولت ایران برآورد می‌کرد که بتواند حدود پنج ماه در برابر آن مقاومت کند.

وال‌استریت ژورنال پیش‌بینی می‌کند که با تضعیف تدریجی کارایی «کارت هرمز» و نزدیک شدن زمان تصمیم‌گیری، احتمال آنکه ایران به اقدامات نظامی متوسل شود، بیش از آن است که تسلیم فشارها شود.

ولی نصر، استاد مطالعات خاورمیانه در دانشگاه جانز هاپکینز، به وال‌استریت ژورنال گفت: «محاسبه ایران این است که حتی اگر ناچار شود به میز مذاکره بازگردد و امتیازاتی بدهد، اعمال فشار نظامی بیشتر باعث خواهد شد امتیازات کمتری واگذار کند.» او افزود: «ایران برای یافتن راهی جهت خروج از بحران، تنش‌ها را در مقیاسی بسیار بزرگ‌تر تشدید خواهد کرد.»

الی گرانمایه، تحلیلگر شورای روابط خارجی اروپا (ECFR)، نیز گفت: «از نگاه ایران، با گذشت زمان این پرسش مطرح می‌شود که چرا باید فشاری را که ترامپ را به دادن امتیاز وادار می‌کند کاهش داد؟ باید کاری کرد که او هزینه این وضعیت را در پای صندوق‌های رأی [در انتخابات میان‌دوره‌ای نوامبر] احساس کند.»