ستوده و علی‌نژاد، نامزدان جایزه واتسلاو هاول

شورای اروپا روز سه‌شنبه اول سپتامبر ۲۰۲۶ اعلام کرد که نسرین ستوده و مسیح علی‌نژاد، دو فعال حقوق بشر ایرانی و مارتا پِرداوی فعال حقوق بشری مجارستانی، نامزدهای نهایی جایزه حقوق بشر «واتسلاو هاول» هستند. برندهٔ نهایی جایزه ۲۸ سپتامبر اعلام خواهد شد.

متن بیانیه مجمع پارلمانی شورای اروپا:

سه نامزد نهایی جایزهٔ واتسلاو هاول ۲۰۲۶

هیئت انتخاب جایزهٔ حقوق بشر واتسلاو هاول — که به اقدامات برجستهٔ جامعهٔ مدنی در دفاع از حقوق بشر در اروپا و فراتر از آن اهدا می‌شود — امروز فهرست نهایی نامزدهای دریافت این جایزه در سال ۲۰۲۶ را اعلام کرد.

این هیئت که در پراگ تشکیل جلسه داد و متشکل از چهره‌های مستقل حوزهٔ حقوق بشر است و تحت ریاست پترا بایر، رئیس مجمع پارلمانی شورای اروپا (PACE)، فعالیت می‌کند، تصمیم گرفت سه نامزد زیر را به ترتیب حروف الفبا به عنوان نامزدهای نهایی معرفی کند:

▪️خانم مسیح علی‌نژاد، روزنامه‌نگار، نویسنده و فعال حقوق زنان ایرانی-آمریکایی است که به یکی از برجسته‌ترین صداهای اپوزیسیون ایران در تبعید تبدیل شده است. او کمپین «آزادی‌های پنهان من» را علیه قوانین حجاب اجباری راه‌اندازی کرد؛ کمپینی که به جنبشی جهانی در حمایت از اعتراضات «زن، زندگی، آزادی» تبدیل شد. او از بنیان‌گذاران کنگرهٔ جهانی آزادی و ائتلاف «متحد علیه آپارتاید جنسیتی» است و تاکنون چندین جایزهٔ بین‌المللی دریافت کرده است. کار او کمک کرده تا توجه جهانی به سرکوب زنان و روزنامه‌نگاران در ایران جلب شود و نقش حیاتی صداهای مستقل در دفاع از حقوق بشر و آزادی‌های دموکراتیک برجسته گردد.

▪️خانم مارتا پارداوی، وکیل حقوق بشر اهل مجارستان و هم‌رئیس کمیتهٔ هلسینکی مجارستان است؛ سازمانی پیشرو در دفاع از حقوق پناه‌جویان، پناهندگان و سایر اتباع خارجی نیازمند حمایت بین‌المللی. او سال‌هاست عملکرد حقوق بشری نیروهای انتظامی و دستگاه قضایی را رصد کرده و علیه قوانینی که فضای فعالیت جامعهٔ مدنی را در مجارستان تنگ و تأمین مالی سازمان‌های غیردولتی را محدود می‌کنند، سخن گفته است. او طی دهه‌ها فعالیت تبلیغاتی و اقدام حقوقی، به محافظت از افراد آسیب‌پذیر در مرزهای اروپا و پاسداری از حاکمیت قانون در برابر فشارهای فزاینده کمک کرده است.

▪️خانم نسرین ستوده، از وکلای برجستهٔ حقوق بشر در ایران است که علیرغم بازداشت‌های مکرر، حبس‌های طولانی‌مدت و خطرات جدی شخصی، همواره از فعالان، روزنامه‌نگاران، اقلیت‌ها و کودکان در معرض اعدام دفاع کرده و علیه قوانین حجاب اجباری و مجازات اعدام مبارزه نموده است. او در آوریل ۲۰۲۶ بار دیگر بازداشت و در مه ۲۰۲۶ با پرداخت وثیقه آزاد شد؛ در حالی که نگرانی‌ها دربارهٔ ایمنی او و همچنین سرکوب گسترده‌تر وکلای مستقل و مدافعان حقوق بشر ادامه دارد. تعهد استوار او به عدالت، حتی تحت سرکوب شدید دولتی، او را به نمادی از شجاعت و تاب‌آوری برای مدافعان حقوق بشر و جنبش‌های طرفدار دموکراسی در ایران و فراتر از آن تبدیل کرده است.

پترا بایر، رئیس مجمع پارلمانی شورای اروپا، با اعلام انتخاب هیئت، از همهٔ مدافعان حقوق بشری که گاهی به بهای جان خود، برای محافظت و ترویج آزادی‌های بنیادین و حقوق بشر ایستادگی می‌کنند، قدردانی کرد. او گفت: «در این چهاردهمین دورهٔ جایزهٔ حقوق بشر واتسلاو هاول، بسیار مناسب بود که از شجاعت کسانی تقدیر کنیم که از طریق مبارزهٔ استوار خود در دفاع از حقوق بشر، نمونه‌های زنده‌ای از تجسم اصولی هستند که رئیس‌جمهور واتسلاو هاول از آن‌ها دفاع می‌کرد. با این کار، آن‌ها الهام‌بخش همهٔ ما هستند.»

وی افزود: «انتخاب امسال نقش حیاتی مدافعان زن حقوق بشر و همچنین شجاعت باورنکردنی آن‌ها را برجسته می‌سازد. این موضوع از آن جهت نمادین‌تر است که سال ۲۰۲۶ مصادف با نودمین سالگرد تولد واتسلاو هاول است. بنابراین خوشحالم که هر سه نامزد، ارزش‌ها و میراثی را که این جایزه برای تجلیل از آن ایجاد شده است، نمایندگی می‌کنند: شجاعت اصول‌گرا، صداقت اخلاقی و تعهدی استثنایی به دفاع از کرامت انسانی و آزادی‌های بنیادین در برابر فشارهای سیاسی.»

برندهٔ نهایی جایزهٔ ۲۰۲۶ در جریان افتتاحیهٔ نشست پاییزی مجمع پارلمانی شورای اروپا در استراسبورگ، در تاریخ ۲۸ سپتامبر اعلام خواهد شد. جایزهٔ حقوق بشر واتسلاو هاول هر ساله توسط مجمع پارلمانی شورای اروپا و با مشارکت بنیاد چارتا ۷۷ اهدا می‌شود. این جایزه شامل مبلغ ۶۰٬۰۰۰ یورو، یک تندیس و یک دیپلم افتخار است.

از زمان تأسیس، این جایزه به ترتیب به افراد و سازمان‌های زیر اهدا شده است: ماکسیم بوتکویچ (۲۰۲۵)، ماریا کورینا ماچادو (۲۰۲۴)، عثمان کاوالا (۲۰۲۳)، ولادیمیر کارا-مورزا (۲۰۲۲)، ماریا کالسنیکووا (۲۰۲۱)، لوجین الهذلول (۲۰۲۰)، به‌طور مشترک به الهام توهتی و ابتکار جوانان برای حقوق بشر (۲۰۱۹)، اویوب تیتی‌یف (۲۰۱۸)، مرات ارسلان (۲۰۱۷)، نادیا مراد (۲۰۱۶)، لودمیلا الکسیوا (۲۰۱۵)، انر ممدلی (۲۰۱۴) و الس بیالیاتسکی (۲۰۱۳).

* اعضای هیئت انتخاب عبارتند از تینی کاکس، عضو سابق سنای هلند و رئیس سابق مجمع پارلمانی شورای اروپا؛ لیلیان موری پاسکیه، عضو سابق شورای کشورهای سوئیس و رئیس سابق مجمع پارلمانی شورای اروپا؛ جوزف پازدرکا، سردبیر رادیو چک پلاس؛ یژی پریبانگ، قاضی دادگاه قانون اساسی جمهوری چک؛ اینجرد شو، عضو سابق پارلمان نروژ و عضو سابق مجمع پارلمانی شورای اروپا؛ کلارا شیماچکووا لورنچیکووا، کمیسر سابق حقوق بشر دولت جمهوری چک.