بزرگ‌ترین قرارداد نفتی تاریخ بین آمریکا و ونزوئلا

خبرگزاری رویترز / ۲۹ اوت ۲۰۲۶

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، روز جمعه از اقدام بی‌سابقه آمریکا برای به دست گرفتن کنترل یک‌پنجم از ذخایر عظیم نفتی ونزوئلا خبر داد؛ اقدامی که بر این شرط‌بندی استوار است که شرکت‌های آمریکایی می‌توانند صنعت انرژی آسیب‌دیده این کشور عضو اوپک را احیا کنند و در عین حال منبع جدیدی از نفت خام را برای کمک به کاهش قیمت سوخت در آمریکا فراهم آورند.

ترامپ جزئیات کمی درباره این توافق ارائه کرد و تنها گفت که آمریکا از طریق مشارکت با بخش خصوصی، کنترل اکثریت بیش از ۶۵ میلیارد بشکه از ذخایر اثبات‌شده نفتی ونزوئلا را به دست آورده است.

دلسی رودریگز، رهبر این کشور آمریکای جنوبی از این توافق استقبال کرد و گفت که این توافق باعث تقویت اقتصاد و درآمدهای دولت خواهد شد.

این توافق جدید نشان‌دهنده گسترش چشمگیر نقش آمریکا در صنعت نفت ونزوئلا خواهد بود، در حالی که دولت ترامپ به دنبال احیای تولید این کشور و تأمین نفت خام بیشتر برای پالایشگاه‌های آمریکا است. ونزوئلا دارای بزرگترین ذخایر اثبات‌شده نفتی جهان است اما تنها حدود ۱.۲۵ میلیون بشکه در روز تولید می‌کند که بسیار کمتر از ظرفیت بالقوه آن و نتیجه سال‌ها کمبود سرمایه‌گذاری، سوءمدیریت و تحریم‌ها است.

روبیو توافق را برد-برد خواند

ترامپ در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت: «به دستور من، وزیر امور خارجه مارکو روبیو و وزیر جنگ پیت هگزث، با همکاری نزدیک رئیس‌جمهور موقت بسیار محترم ونزوئلا، دلسی رودریگز و از طریق مشارکت با بخش خصوصی، کنترل اکثریت آمریکا بر بیش از ۶۵ میلیارد بشکه ذخایر اثبات‌شده نفت در ونزوئلا را بدون هیچ هزینه‌ای برای مالیات‌دهندگان آمریکایی تضمین کرده‌اند.»

این اعلامیه پس از هفته‌ها مذاکره آمریکا و ونزوئلا بر سر توافقی صورت گرفت که به شرکت‌های آمریکایی دسترسی بلندمدت به گروهی از میادین نفتی ونزوئلا را می‌دهد و عرضه نفت خام حاصل از آن به ایالات متحده را تضمین می‌کند.

مقامات ونزوئلایی در حال آماده شدن برای امضای توافق‌نامه‌هایی در هفته آینده هستند که حقوق جدید اکتشاف و تولید نفت را به تعدادی از شرکت‌ها، به‌ویژه شرکت‌های آمریکایی، اعطا می‌کند.

منابع به رویترز گفته‌اند که مدل اجاره در دست بررسی است و احتمال دارد میادین به تولیدکنندگان آمریکایی به مزایده گذاشته شود، اما این توافق ممکن است با چالش‌های حقوقی و قانون اساسی در ونزوئلا مواجه شود، جایی که دولت کنترل فعالیت‌های اصلی صنعت نفت را در اختیار دارد.

ترامپ ساختار توافق، میادین یا شرکت‌های درگیر یا چگونگی اعمال کنترل اکثریت آمریکا بر ذخایر را فاش نکرد. فهرستی که رویترز مشاهده کرده نشان می‌دهد که این میادین در مناطق کمربند اورینوکو و دریاچه ماراکایبو قرار دارند.

روبیو این توافق را یک پیروزی برای هر دو کشور توصیف کرد و در شبکه اجتماعی ایکس گفت که این توافق نفت پایدار و کم‌هزینه را برای ایالات متحده تأمین می‌کند و به کاهش قیمت بنزین کمک خواهد کرد.

روبیو گفت برای ونزوئلا، این توافق نزدیک به ۱۰۰ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری خصوصی به همراه خواهد داشت، از هزاران شغل با دستمزد بالا حمایت می‌کند و به بازسازی اقتصاد این کشور کمک خواهد کرد.

رودریگز که پس از بازداشت نیکلاس مادورو، رئیس‌جمهور ونزوئلا توسط آمریکا در ماه ژانویه، رهبر موقت شد، اواخر روز جمعه گفت که این توافق امکان افزایش قابل توجه تولید را از طریق توسعه ۱۷ میدان استراتژیک فراهم می‌کند و درآمد مالیاتی حاصل از آن برای کشور در مجموع ۲۰۹ میلیارد دلار خواهد بود.

وی در بیانیه‌ای گفت: «این سرمایه‌گذاری‌ها نه تنها به احیا و نوسازی صنعت ما، بلکه به رشد اقتصادی کشورمان، امنیت انرژی نیمکره ما و تعادل بیشتر در بازارهای بین‌المللی کمک خواهد کرد.»

مبنای حقوقی و ساختار مالی نامشخص

تحلیلگران گفتند که قبل از ارزیابی اینکه آیا این توافق می‌تواند سرمایه‌گذاری قابل توجهی را جذب کند، نیاز به دیدن جزئیات بیشتر در مورد ساختار حقوقی و مالی آن دارند.

همچنین مشخص نیست که آیا این توافق در کوتاه‌مدت قیمت بنزین را کاهش خواهد داد یا خیر، زیرا توسعه زیرساخت‌های مورد نیاز برای تولید، حمل و نقل و پالایش نفت سنگین ونزوئلا می‌تواند سال‌ها طول بکشد.

دیوید گلدوین، رئیس شرکت گلدوین گلوبال استراتژیز، گفت مشخص نیست که آیا اجاره از سوی دولت آمریکا مبنای قانونی بر اساس قانون اساسی ونزوئلا و قانون جدید هیدروکربن آن خواهد داشت یا خیر و افزود که «هیچ سابقه‌ای برای اینکه دولت آمریکا وارد یک قرارداد اجاره برای بهره‌برداری از میادین نفتی شود، وجود ندارد.»

گلدوین همچنین این سوال را مطرح کرد که آیا این طرح به موانعی که سال‌ها سرمایه‌گذاری در ونزوئلا را منصرف کرده، خواهد پرداخت یا خیر. او با اشاره به عدم قطعیت سیاسی، شبکه برق ناکافی، ظرفیت محدود صادرات و اختیار دولت بر این صنعت گفت: «سخت است ببینیم که چگونه این نوع توافق می‌تواند سرمایه‌گذاری را در هر مقیاس قابل توجهی تسریع کند.»

از زمان برکناری مادورو، واشنگتن در تلاش بوده است تا ضمن ترویج سرمایه‌گذاری آمریکا در صنعت نفت این کشور، جریان پایدار نفت خام ونزوئلا را برای پالایشگاه‌های آمریکا تضمین کند.

دولت ترامپ در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای ماه نوامبر تحت فشار است تا نگرانی‌های مصرف‌کنندگان در مورد افزایش قیمت بنزین را کاهش دهد. عرضه ارزان‌تر نفت و افزایش تولید می‌تواند کمک‌کننده باشد.

ایالات متحده همچنین به دنبال راه‌حل‌هایی برای پر کردن مجدد ذخایر استراتژیک نفت خود، یعنی ذخایر نفتی این کشور، از جمله امکان معاوضه نفت خام با تولیدکنندگان آمریکایی بوده است.

ونزوئلا در دهه ۱۹۷۰ صنعت نفت خود را ملی کرد و شرکت دولتی PDVSA را در مرکز آن قرار داد. در دوران ریاست‌جمهوری هوگو چاوز، دولت کنترل را تشدید کرد و تولیدکنندگان خارجی را مجبور به مشارکت در سرمایه‌گذاری‌های مشترک تحت رهبری دولت کرد و بعداً دارایی‌ها، از جمله پروژه‌های اداره‌شده توسط اکسون‌موبیل (XOM.N) و کونوکوفیلیپس (COP.N) را مصادره کرد.

در دوران حکومت مادورو، تولید ونزوئلا به شدت کاهش یافت.