دزدان دریایی نفتکش ایران را در سواحل یمن دریدند

آرون راس / خبرگزاری رویترز / ۲۱ اوت ۲۰۲۶

یک نفتکش که به اتهام حمل فرآورده‌های نفتی ایران تحت تحریم‌های آمریکا قرار دارد، پس از آنکه در سواحل یمن به دست افراد مسلح تصرف شد و به سوی سومالی تغییر مسیر داد، به تازه‌ترین قربانی اوج‌گیری دوباره دزدی دریایی سومالی تبدیل شده است.

بر اساس اعلام «عملیات تجارت دریایی بریتانیا» (UKMTO)، نفتکش «سیبو ۱» با پرچم اریتره، روز پنج‌شنبه توسط شش فرد مسلح توقیف شد. وزارت خزانه‌داری آمریکا در دسامبر گذشته این نفتکش را به اتهام عضویت در یک «ناوگان سایه» تحریم کرد؛ ناوگانی که به فرآورده‌های نفتی ایران کمک می‌کند از تحریم‌های آمریکا بگریزند.

بر پایه داده‌های دفتر بین‌المللی دریانوردی (IMB) و گزارش‌های عملیات تجارت دریایی بریتانیا، «سیبو ۱» دست‌کم سیزدهمین شناوری است که امسال در سواحل سومالی یا در خلیج عدن ــ که سومالی و یمن را به هم پیوند می‌دهد ــ هدف حمله قرار گرفته است.

طبق داده‌های دفتر بین‌المللی دریانوردی، در مجموع سال ۲۰۲۵ تنها پنج حمله از این نوع ثبت شده بود.

صدها حمله دزدان دریایی سومالیایی در فاصله سال‌های ۲۰۰۸ تا ۲۰۱۴، بحران امنیتی بزرگی در غرب اقیانوس هند ایجاد کرد که میلیاردها دلار هزینه بر اقتصاد جهانی تحمیل کرد؛ از جمله صدها میلیون دلار باج پرداخت‌شده.

واکنش هماهنگ بین‌المللی در حوزه امنیتی، تا حد زیادی به این حملات پایان داد. موجی از ربایش کشتی‌ها در سال‌های ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ نیز پس از واکنش قاطع نیروهای دریایی فروکش کرد.

اما کارشناسان می‌گویند ناتوانی در رسیدگی به ریشه‌های دزدی دریایی، که با شرایط ضعیف اقتصادی و امنیتی در سومالی مرتبط است، به این معناست که این پدیده همواره می‌تواند دوباره سر برآورد.

تیموتی واکر، پژوهشگر ارشد «مؤسسه مطالعات امنیتی» در پرتوریا، گفت: «دزدی دریایی همواره مهار شده بود؛ اما هرگز به‌طور کامل ریشه‌کن نشد.»

کارشناسان به تأثیرات جنگ ایران بر افزایش دزدی دریایی اشاره کرده‌اند؛ از جمله بالا رفتن قیمت نفت که نفتکش‌ها را به اهداف جذاب‌تری تبدیل می‌کند و نیز انتقال توانمندی‌های دریایی که پیش‌تر بر مقابله با دزدی دریایی متمرکز بودند، به تنگه هرمز و دریای سرخ برای مقابله با تهدیدهای ایران و متحدان حوثی آن در یمن.

برخی نیز پس از توقیف چندین کشتی در نزدیکی سواحل یمن، به شواهدی از همکاری میان حوثی‌ها و دزدان دریایی سومالیایی اشاره کرده‌اند.

جی بهادر، پژوهشگر و مدیر مشترک شرکت مشاوره «اسکوپوس اینسایتس»، گفت توقیف شناوری مانند «سیبو ۱» که با ایران ارتباط دارد، او را نسبت به وجود پیوند میان حوثی‌ها و ربایش‌های اخیر بسیار تردیدآمیز کرده است. با این حال، او افزود روشن است که دزدان دریایی سومالیایی از اتباع یمنی، از جمله شبکه‌های قاچاق سلاح، حمایت دریافت می‌کنند.

او گفت: «روابط سنتی و دیرینه‌ای که بر محور قاچاق سلاح و قاچاق انسان شکل گرفته‌اند، میان بازیگران جنایی یمنی و بازیگران جنایی سومالیایی ایجاد شده است.»