ایران: به فشارهای اقتصادی آمریکا پاسخ ویرانگر می‌دهیم

جانا چوکیر، ایمان ابوحسیره و سوزان هیوی / خبرگزاری رویترز / ۲۰ اوت ۲۰۲۶

ایران روز جمعه اعلام کرد که پس از تعهد واشنگتن برای اعمال شدیدترین مجازات‌های مالی تاریخ با هدف سرنگونی رهبری ایران، پاسخ این کشور به هرگونه تهدید جدید آمریکا «ویرانگر» خواهد بود.

واشنگتن خود را برای تحریم‌هایی آماده می‌کند که اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، گفته جزییات آن را روز دوشنبه اعلام خواهد کرد. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، پیش‌تر درباره عواقب اقتصادی برای هر کشوری که «هر گونه شریان حیاتی برای ایران» فراهم کند، هشدار داده بود.

سرلشکر علی عبداللهی، رئیس ستاد کل نیروهای مسلح ایران گفت واکنش جمهوری اسلامی گسترده و قاطع خواهد بود.

عبداللهی به نقل از رسانه‌های ایران گفت: «با آمادگی در عرصه‌های زمینی، دریایی، هوایی، پدافند هوایی و فضای سایبری، نیروهای مسلح ایران به تهدیدات جدید دشمن، پاسخ‌هایی کوبنده، تنبیهی و ویرانگر خواهند داد.»

محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس ایران که مذاکره‌کننده اصلی کشور در گفت‌وگوهای غیرمستقیم با ایالات متحده است، گفت به نظر می‌رسد واشنگتن به این نتیجه رسیده که نمی‌تواند در رویارویی مستقیم نظامی پیروز شود.

او در عراق همسایه گفت: «ما باید برای مقابله با تحریم‌های ظالمانه برنامه‌ریزی کنیم تا بتوانیم بر آنها غلبه کنیم.» قالیباف آمریکا و اسرائیل را متهم کرد که به آنچه او جنگ اقتصادی و «شناختی» خواند متوسل شده‌اند.

بسنت می‌گوید این اقدامات نباید باعث افزایش قیمت نفت شود

قیمت نفت روز جمعه کاهش جزئی داشت، اما پس از افزایشی که روز پنجشنبه در پی تهدید تحریمی جدید آمریکا تجربه کرد، در مسیر ثبت دومین افزایش هفتگی خود قرار گرفت.

بسنت به شبکه سی‌ان‌بی‌سی گفت: «مطمئن نیستم چرا قیمت نفت جهش کرده است.» او با استفاده از اصطلاحی که به نیروی نظامی اشاره دارد گفت: «اگر ما فشار حداکثری اقتصادی را اعمال کنیم، به این معناست که احتمالا از سرگیری درگیری نظامی در مقیاس بزرگ وجود نخواهد داشت.»

داده‌های شرکت ردیابی نفتکش‌های کپلر (Kpler) نشان می‌دهد که روز پنجشنبه تنها هفت کشتی کالابر از تنگه هرمز عبور کرده‌اند که نصف آمار روز قبل است؛ این در حالی است که پیش از آغاز جنگ، روزانه بیش از ۱۳۰ کشتی از این مسیر عبور می‌کردند.

ایالات متحده و ایران در ماه‌های آوریل و ژوئن دو بار توافق آتش‌بس را با هدف بازگرداندن جریان آزاد کشتی‌رانی از طریق تنگه هرمز و حرکت به سمت پایان دادن به این مناقشه نزدیک به شش‌ماهه اعلام کردند، اما هر دو توافق به سرعت از هم فروپاشید.

بسنت به سی‌ان‌بی‌سی گفت که در یک کنفرانس مطبوعاتی در روز دوشنبه «دقیقا درباره آنچه قرار است در مورد ایران انجام دهیم» صحبت خواهد کرد.

او با توصیف محاصره دریایی که در ماه ژوئیه علیه ایران دوباره اعمال شد و «سخت‌ترین تحریم‌های تاریخ» به عنوان یک «ضربه دوگانه» گفت: «ما این رژیم را فرو خواهیم پاشاند. اکنون زمان آن است که متحدان ما و بقیه جهان تصمیم خود را بگیرند.»

ایران نزدیک به ۵۰ سال است ـــ از زمان انقلاب اسلامی ۱۳۵۷ ـــ تحریم‌های اقتصادی تقریبا مستمر را تحمل کرده است، اما مردم این کشور از تورم بالا، تضعیف ارزش پول ملی و کمبود انرژی و زیرساخت‌های آسیب‌دیده رنج می‌برند.

برخی از ایرانیانی که رویترز با آن‌ها مصاحبه کرده گفته‌اند که مجازات‌های اقتصادی بیشتر می‌تواند مشکلات را افزایش دهد، حاکمیت دینی را ضعیف کند و موجب ناآرامی شود، اگرچه از زمان سرکوب مرگبار اعتراضات در ماه ژانویه، هیچ نشانه‌ای از آن دیده نشده است.

پیش از صحبت‌های بسنت، وزارت امور خارجه ایران اعلام کرد که تحریم‌های آمریکا «کوچکترین خللی در عزم ایرانیان برای پاسداری از استقلال، عزت و حاکمیت ملی ایران ایجاد نخواهد کرد.»

مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران که چهره‌ای نسبتا میانه‌رو محسوب می‌شود و نسبت به وضعیت اقتصادی ابراز نگرانی کرده است، گفت پاسخ ایران به حمله «کوبنده» خواهد بود، اما جنگ باید اکنون که آمریکا در سطح بین‌المللی منزوی شده است به پایان برسد و موضع پیشین خود را تکرار کرد.

کاهش جریان نفت ایران به چین

ترامپ برای پایان دادن به جنگ تحت فشار است، چرا که قیمت بالای سوخت محبوبیت او را کاهش داده و به طور بالقوه می‌تواند کنترل حزب جمهوری‌خواه او بر کنگره را در انتخابات میان‌دوره‌ای ماه نوامبر به خطر بیندازد.

بسنت گفت چین نیمی از انرژی خود را از خلیج فارس تامین می‌کند، بنابراین منطقی است که آنها «با این برنامه همراه شوند.»

بر اساس داده‌های سال ۲۰۲۵ شرکت تحلیل انرژی کپلر، چین بیش از ۸۰ درصد از نفت صادراتی ایران را خریداری می‌کند، اما جنگ اقتصادی بیشتر آمریکا با پکن ـــ که پیش‌تر محدودیت‌های صادرات فلزات کمیاب و حیاتی خود را کاهش داده بود ـــ ریسک اقدامات تلافی‌جویانه را به همراه دارد.

منابع تجاری به رویترز گفتند که پیشنهادهای نفت خام ایران به خریداران چینی از زمان اعمال مجدد محاصره بنادر ایران توسط آمریکا در اواسط ژوئیه، کاهش یافته است.

سفارت چین در واشنگتن گفت «تحریم و فشار به حل مشکل کمک نمی‌کند» و خواستار استفاده از ابزارهای دیپلماتیک شد.

تشدید تحریم‌ها خطرات دیگری را نیز به همراه دارد، به ویژه برای متحدان آمریکا در خلیج فارس که برخی از تاسیسات انرژی و کارخانه‌های آب‌شیرین‌کن که برای تامین آب آشامیدنی به آنها وابسته هستند، مورد حمله ایران قرار گرفته است.