ترامپ: در قبال ایران، فعلاً با احتیاط عمل می‌کنیم

باراک راوید / آکسیوس

رئیس‌جمهور دونالد ترامپ روز یکشنبه نشان داد که آماده است اجازه دهد فشارهای اقتصادی بر ایران افزایش یابد ــ به جای آنکه دستور آغاز یک عملیات نظامی جدید را صادر کند ــ حتی در حالی که ایران همچنان در برابر ایالات متحده مقاومت می‌کند.

اهمیت موضوع: تنها یک هفته پیش، ترامپ در آستانه صدور دستور بازگشت به عملیات‌های گسترده نظامی بود. اما او در گفت‌وگو با آکسیوس هیچ تهدید نظامی جدیدی مطرح نکرد.

ترامپ همچنین هیچ نشانه‌ای از خشم یا ناامیدی نسبت به این موضوع بروز نداد که ایران اعلام توافق با عمان برای بازگشایی تنگه هرمز را به تعویق انداخته است. ایران روز شنبه فهرست جدیدی از مطالبات خود را برای اجازه عبور و مرور کشتی‌ها از این تنگه منتشر کرد.

او چه گفت: ترامپ در یک تماس تلفنی کوتاه گفت: «ما با احتیاط و بدون سر و صدا پیش می‌رویم.»

او افزود: «ما فقط تا حدی در حال مذاکره با آنها هستیم. صرفاً ایران را زیر نظر داریم؛ کشوری که با تورم بسیار بالا و کمبود شدید منابع مالی مواجه است.»

ترامپ تأکید کرد که ایران از نظر اقتصادی «در وضعیت بسیار بدی» قرار دارد و حتی پول کافی برای پرداخت حقوق نیروهای خود ندارد. او گفت محاصره دریایی آمریکا بحران اقتصادی حکومت ایران را تشدید کرده است.

در عین حال، ترامپ گفت با کاهش قیمت نفت به اندکی بیش از ۷۵ دلار در هر بشکه، مصرف‌کنندگان آمریکایی فشار کمتری از جنگ احساس می‌کنند.

ترامپ درباره کشمکش‌های جاری با ایران گفت: «در نهایت همه چیز حل خواهد شد. همیشه همین‌طور است. این شبیه یک بازی شطرنج است.»

آنچه رخ داده است: توافقی درباره مدیریت رفت‌وآمد در تنگه هرمز میان ایران، عمان و آمریکا مذاکره شده و چند روزی است که در انتظار نهایی شدن قرار دارد.

بر اساس این توافق جدید، ایران بخشی از کنترل تردد در تنگه را در اختیار خواهد گرفت؛ اختیاری که پیش از جنگ در اختیار نداشت.

میانجیگران قطری و پاکستانی اطمینان داشتند که این توافق روز چهارشنبه اعلام خواهد شد، اما از آن زمان به بعد، چشم‌انداز تحقق آن کمرنگ‌تر شده است.

مقام‌های آمریکایی همچنین می‌گویند اختلافات داخلی در حاکمیت ایران رو به افزایش است. یک جناح به رهبری رئیس‌جمهور مسعود پزشکیان به شدت نگران فروپاشی اقتصادی است و معتقد است ایران باید با آمریکا به توافق برسد. جناح دیگری به رهبری احمد وحیدی، فرمانده سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، هرگونه امتیازدهی را رد می‌کند.

وضعیت کنونی: محمدباقر ذوالقدر، رئیس شورای عالی امنیت ملی ایران، روز شنبه شرایط جدیدی برای بازگشایی تنگه هرمز مطرح کرد؛ شرایطی که علاوه بر موارد توافق‌شده در چارچوب توافق عمان است.

ذوالقدر در بیانیه‌ای اعلام کرد که برای بازگشایی تنگه، آمریکا باید:

▪️«هرگز در هیچ زبانی ایران را تهدید یا به آن توهین نکند.»
▪️«به طور دائمی به جنگ علیه ایران و متحدان ایران در لبنان، غزه، یمن و عراق پایان دهد.»
▪️محاصره دریایی را لغو کرده و نیروهای نظامی خود را از اطراف ایران خارج کند.

او همچنین خواستار پرداخت کامل غرامت خسارات جنگ، لغو تمامی تحریم‌ها و آزادسازی همه دارایی‌های مسدودشده ایران شد.

تا چند هفته پیش، این مطالبات به عنوان پیش‌شرط دستیابی به یک توافق هسته‌ای مطرح می‌شد. اکنون ایران آنها را صرفاً به عنوان شروط بازگشایی تنگه هرمز مطرح می‌کند.

یک دیپلمات از یکی از کشورهای میانجی گفت بیانیه ذوالقدر بازتاب‌دهنده کشمکش‌های سیاسی و اختلافات داخلی در ساختار حاکمیت ایران است.

پشت پرده: مقام‌های آمریکایی می‌گویند ترامپ یک هفته پیش به ازسرگیری عملیات‌های گسترده نظامی علیه ایران تمایل داشت، اما در نهایت متقاعد شد که فعلاً تنش‌ها را کاهش دهد.

یکی از این مقام‌ها گفت ادامه درگیری‌ها به حکومت ایران امکان می‌داد از مواجهه با پیامدهای جنگ، خسارت‌های واردشده به زیرساخت‌ها و بحران عمیق اقتصادی ایجادشده اجتناب کند.

به گفته این مقام آمریکایی، زمانی که ایران درگیر جنگ نباشد، ناچار است با واقعیتی تلخ روبه‌رو شود؛ واقعیتی که برای آن هیچ راه‌حل واقعی در دسترس ندارد.

این مقام همچنین گفت که هم‌اکنون هر شب حدود ۸ میلیون بشکه نفت از مسیر جنوبی تنگه هرمز و با هماهنگی ارتش آمریکا از خلیج فارس خارج می‌شود. او افزود آمریکا تا زمانی که توافقی حاصل نشود، تلاش خواهد کرد میزان صادرات نفت از این مسیر را افزایش دهد.

آنچه باید زیر نظر داشت: جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، روز شنبه در گفت‌وگو با شبکه فاکس‌نیوز گفت:

«این ماجرا هنوز تمام نشده است. بدیهی است که در آغاز راه هم نیستیم. ما در میانه این بازی قرار داریم و از مجموعه‌ای کامل از ابزارها ــ دیپلماتیک، اقتصادی و نظامی ــ استفاده می‌کنیم تا بهترین نتیجه ممکن را برای مردم آمریکا به دست آوریم.»