نخستین سفر دبیرکل سازمان ملل به سوریه جدید

طلا رمضان / خبرگزاری رویترز / ۲۵ ژوئیه ۲۰۲۶

آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، روز شنبه از سوریه بازدید خواهد کرد؛ این نخستین سفر یک دبیرکل شاغل سازمان ملل به سوریه از زمان آغاز جنگی نزدیک به ۱۴ ساله است که صدها هزار کشته و میلیون‌ها آواره در این کشور بر جای گذاشت.

این سفر نقطه عطف دیگری برای سوریه از زمان سرنگونی بشار اسد، رهبر پیشین این کشور، به دست شورشیان در اواخر سال ۲۰۲۴ محسوب می‌شود؛ رویدادی که به جنگ آغاز شده در سال ۲۰۱۱ پایان داد و دوره انتقالی را تحت هدایت رهبری اسلام‌گرا آغاز کرد.

گوترش در آن زمان «پایان دیکتاتوری سوریه» تحت حاکمیت اسد را نشانه‌ای از امید برای منطقه توصیف کرده بود.

قرار است گوترش با احمد الشرع، رئیس‌جمهور سوریه دیدار کند؛ کسی که پیش‌تر رئیس شاخه القاعده در سوریه بود و تا نوامبر ۲۰۲۵ تحت تحریم‌های مرتبط با تروریسم اعمال‌شده از سوی شورای امنیت سازمان ملل قرار داشت.

استفان دوجاریک، سخنگوی سازمان ملل، روز سه‌شنبه گفت که رئیس سازمان ملل همچنین با اسعد الشیبانی، وزیر امور خارجه سوریه، دیگر مقامات دولتی و نمایندگان جامعه مدنی سوریه دیدار خواهد کرد.

به گفته دوجاریک، گوترش تأکید خواهد کرد که این کشور فرصتی دارد «نه تنها از درگیری بهبود یابد، بلکه پایه‌های آینده‌ای برای سوریه را بنا نهد که برای همه سوری‌ها با ثبات‌تر، فراگیرتر و مرفه‌تر باشد.»

انتظار می‌رود گوترش چندین روز در دمشق بماند، اما برنامه کامل سفر او از سوی دفترش منتشر نشده است.

او تنها چند هفته پس از آن به سوریه سفر می‌کند که دو بمب در نزدیکی هتلی در دمشق منفجر شد؛ هتلی که امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه، شب را در آن سپری کرده بود. این انفجار بر نخستین سفر یک رئیس دولت اتحادیه اروپا به سوریه از زمان سرنگونی اسد سایه افکند.

بازگشت سوریه به صحنه جهانی

دولت احمد شرع در تلاش است تا پس از نزدیک به ۱۴ سال جنگ و دهه‌ها انزوای تحت حاکمیت خاندان اسد، روابط بین‌المللی و اقتصاد سوریه را بازسازی کند.

دوره گذار با دو مورد عمده خونریزی فرقه‌ای خدشه‌دار شده است که تعهدات مکرر الشرع برای حفاظت از اقلیت‌های مذهبی سوریه را به بوته آزمایش گذاشته است.

نزدیک به ۱۵۰۰ نفر از علویان ـــ اقلیت مذهبی که اسد به آن تعلق داشت ـــ سال گذشته در منطقه ساحلی سوریه توسط گروه‌های همسو با دولت کشته شدند و صدها تن از اقلیت دروزی نیز ماه‌ها بعد در جنوب کشور کشته شدند.

گوترش نسبت به هر دو موج خشونت ابراز نگرانی کرده و خواستار پاسخگویی شده است.

احمد شرع که در سال ۲۰۱۶ روابط خود را با القاعده قطع کرد، رهبری ائتلافی از گروه‌های شورشی اسلام‌گرا را بر عهده داشت که اسد را در یک حمله برق‌آسا در دسامبر ۲۰۲۴ سرنگون کردند.

از زمان به قدرت رسیدن، دولت او تلاش کرده است تا روابط دیپلماتیک سوریه را بازسازی کند و فراتر از متحدان دیرینه اسد یعنی روسیه و ایران گسترش دهد.

سال گذشته، شرع نخستین رئیس‌جمهور سوریه از سال ۱۹۶۷ شد که در مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک شرکت کرد.

ایالات متحده بیشتر تحریم‌های گسترده علیه سوریه را لغو کرده است و دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، اوایل ماه جاری به الشرع اطلاع داد که قصد دارد نام سوریه را از فهرست کشورهای حامی تروریسم واشنگتن حذف کند.

به گفته دوجاریک، انتظار می‌رود گوترش روز دوشنبه در پارلمان جدید سوریه سخنرانی کند و از نیروی حافظ صلح سازمان ملل که برای دهه‌ها حائل میان نیروهای اسرائیلی و سوری بوده است، بازدید کند.

نیروهای اسرائیلی پس از سرنگونی اسد مناطق جدیدی را در جنوب سوریه اشغال کرده‌اند. دمشق خواستار عقب‌نشینی آن‌ها و بازگشت به توافقنامه عدم درگیری سال ۱۹۷۴ شده است.