فوران ناگهانی جنبش دانشجویی مودی را غافلگیر کرد

الکس تراولی / نیویورک تایمز / ۲۳ ژوئیه ۲۰۲۶

نارندرا مودی، نخست‌وزیر قدرتمند و به شدت حساس به تصویر عمومیِ هند، در آستانه‌ی ورود به سیزدهمین سال ریاست خود، ناگهان با چالش سیاسی پیش‌بینی‌نشده‌ای مواجه شده است.

آقای مودی در بخش عمده‌ای از سال، تمرکز خود را بر نگرانی‌های اقتصادی معطوف کرده بود؛ نگرانی‌هایی که با تبعات خارجی جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران تشدید شد. دولت او مجبور بود کمبود نفت و گاز وارداتی را مدیریت کرده و هزینه‌های آن را میان کسب‌وکارها و شهروندان عادی تقسیم کند.

اما اکنون نوع دیگری از فشار اقتصادی گریبان‌گیر او شده و هزاران دانشجو را به اعتراض در پایتخت کشانده است: ساختار فرسوده و گاه فاسد سیستم آموزشیِ کم‌بودجه‌ی هند، همراه با کمبود دردناک شغل برای میلیون‌ها فارغ‌التحصیلی که این سیستم تحویل جامعه می‌دهد.

پس از ۲۵ روز اعتراض و گذشت نزدیک به سه روز از استفاده‌ی پلیس از باتوم و گاز اشک‌آور برای پراکنده کردن معترضان، آقای مودی همچنان برای ارائه‌ی یک پاسخ قانع‌کننده در درماندگی است. او روز پنجشنبه در شبکه‌های اجتماعی نوشت: «هیچ چیز مهم‌تر از رفاه و آینده‌ی جوانان ما نیست!» او وعده‌ی تشکیل دادگاه‌های ویژه و سریع را برای مجازات کسانی داده است که آزمون را با مشکل مواجه کرده‌اند، اما به هیچ اقدام دیگری اشاره نکرده است.

این واکنش برای معترضانی که در خیابان‌ها بودند، دیر و غیرقابل‌قبول به نظر رسید و بسیاری از آن‌ها را خشمگین‌تر کرد. خواسته‌های این جنبش به‌سرعت از شکایت‌های اولیه که بر پاسخگویی در قبال لغو آزمون ورودی دانشگاه تمرکز داشت، به موارد دیگری از جمله دریافت غرامت برای معترضان مجروح‌شده در درگیری‌های روز دوشنبه گسترش یافته است.

بسیاری از معترضان دانشجو هستند و بسیاری دیگر شغل دارند، اما همگی در احساس ناامیدی و خشم نسبت به آینده‌ی تحصیلی و شغلی مشترک‌اند. اعتراضات کوچک‌تری نیز در بمبئی، بنگالورو، احمدآباد و دیگر شهرها شکل گرفته و مطالبات جدیدی را مطرح کرده است که پاسخ به آن‌ها برای آقای مودی در کوتاه‌مدت دشوار، اگر نه غیرممکن، خواهد بود.

آرش گوپتا، دانشجوی ۲۰ ساله، گفت که «احساسات متعددی» او را روز پنجشنبه به محل اصلی اعتراضات کشانده است. او گفت مشکل اولیه در آزمون «اصلاً مسئله‌ی کوچکی نیست»، اما او بیشتر تحت تأثیر مسائل دیگری قرار گرفته است؛ بیش از همه «این احساس که ما زیر سایه‌ی یک دیکتاتوری زندگی می‌کنیم.»

در خط مقدم این اعتراضات، «حزب سوسک‌های مردمی» (Cockroach Janta Party) قرار دارد؛ جنبشی که یک حزب سیاسی واقعی نیست، بلکه نام خود را از اهانت رئیس دیوان عالی هند الهام گرفته است. این جنبش بحران‌های بسیار طولانی‌مدت‌تر را هدف قرار داده است. سخنگویان این تشکل با اعلام اینکه سیستم آموزشی دچار آشفتگی است، خواستار پاسخگویی مقام‌های فاسد و ناکارآمد شدند.

اقتصاد هند ممکن است نرخ رشد مناسبی داشته باشد، اما امید چندانی به معترضان نمی‌دهد. در حالی که نرخ کلی بیکاری پایین به نظر می‌رسد و بین ۴ تا ۷ درصد ثبت شده است، اکثر کارگران خارج از بخش رسمی فعال‌اند و هرگز در آمارها به حساب نمی‌آیند. جوانان، به‌ویژه آن‌هایی که مدرک تحصیلی گرفته‌اند و می‌خواهند از آن استفاده کنند، سرخورده‌ترین گروه هستند. بر اساس گزارش «وضعیت نیروی کار هند در سال ۲۰۲۶» که توسط دانشگاه «عظیم پرمجی» منتشر شده، نزدیک به ۴۰ درصد از آن‌ها بیکار هستند.

خشم معترضان پس از نمایش خشونت از سوی پلیس در روز دوشنبه شدت گرفت و به نظر می‌رسد اکنون کل حکومت هند را هدف گرفته است.

هیچ‌یک از این رویدادها در دستور کار و پیش‌بینی‌های آقای مودی برای سال ۲۰۲۶ نبود.

جنگ ایران زنجیره‌ای از چالش‌های سخت را به همراه داشت، اما در عین حال فرصتی برای ایجاد یک سرآغاز جدید ایجاد کرد. در حالی که مشکلات اقتصادی برای ماه‌ها روی هم تلنبار می‌شد، حزب آقای مودی برای پیروزی در سلسله انتخابات ایالتی نیز در حال رقابت بود.

پس از به‌دست‌گرفتن کنترل حکومت‌های ایالتی که اوج آن در ماه مه در بنگال غربی بود، آقای مودی تمرکز خود را بر مهار تورم و کنترل انتظارات عمومی معطوف کرد.

آقای مودی شروع به هشدار دادن به مردم هند کرد که روزهای سختی در پیش است. قیمت مواد غذایی در حال افزایش بود و ارزش روپیه به شدت سقوط می‌کرد.

تقریباً در همان زمان، مشخص شد که سؤالات آزمون سراسری ورود به دانشگاه‌های پزشکی لو رفته است و در نتیجه، نتایج آزمون میلیون‌ها دانشجو باطل شد. «حزب سوسک‌های مردمی» بلافاصله پیگیر مطالبات شرکت‌کنندگان در آزمون شد.

با این حال، رهبری این اعتراضات پراکنده و غیرحرفه‌ای است. همین امر آن را با اعتراضات کشاورزانی که از سال ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۱ بیش از یک سال دهلی را به محاصره درآورده بودند، یا حتی اعتراضات فعلی به نمایندگی از جامو و کشمیر که رهبر منتخب آن در تلاش برای احیای وضعیت ایالتی آن است، متفاوت می‌سازد.

حاشیه‌ای نشان دادن این معترضان که اکثراً از طبقه متوسط هستند، کار آسانی نیست.

همچنین مسائل مطرح‌شده توسط آن‌ها را نمی‌توان شبانه پاسخ داد. ریشه‌های بحران اشتغال در هند از مدت‌ها پیش در حال شکل‌گیری بوده است. بخش زیادی از وقت دانشجویان و سرمایه‌ی خانواده‌هایشان صرف دوره‌هایی شده است که به‌طور معمول قادر به آماده‌سازی آن‌ها برای بازار کار نیستند.

آمیت باسوله، اقتصاددان و نویسنده اصلی گزارش «وضعیت نیروی کار هند»، اشاره کرد که فارغ‌التحصیلان جوان در هند همواره به تناسب با سایر گروه‌ها بیکاری بیشتری را تجربه کرده‌اند. اما آمار آن‌ها در سال‌های اخیر، همراه با بدهی خانواده‌هایشان برای هزینه‌های تحصیلی، رشد بسیار شدیدی داشته است.

پراناوی تریپاتی، فارغ‌التحصیل ۲۲ ساله‌ی رشته مدیریت بازرگانی که روز پنجشنبه در دهلی معترض بود، پرسید: «این یک شکست ساختاری است. اگر دولت مسئول نیست، پس چه کسی مسئول است؟»