جنگ از بیرون، جنگ از درون / علی صدرزاده

منبع: taz.de

«من علی‌الاصول با این توافق مخالفم» ـــ این جمله در بیانیه‌ای آمده است که رهبر عالی ایران، مجتبی خامنه‌ای، در ۱۸ ژوئن از طریق رسانه‌های دولتی ایران قرائت کرد. آن روز، همان روزی بود که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در ورسای فرانسه توافق چارچوب با جمهوری اسلامی را امضا کرد. جهان از چشم‌انداز کاهش قیمت سوخت شادمان شد. و در ایران، مذاکره‌کنندگان ـــ محمد قالیباف، رئیس مجلس، و عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ـــ خود را به عنوان سربازانی قهرمان در «جبهه دیپلماسی» معرفی کردند. و در حالی که  برخی از مردم در تظاهرات شبانه خواستار انتقام از غرب بودند، این توافق فعلاً پابرجا ماند.

اما ناظران در این جمله خامنه‌ای چیزی بیش از مجادلات و نزاع‌های معمول میان اصلاح‌طلبان و تندروها دیدند که در جمهوری اسلامی امری روزمره است. اظهارات او باید به عنوان حرف آخر تلقی می‌شد.اینکه آیا این متن واقعاً توسط مجتبی خامنه‌ای امضا یا دیکته شده است، همچنان نامشخص است. رسانه سعودی الحدث اخیراً به نقل از یک منبع اسرائیلی نوشت که رهبر عالی «در ایران نیست». و شایعات درباره وضعیت سلامتی او ماه‌هاست که به طور جدی ادامه دارد.

در پیام ژوئن مجتبی خامنه‌ای، تنگه هرمز نیز مطرح شد. این تنگه به عنوان قلمرو حاکمیتی ایران تعریف شد که باید به هر وسیله‌ای از آن دفاع کرد. احتمالاً همه، چه اصلاح‌طلب و چه تندرو، با این تعریف موافق هستند. زیرا این آبراه بین ایران، عمان و امارات متحده عربی مهم‌ترین اهرم فشاری است که جمهوری اسلامی با آن قدرت خود را به جهان نشان می‌دهد. دست کشیدن از آن به معنای خلع سلاح کامل خود است. مرتضی رضایی، نخستین فرمانده سپاه پاسداران، زمانی گفته بود: هرمز بهتر از ده بمب اتم است.

چند روز پیش هنگامی عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، به آن سوی هرمز، به عمان سفر کرد، دست خالی بازگشت. توافقی با سلطان‌نشین درباره نحوه مدیریت تنگه هرمز حاصل نشد. موضع عمان این است: هرمز یک آبراه بین‌المللی است و هیچ‌کس حق ندارد عوارض دریافت کند. بلافاصله پس از آن، سپاه پاسداران گلوله‌باران کویت، بحرین و عمان را آغاز کرد. اما حمله به عمان بیشتر جنبه نمادین داشت. زیرا این کشور هنوز روابط خوبی با تهران دارد و می‌خواهد به توافقی بلندمدت بین ایران و آمریکا دست یابد.

«حفره امنیتی در بالاترین سطح»

به گفته حمید آصفی، روزنامه‌نگار تهرانی، امروز هسته سخت قدرت را دو گروه تشکیل می‌دهند: یکی «شورای عالی امنیت ملی» و دیگری دفتری که به نام مجتبی خامنه‌ای پیام صادر می‌کند. به گفته این روزنامه‌نگار، در حال حاضر کسی وجود ندارد که به اندازه کافی اقتدار داشته باشد تا حداقل به طور موقت بازی دیپلماتیک را ادامه دهد.

با این حال، وزیر خارجه عراقچی که خود را عمل‌گرا نشان می‌دهد، با تمام توان تلاش می‌کند دیپلماسی «جمهوری» خود را به هر وسیله ممکن نجات دهد. و ظاهراً در این میان گاهی اسرار حساس دولتی را نیز فاش می‌کند. او به تازگی در کانال اطلاع‌رسانی «ماجرای جنگ» ظاهر شد ـــ و در میانه یک گفتگوی طولانی بمبی واقعی را منفجر کرد. ترور رهبر عالی پیشین، علی خامنه‌ای، و همچنین تعدادی از فرماندهان نظامی و سیاسی کشور، نتیجه «یک حفره امنیتی در بالاترین سطح» بوده است. و جلسات مقامات عالی‌رتبه در روز اول جنگ برای آن [حفره] شناخته شده بوده است.

او سپس می‌گوید این «حفره امنیتی» در بالاترین سطح که همه چیز را به دشمن منتقل کرده، همچنان وجود دارد و به همان اندازه فعال است. و اینکه: «شکاف امنیتی در بالاترین سطح که همه چیز را لو داده، همچنان سیاست ما و فضای کشور را تعیین می‌کند.» به همین دلیل تمام تلاش‌های میانجی‌گری تا کنون بی‌ثمر بوده است.

بر اساس گزارش‌ها، تهران همین دوشنبه پیشنهاد دولت قطر در خلیج فارس مبنی بر آتش‌بس ده‌روزه را رد کرد. بر اساس گزارش‌های رسانه‌ها، آمریکا از این پیشنهاد حمایت می‌کند.

تأمین مایحتاج دشوارتر می‌شود

در این میان، هر شب بمب‌افکن‌های آمریکایی اهدافی را در ایران، عمدتاً در امتداد شهرهای ساحلی خلیج فارس، هدف قرار می‌دهند. علاوه بر تأسیسات نظامی، زیرساخت‌ها نیز آسیب دیده‌اند: بر اساس گزارش‌ها، کلان‌شهر بندرعباس با نزدیک به یک میلیون نفر جمعیت، از زمان بمباران چند روز پیش تنها از طریق هوا قابل دسترسی است. جاده‌ها، پل‌ها و تونل‌هایی که این بزرگترین بندر تجاری کشور را به داخل کشور متصل می‌کنند، ویران شده‌اند.

بندرعباس در شرایط عادی، قلب تجارت بین‌المللی و تامین انرژی ایران است. در دریا، نیروی دریایی آمریکا محاصره کامل بنادر ایران را دوباره برقرار کرده است. با تخریب جاده‌های ارتباطی شمالی، شرقی و غربی به بندرعباس، تأمین مایحتاج در داخل کشور نیز دشوارتر می‌شود. بیش از ۷۰ درصد ترانزیت کالا به کشور از طریق بندر کانتینری عظیم این شهر انجام می‌شود. این شهر همچنین میزبان صنایع مهمی از جمله پالایشگاه‌های نفت، نیروگاه‌ها، کارخانه‌های بزرگ فولاد و آلومینیوم و همچنین کشتی‌سازی‌ها است.

و تهران خود نیز به طور منظم با موشک و پهپاد به کشورهای منطقه مانند بحرین، کویت و اردن حمله می‌کند. اکثر آنها توسط پدافند هوایی این کشورها رهگیری می‌شوند. اما نکته جالب این است که سپاه پاسداران به چه کسی حمله نمی‌کند: پاکستان بارها اعلام کرده است که هرگونه حمله به عربستان سعودی خط قرمزی است که عبور از آن را فوراً مجازات خواهد کرد. ریاض از سپتامبر گذشته از طریق یک توافقنامه دفاعی متقابل تحت حمایت چتر هسته‌ای پاکستان قرار دارد. کویت نیز می‌خواهد همین مسیر را دنبال کند و در حال حاضر گفتگوهایی در این باره در جریان است.

حملات به اسرائیل نیز تاکنون انجام نشده است. این کشور هشدار داده بود که با «تمام قدرت» پاسخ خواهد داد. با این حال، بسیاری از تحلیلگران معتقدند: اورشلیم تنها منتظر تشدید تنش از سوی ایران است.