آنچه باید درباره اجلاس ناتو در آنکارا بدانیم

لیلی بایر و اندرو گری / خبرگزاری رویترز / ۶ ژوئیه ۲۰۲۶

رهبران ناتو روزهای سه‌شنبه و چهارشنبه در آنکارا برای برگزاری نشستی گرد هم می‌آیند؛ نشستی که در بحبوحه فشار دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، برای افزایش هزینه‌های دفاعی اروپا و پس از ماه‌ها تنش فراآتلانتیکی بر سر جنگ ایران و گرینلند برگزار می‌شود.

انتقادهای مکرر رئیس‌جمهور آمریکا از ناتو، همراه با اعلام خروج نیروهای آمریکایی از اروپا و انجام یک بازبینی شش‌ماهه درباره حضور نظامی آمریکا در این قاره، به افزایش عدم‌اطمینان در درون این ائتلاف دامن زده است.

در ادامه، آنچه باید درباره این اجلاس بدانید آمده است:

رهبران درباره چه موضوعاتی گفت‌وگو خواهند کرد؟

دولت ترامپ اروپا را تحت فشار قرار داده است تا سرمایه‌گذاری در حوزه دفاعی را افزایش دهد و مسئولیت اصلی دفاع از این قاره را بر عهده بگیرد.

مقام‌ها انتظار دارند رهبران بر پیشرفت در دستیابی به اهداف هزینه‌های دفاعی، افزایش تولیدات صنعتی دفاعی و نحوه اجرای «انتقال بار مسئولیت» از آمریکا به اروپا تمرکز کنند.

کدام رهبران حضور خواهند داشت؟

رهبران ۳۲ کشور عضو ناتو، از جمله ترامپ، در این اجلاس شرکت خواهند کرد.

ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، لی جائه میونگ، رئیس‌جمهور کره جنوبی، آنتونیو کوستا، رئیس شورای اروپا و اورسولا فون در لاین، رئیس کمیسیون اروپا، انتظار می‌رود شام سه‌شنبه شب با رهبران ناتو حضور یابند.

رهبران درباره دفاع چه خواهند گفت؟

رهبران اروپایی تلاش خواهند کرد به ترامپ نشان دهند که به تعهدی که در اجلاس سال گذشته در لاهه داده‌اند پایبند هستند؛ تعهدی مبنی بر اختصاص ۵ درصد از تولید ناخالص داخلی به دفاع و اقدامات مرتبط تا سال ۲۰۳۵.

طبق متنی که رویترز مشاهده کرده، انتظار می‌رود رهبران در بیانیه اجلاس اعلام کنند: «در سال ۲۰۲۵، متحدان اروپایی و کانادا سرمایه‌گذاری‌های خود در نیازهای اصلی دفاعی را بیش از ۱۳۹ میلیارد دلار افزایش دادند.»

همچنین قرار است بگویند: «ما در حال ساختن آینده هستیم: اروپایی قوی‌تر در ناتویی قوی‌تر - یک ائتلاف مدرن‌شده. متحدان اروپایی و کانادا، در همکاری با ایالات متحده، مسئولیت بیشتری در قبال دفاع از این ائتلاف بر عهده می‌گیرند.»

اعضای ناتو برای اوکراین چه خواهند کرد؟

انتظار می‌رود اعضای ناتو بار دیگر حمایت خود از اوکراین را تأیید کرده و کمک‌های بیشتری را وعده دهند.

رهبران احتمالاً خواهند گفت: «برای سال ۲۰۲۶، متحدان متعهد می‌شوند ۷۰ میلیارد یورو تجهیزات نظامی، کمک و آموزش در اختیار اوکراین قرار دهند و بر تعهدات حاکمیتی خود برای حفظ حداقل همین سطح در سال ۲۰۲۷ تأکید می‌کنند.»

بخشی از این منابع مالی از تعهدات دوجانبه موجود و نیز سازوکار وام اتحادیه اروپا تأمین خواهد شد که ۶۰ میلیارد یورو برای سرمایه‌گذاری و تأمین تجهیزات دفاعی اوکراین در سال‌های ۲۰۲۶ تا ۲۰۲۷ اختصاص می‌دهد. انتظار نمی‌رود ایالات متحده در این بخش تأمین مالی مشارکت کند.

ائتلاف در حوزه صنعت چه خواهد کرد؟

در حالی که اجلاس سال گذشته بر توافق بر سر یک تعهد جدید هزینه‌ای متمرکز بود، مقام‌ها می‌خواهند نشست امسال بر افزایش مقیاس تولید تسلیحات و تقویت نوآوری دفاعی تمرکز داشته باشد.

این ائتلاف روز سه‌شنبه در آنکارا میزبان یک مجمع صنعت دفاعی خواهد بود که در آن قراردادهایی به ارزش ده‌ها میلیارد دلار اعلام می‌شود.

آیا موضوع ایران مطرح خواهد شد؟

مقام‌های اروپایی نگران‌اند که جنگ ایران و نارضایتی ترامپ از دولت‌های اروپایی در قبال واکنش آنها به این جنگ، بر اجلاس سایه بیندازد.

در بیانیه اجلاس، انتظار می‌رود رهبران اعلام کنند: «متحدان تأکید می‌کنند که ایران هرگز نباید به سلاح هسته‌ای دست یابد و از ایران می‌خواهند آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز را به‌طور کامل رعایت کند.»

ترکیه به عنوان میزبان چه می‌خواهد؟

ترکیه تلاش خواهد کرد توانمندی‌های رو به رشد صنعت دفاعی خود را برجسته کند و بار دیگر خواستار لغو همه محدودیت‌ها بر تجارت دفاعی در داخل ناتو شود.

رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، همچنین به دنبال پیشبرد همکاری با متحدانی مانند فرانسه و ایتالیا در زمینه خرید سامانه‌های دفاع موشکی SAMP/T و دیگر همکاری‌های صنعتی دفاعی است.

در دیدارهای دوجانبه با ترامپ، انتظار می‌رود اردوغان بر بهبود روابط آنکارا و واشنگتن تأکید کرده و در عین حال خواستار لغو تحریم‌های آمریکا و ازسرگیری دسترسی به برنامه جنگنده‌های اف-۳۵ شود.

چه کسانی دیگر حضور خواهند داشت؟

همچنین در آنکارا، انتظار می‌رود وزرای خارجه ناتو با همتایان خود از بحرین، کویت، قطر و امارات متحده عربی دیدار کنند و نشستی شام‌گونه با وزیر خارجه اوکراین و کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، برگزار کنند.

وزرای دفاع ناتو نیز قرار است با وزرایی از استرالیا، ژاپن، نیوزیلند و کره جنوبی گفت‌وگو کنند.

دیدار ترامپ با رهبران اوکراین و سوریه

یک مقام ارشد آمریکایی روز یکشنبه اعلام کرد دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در جریان حضورش در ترکیه برای شرکت در اجلاس ناتو، با ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، دیدار خواهد کرد تا تلاش تازه‌ای برای پایان دادن به جنگ اوکراین انجام دهد.

قرار است ترامپ روز سه‌شنبه وارد محل اجلاس شود. نخستین دیدار او با میزبان اجلاس، رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، خواهد بود. کاخ سفید اعلام کرد ترامپ همچنین با احمد الشرع، رئیس‌جمهور سوریه، دیدار کرده و یک کنفرانس خبری برگزار خواهد کرد.

یک مقام ارشد آمریکایی که به شرط ناشناس ماندن درباره این سفر به خبرنگاران توضیح داد، گفت ترامپ روز چهارشنبه با زلنسکی دیدار خواهد کرد تا درباره «چگونگی پایان دادن به جنگ» گفت‌وگو کند.

این مقام گفت: «در چند ماه گذشته، میدان نبرد عملاً به حالت رکود درآمده و هیچ‌یک از طرفین پیشرفت قابل‌توجهی نداشته‌اند. رئیس‌جمهور احساس فوریت جدی برای تلاش در جهت متوقف کردن این وضعیت دارد.»

این مقام افزود ترامپ همچنین متحدان ناتو را به افزایش هزینه‌های دفاعی ترغیب خواهد کرد و «این پیام را به‌صورت حضوری منتقل می‌کند.»

وی بدون ارائه جزئیات گفت قراردادهای مرتبط با دفاع به ارزش میلیاردها دلار در جریان این اجلاس اعلام خواهد شد.

مقام‌های اروپایی می‌گویند امیدوارند روابط نزدیک ترامپ با اردوغان و مارک روته، دبیرکل ناتو، برگزاری روان اجلاس را تضمین کند، اما به‌دلیل تداوم تلخی روابط فراآتلانتیکی بر سر جنگ ایران و انتقادهای مکرر رئیس‌جمهور آمریکا از ناتو، همچنان با عدم‌اطمینان روبه‌رو هستند.

ترامپ از این‌که اعضای ناتو در جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران حمایت بیشتری از ایالات متحده نکرده‌اند، انتقاد کرده است.

تدابیر امنیتی و خدمات پوشش رسانه‌ای

به گزارش خبرگزاری آنادولو، در مجموع ۵۶ هزار و ۹۲۷ پرسنل، شامل ۴۸ هزار و ۸۴۱ پلیس، ۷ هزار و ۴۴۷ نیروی ژاندارمری و ۶۳۹ پرسنل امنیت سایبری، برای امنیت اجلاس مستقر خواهند شد.

مرکز رسانه‌های بین‌المللی که در کتابخانه ریاست جمهوری ترکیه برای اعضای رسانه‌های داخلی و خارجی تأسیس شده است، نیز ارائه خدمات با تجهیزات فنی لازم برای پخش و پوشش خبری را آغاز کرده است.

۱۸۰۰ فضای کاری در این مرکز آماده شده است. ۴۰ اتاق تدوین و بیش از ۱۰۰ نقطه پخش زنده وجود خواهد داشت که ۵۴ مورد از آنها ثابت هستند.

این مرکز همچنین شامل ۱۱ اتاق کنفرانس مطبوعاتی است که بزرگترین آنها ۵۰۰ نفر را در خود جای می‌دهد.

یک گروه ویژه رسانه‌ای متشکل از ۸۵۰ نفر برای این اجلاس در آنکارا تشکیل شده است. شبکه تلویزیونی تی‌آر‌تی با ۹۶ دوربین و ۱۸ دستگاه پخش زنده، از ۲۶ نقطه پوشش تصویری هم‌زمان را برای مخاطبان در سراسر جهان ارائه خواهد کرد.