iran-emrooz.net | Thu, 14.05.2026, 8:24

بنوا فوکون / وال‌استریت ژورنال / ۱۳ مه ۲۰۲۶

عملیات ارتش کویت برای رهگیری حدود شش مرد در یک قایق ماهیگیری در اوایل ماه جاری به تبادل آتش انجامید. پس از پایان درگیری، یک سرباز کویتی زخمی شد و چهار نفر از سرنشینان قایق بازداشت شدند.

وزارت کشور کویت روز سه‌شنبه اعلام کرد افرادی که در این قایق حضور داشتند، اعضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران بوده‌اند و تلاش داشتند به بزرگ‌ترین جزیره کویت نفوذ کنند. این رخداد تازه‌ترین مورد از سلسله اقداماتی است که دولت‌های خاورمیانه برای متلاشی کردن آنچه شبکه‌های خرابکاری مرتبط با ایران توصیف می‌کنند، انجام داده‌اند.

خبرگزاری رسمی کویت اعلام کرد این چهار نفر قصد انجام «اقدامات خصمانه» علیه کویت را داشته‌اند، اما جزئیات بیشتری درباره برنامه‌های آنان ارائه نکرد. اعلام خبر بازداشت این افراد اندکی پس از آن صورت گرفت که بحرین خبر داد دو نفر را به اتهام «آماده‌سازی اقدامات تروریستی خصمانه» علیه این پادشاهی خلیج فارس به نمایندگی از ایران، به حبس ابد محکوم کرده است.

ماه گذشته، امارات متحده عربی نیز از بازداشت ۲۷ نفر خبر داد که به گفته این کشور، اعضای یک هسته تروریستی مرتبط با ایران بوده‌اند. قطر و عربستان سعودی نیز افرادی را بازداشت کرده‌اند که متهم به همکاری با ایران هستند. مقام‌های این کشورها در بسیاری از موارد گفته‌اند که مظنونان هنگام بازداشت سلاح گرم، پهپاد یا مواد منفجره به همراه داشته‌اند.

آغاز جنگ میان آمریکا و ایران نگرانی‌هایی را در سراسر منطقه ایجاد کرد مبنی بر اینکه تهران یا نیروهای نیابتی آن موجی از حملات تروریستی فرامرزی را آغاز کنند. اما تاکنون چنین حملاتی رخ نداده است. در عوض، دولت‌های خاورمیانه از موفقیت خود در خنثی‌سازی توطئه‌های ادعایی خبر می‌دهند.

وزارت خارجه ایران روز سه‌شنبه بازداشت اخیر در کویت را محکوم کرد و گفت چهار ایرانی بازداشت‌شده در حال انجام گشت‌زنی عادی دریایی بودند که به دلیل «اختلال در سامانه ناوبری»، وارد آب‌های سرزمینی کویت شده‌اند. مقام‌های تهران بارها تأکید کرده‌اند که جمهوری اسلامی تأسیسات کشورهای همسایه را هدف قرار نداده و حملاتش تنها متوجه پایگاه‌های آمریکا در منطقه بوده است.

شش پادشاهی عربی حاشیه خلیج فارس میزبان جمعیتی بیش از یک میلیون نفر از ایرانیان مهاجر هستند. برخی از آنان قرن‌ها پیش در کشورهایی چون کویت و بحرین ساکن شده‌اند و برخی دیگر در سال‌های اخیر از ایران به امارات متحده عربی مهاجرت کرده‌اند. بیشتر ایرانیان و بخشی از اعراب منطقه پیرو مذهب شیعه هستند؛ مذهبی که تهران از آن برای بسیج حمایت از الگوی حکومت دینی خود استفاده کرده است. با این حال، اکثریت مسلمانان جهان پیرو مذهب سنی هستند.

بسیاری از افراد بازداشت‌شده، ایرانی‌تبار یا از اعضای جوامع شیعه محلی بوده‌اند.

مقام‌های کشورهای خلیج فارس تاکنون شواهد اندکی را به صورت علنی منتشر کرده‌اند که ارتباط مستقیم بازداشت‌شدگان با تهران را ثابت کند. تنها بحرین اعلام کرده که برخی مظنونان پرونده‌های مرتبط با تروریسم و ایران محکوم شده‌اند. در برخی موارد نیز دولت‌ها پیش از آغاز جنگ، افرادی را که تحت نظر داشتند، بازداشت کرده‌اند.

با این حال، تحلیلگران امنیتی می‌گویند اینکه تاکنون هیچ کشور منطقه‌ای از وقوع موفق یک عملیات خرابکارانه از سوی ایران یا نیروهای نیابتی آن خبر نداده، قابل توجه است. به گفته برخی تحلیلگران، توانایی جلوگیری از چنین حملاتی تا حدی ناشی از سطح بالای نظارت امنیتی بر گروه‌هایی است که «پرخطر» تلقی می‌شوند.

دیوید دِ روش، مدیر پیشین مسئول سیاست‌گذاری خلیج فارس در پنتاگون، گفت کشورهای حوزه خلیج فارس «سطح بسیار بالایی از نظارت امنیتی» دارند، به‌ویژه بر مسلمانان شیعه‌ای که ممکن است با ایران همدلی داشته باشند.

به گفته صنم وکیل، مدیر برنامه خاورمیانه و شمال آفریقا در اندیشکده چتم هاوس لندن، حملات ایران علیه همسایگانش باعث شده دولت‌های منطقه رویکرد سختگیرانه‌تری نسبت به شبکه‌های ایرانی در داخل مرزهای خود اتخاذ کنند.

او گفت: «این کشورها شاید پیش‌تر برای حفظ روابط با ایران چشم خود را بر برخی فعالیت‌ها می‌بستند، اما دیگر چنین کاری نمی‌کنند.»

اقدامات علیه این شبکه‌ها از ابتدای جنگ آغاز شد. در ماه مارس، پلیس کویت از شناسایی هسته‌هایی مرتبط با ایران و حزب‌الله لبنان خبر داد که ۴۵ نفر، از جمله ۱۴ شهروند کویتی، در آن حضور داشتند و بازداشت شدند. مقام‌ها همچنین ده‌ها قبضه سلاح و مهمات، تجهیزات ارتباطی مبتنی بر کد مورس، پهپاد، نقشه و بطری‌های شراب و ویسکی گران‌قیمت را ضبط کردند.

قطر که از مدت‌ها پیش میانجی مذاکرات ایران و آمریکا بوده، چند روز پس از آغاز جنگ اعلام کرد سه نفر را که از سوی سپاه پاسداران برای انجام عملیات خرابکارانه جذب شده بودند، بازداشت کرده است. مقام‌های عرب گفتند این افراد دو سال پیش، بلافاصله پس از ورود به قطر شناسایی شده و تا زمان بازداشت تحت نظر بودند.

عربستان سعودی که در سال ۲۰۲۳ توافقی برای احیای روابط دیپلماتیک با ایران امضا کرده بود، تقریباً هم‌زمان تعدادی از عوامل استخدام‌شده از سوی ایران را بازداشت کرد و به گفته مقام‌های عرب، مواد منفجره و پهپادهایی را که قرار بود برای خرابکاری در تأسیسات نفتی استفاده شوند، ضبط کرد.

سخنگویان دولت‌های عربستان و ایران به درخواست‌ها برای اظهار نظر پاسخ ندادند.

سعید گلکار، کارشناس نهادهای امنیتی ایران در دانشگاه تنسی در چاتانوگا، ناکامی این هسته‌ها را ناشی از اولویت دادن سپاه پاسداران به وفاداری ایدئولوژیک به جای مهارت دانست.

گلکار گفت: «وفاداری ایدئولوژیک معیار اصلی هم برای جذب‌کنندگان و هم برای نیروهای جذب‌شده بود. انتخاب‌ها بر اساس تخصص نبود، بلکه صرفاً کسانی انتخاب می‌شدند که از نظر فکری به سپاه نزدیک باشند.»

بهنام بن‌طالب‌لو، مدیر ارشد برنامه ایران در بنیاد دفاع از دموکراسی‌ها ــ اندیشکده‌ای که خواستار تشدید تحریم‌ها علیه تهران است ــ گفت ایران حتی با وجود افزایش توان متحدان آمریکا در منطقه برای شناسایی و مقابله با نفوذ، بعید است دست از این تلاش‌ها بردارد.

او گفت: «این رژیم همچنان به آزمودن و جست‌وجو ادامه می‌دهد تا نقطه‌ضعف‌های احتمالی را پیدا کند.»