تجارت خارجی ایران ۳۵ درصد کاهش یافته است

امان ابوحصیره و یاسمین غنیه / خبرگزاری رویترز / ۲۹ اوت ۲۰۲۶

رهبران ایران به تبعات اقتصادی جنگ با ایالات متحده اذعان کرده‌اند. رهبر جمهوری اسلامی از دولت خواسته است با مشکلات معیشتی مقابله کند و رئیس‌جمهور نیز اعلام کرده است که تجارت خارجی ایران بر اثر تحریم‌ها و محاصره آمریکا ۳۵ درصد کاهش یافته است.

این هشدارها در حالی مطرح می‌شود که دیگر مقام‌های ایرانی آمریکا را به اقدام تلافی‌جویانه نظامی تهدید کرده‌اند و اعلام کرده‌اند نیروی دریایی ایران همچنان کنترل تنگه هرمز را در دست دارد.

اکنون که جنگ وارد ششمین ماه خود شده و مذاکرات به بن‌بست رسیده است، دولت دونالد ترامپ تلاش‌ها برای اعمال فشار مالی بر ایران را تشدید کرده؛ اقدامی که واشنگتن آن را «روز دی اقتصادی» نامیده است.

آمریکا به کشورها هشدار داده است روابط تجاری خود با ایران را کاهش دهند، در غیر این صورت با تحریم‌های ثانویه مواجه خواهند شد. با این حال، وزارت خزانه‌داری آمریکا از اعمال مجازات علیه شرکای تجاری عمده ایران، از جمله چین و هند، خودداری کرده است؛ اقدامی که می‌توانست پیامدهایی برای اقتصاد آمریکا و اقتصاد جهانی داشته باشد.

وزارت خزانه‌داری آمریکا بانک مصری «بانک مصر» را به دلیل انجام معاملات با تهران تحریم کرد و پیشنهادی را مطرح ساخت که بر اساس آن، شعبه‌های این بانک در امارات متحده عربی از انجام تراکنش‌های دلاری محروم خواهند شد.

بانک مرکزی مصر اعلام کرد که این بانک و وزارت امور خارجه این کشور درباره این موضوع با مقام‌های آمریکایی در تماس هستند. این نهاد افزود که این اقدام فقط تراکنش‌های دلاری «بانک مصر ــ امارات» با بانک‌های کارگزار را شامل می‌شود.

مقام‌های وزارت خزانه‌داری آمریکا همچنین، بر اساس اطلاعیه‌ای که در وب‌سایت این وزارتخانه منتشر شد، تحریم‌هایی را علیه یک نهاد مستقر در هنگ‌کنگ و یک فرد مرتبط با بانک ملی ایران اعمال کردند.

تشدید کارزار تحریم‌ها، فشار ناشی از جنگ بر اقتصاد ایران را افزایش داده است؛ اقتصادی که نرخ تورم سالانه آن در ماه گذشته به ۶۶ درصد رسید.

مجتبی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، که در حمله ۲۸ فوریه ــ حمله‌ای که به کشته شدن پدرش، رهبر پیشین جمهوری اسلامی، علی خامنه‌ای، انجامید ــ زخمی شده و از آن زمان در انظار عمومی دیده نشده است، از دولت خواست با مشکلات اقتصادی مقابله کند.

در بیانیه‌ای مکتوب که به خامنه‌ای نسبت داده شده، آمده است: «لازم است زنجیره چالش‌های اقتصادی و معیشتی، از جمله تورم، بیکاری، مدیریت قیمت‌ها و بازار کالاها و خدمات، به‌طور جدی مورد رسیدگی قرار گیرد.»

مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، به رسانه‌های دولتی گفت صادرات و واردات ایران در پی تحریم‌های آمریکا و محاصره دریایی بنادر ایران، نزدیک به ۳۵ درصد کاهش یافته است.

با این حال، او گفت ایران در جریان یادداشت تفاهم کوتاه‌مدتی که آمریکا و ایران در ماه ژوئن امضا کردند و طی آن واشنگتن اجازه فروش نفت ایران را داد، توانست حدود ۹۰ میلیون بشکه نفت بفروشد.

هم‌زمان با تمرکز آمریکا بر کارزار فشار اقتصادی، برخی کشورها تلاش کرده‌اند کوشش‌های دیپلماتیک برای پایان دادن به جنگ را احیا کنند.

شیخ محمد بن عبدالرحمان آل ثانی، نخست‌وزیر قطر، روز پنج‌شنبه با رهبران ایران در تهران دیدار کرد. او گفت در این دیدار بر اهمیت بازگشت به وضعیت پیش از جنگ، یعنی کشتیرانی آزاد در تنگه هرمز، تأکید کرده است.

عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، روز جمعه گفت مذاکرات با آل ثانی «خلاقانه» بوده است.

قطر، متحد آمریکا و همسایه ایران در خلیج فارس، و پاکستان در میانجی‌گری برای دستیابی به یادداشت تفاهم ماه ژوئن نقش داشتند؛ توافقی که به آتش‌بسی کوتاه‌مدت انجامید، اما اختلافات بر سر تنگه هرمز موجب فروپاشی آن شد.

فرماندهان ارتش آمریکا می‌گویند نیروهای این کشور مین‌های دریایی را از تنگه هرمز پاک‌سازی کرده‌اند؛ مین‌هایی که سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران چند ماه پیش در این تنگه کار گذاشته بود.

ترامپ بارها گفته است تنگه هرمز باز است، اما نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در بیانیه‌ای اعلام کرد چنین ادعاهایی «دروغی آشکار» است و بار دیگر تأکید کرد این آبراه همچنان به روی کشتی‌هایی که از ایران اجازه نگرفته‌اند، بسته است.

داده‌های مقدماتی کشتیرانی که روز جمعه منتشر شد نشان می‌دهد روز پنج‌شنبه تنها هفت کشتی حامل کالا از تنگه هرمز عبور کرده‌اند؛ این رقم یک روز پیش از آن ۱۷ فروند بود و از میانگین ۱۰روزه، یعنی ۱۵ فروند، نیز کمتر است.