نصف تالاب بین‌المللی چغاخور در شهریورماه خشک شد
مدیرکل حفاظت محیط زیست چهارمحال و بختیاری با هشدار درباره وضعیت بحرانی تالاب بین‌المللی چغاخور گفت: بر اثر عدم مدیریت صحیح آب و رعایت نشدن حقابه زیست‌محیطی، نزدیک به ۵۰ درصد این تالاب ارزشمند در شهریورماه خشک شد.
به گزارش خبرنگار ایلنا، استان چهارمحال و بختیاری دارای شش تالاب مهم است که این تالاب‌ها نقش حیاتی برای بسیاری از جانوران و پرندگان دارد. ویژگی بارز و مهم تالاب‌های استان چهارمحال و بختیاری نسبت به سایر تالاب‌های ایران قرار گرفتن آن‌ها در ارتفاع بیش از دو هزار متری است. وجود آب‌بندها، باتلاق‌ها و تالاب‌های طبیعی در این منطقه سبب شده است تا هزاران پرنده بومی و مهاجر در این زیستگاه‌ها به‌طور دایم و موقت زندگی کنند.
واقع شدن تالاب‌های چهارگانه چغاخور، گندمان، علی آباد و سولقان و دو تالاب چال تر و چال خشک در گستره چهارمحال و بختیاری شرایطی ویژه و منحصر به فردی را برای این قطعه از طبیعت کشور به لحاظ ارزش‌های زیست محیطی و ظرفیت‌های اکوتوریسمی به ارمغان آورده است.
یکی از زیباترین تالاب‌های استان چهارمحال و بختیاری تالاب چغاخور است، این تالاب در ۵۰ کیلومتری شهرکرد و در منطقه‌ای ییلاقی قرار دارد. تالاب بین‌المللی چغاخور با مساحتی معادل ۲۳۰۰ هکتار در دامنه ارتفاعات برآفتاب و کلار در نزدیکی شهر بلداجی و اطراف روستاهای سیبک، دستگرد و ... واقع شده است. دهکده سیاحتی چغاخور از طرح‌های گردشگری این تالاب است که در فضایی به وسعت ۲۰ هکتار از زمین‌های حاشیه تالاب سد چغاخور در استان چهارمحال و بختیاری در حال اجرا می‌باشد.
این تالاب یکی از زیباترین و بزرگترین تالاب‌های استان چهارمحال وبختیاری محسوب می شود. در حال حاضر در بهترین شرایط و موقعیت بارندگی، عمق آب این تالاب به ۱/۵ متر می‌رسد.
محسن کریمی، در گفت و گو با خبرنگار ایلنا با اشاره به وضعیت بحرانی تالاب بین‌المللی چغاخور اظهار داشت: این تالاب یکی از زیستگاه‌های ارزشمند استان و کشور است که متأسفانه به دلیل عدم مدیریت صحیح آب و رعایت نشدن حقابه زیست‌محیطی، در شهریورماه بخشی از آن خشک شد.
وی افزود: برآورد تقریبی نشان می‌دهد نزدیک به ۵۰ درصد عرصه تالاب آب خود را از دست داده، اما ۵۰ درصد باقی‌مانده همچنان دارای آب است.
کریمی بیان کرد: از زمستان سال گذشته موضوع عدم مدیریت آب تالاب را پیگیری کردیم و در چندین نوبت شکایت قضایی مطرح شد که منجر به پلمب دریچه خروجی تالاب در دو نوبت شد.
مدیر کل محیط زیست چهارمحال و بختیاری گفت: از ابتدای شهریور با بحرانی شدن وضعیت، از کشاورزان بالادست درخواست همکاری کردیم، بخشی از چشمه‌های بالادست را لایروبی و آب را به سمت تالاب هدایت کردیم.
کریمی در خصوص متولی مدیریت آب توضیح داد: سازمان حفاظت محیط زیست وظیفه حفاظت و مدیریت تالاب را بر عهده دارد، اما با توجه به احداث سد بر روی تالاب، وزارت نیرو متولی اجرای برنامه منابع و مصارف است. این برنامه در سطح استان تنظیم شد، اما عدم اجرای صحیح آن و رعایت نشدن حقابه، بخشی از تالاب را به بحران کشاند.
وی خاطرنشان کرد: خشکسالی‌های متوالی مؤثر بوده، اما عامل اصلی عدم مدیریت و رعایت نشدن حقابه زیست‌محیطی است، هر تالاب حقابه مشخصی دارد و در صورت رعایت آن، مشکلی پیش نخواهد آمد.
مدیرکل حفاظت محیط زیست چهارمحال و بختیاری تصریح کرد: تالاب بین‌المللی چغاخور جزو سرمایه‌های ارزشمند زیستی و گردشگری چهارمحال و بختیاری به‌شمار می‌رود.
کریمی به مطلوب بودن بارش‌های چهارمحال و بختیاری در سال آبی گذشته اشاره کرد و گفت: این در حالی است که تالاب بین‌المللی چغاخور اکنون در معرض خشک شدن قرار دارد و باید هر چه سریع‌تر چاره‌ای برای آن اندیشیده شود.
وی یادآور شد: در صورت خشک شدن تالاب بین‌المللی چغاخور، امکان احیای آن برای سال‌های طولانی مانند دریاچه ارومیه وجود ندارد و بحران محیط زیستی به‌دنبال دارد.
مدیرکل حفاظت محیط زیست چهارمحال و بختیاری با اشاره به اینکه وضعیت نگران‌کننده تالاب بین‌المللی چغاخور در ۳۰ سال گذشته بی‌سابقه است گفت: تالاب بین‌المللی چغاخور بزرگترین پهنه آبی طبیعی چهارمحال و بختیاری و از زیباترین جاذبه‌های گردشگری این استان است.
کاهش ذخیره، نتیجه تداوم خشکسالی و افزایش تبخیر
مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای چهارمحال و بختیاری هم در ادامه به خبرنگار ایلنا گفت: این تالاب هم‌اکنون دارای آب است و حتی در صورت باز بودن دریچه سد، حدود ۶ تا ۶.۵ میلیون مترمکعب آب در بخش تالابی آن وجود دارد.
مسلم صادقی کاهش حجم آب تالاب را نتیجه چند سال خشکسالی متوالی، افزایش تبخیر و کاهش بارش نسبت به میانگین بلندمدت دانست و گفت: مدیریت منابع آبی تنها تصمیم این شرکت نیست، بلکه در قالب برنامه منابع و مصارف و با مشارکت ذی‌نفعان انجام می‌شود.
وی با اشاره به سابقه تالاب چغاخور بیان کرد: پیش از احداث سد در سال ۱۳۷۱، این تالاب کم‌عمق و نیزار بود که در سال‌های پربارش آب داشت و در دوره‌های خشکسالی به وضعیت مرغزار و خشک نزدیک می‌شد، اما پس از احداث سد، با تنظیم آب، حجم آب منطقه افزایش یافت و شرایط پایدارتری برای تالاب فراهم شد.
صادقی گفت: هدف از احداث سدها، تنظیم آب و انتقال بخشی از منابع آبی فصل پربارش به دوره نیاز است، چرا که بخش زیادی از بارش‌ها در پاییز و زمستان رخ می‌دهد، در حالی که بخش عمده کشاورزی در بهار و تابستان انجام می‌شود.
وی با رد ادعای خشک شدن کامل تالاب تأکید کرد: تالاب چغاخور به طور کامل خشک نشده و بر اساس منطقه‌های هیدروگرافی، بخش تالابی آن دارای آب است؛ حتی در صورت باز بودن دریچه سد و ذخیره نشدن آب در مخزن، بخش تالاب حدود ۶ تا ۶.۵ میلیون مترمکعب آب دارد.
مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای چهارمحال و بختیاری گفت: کاهش حجم آب تالاب، نتیجه مدیریت یک‌ساله یا یک دوره رهاسازی نیست، بلکه پیامد چند سال کاهش و افت منابع آبی است.
به گفته صادقی، در سال‌های اخیر چند دوره خشکسالی و کم‌آبی متوالی رخ داده و میزان بارش در چغاخور نیز نسبت به میانگین بلندمدت کاهش یافته است؛ در چنین شرایطی بخشی از ذخیره آب سال‌های گذشته برای تأمین نیازهای مختلف مصرف شده و همین موضوع به کاهش حجم ذخیره منجر شده است.
وی افزایش تبخیر را یکی از عوامل کاهش ذخیره آب دانست و افزود: در سال جاری به دلیل کاهش بارش و گرمای هوا، میزان تبخیر بیش از حد معمول بوده است؛ بنابراین در ارزیابی وضعیت تالاب علاوه بر ورودی آب، مصارف، نیازهای حقابه‌بران و میزان تبخیر نیز در نظر گرفته می‌شود.
صادقی با بیان اینکه بخشی از آب تالاب از چشمه‌های اطراف و بخشی از روان‌آب و سیلاب‌های ورودی تأمین می‌شود، گفت: از ابتدای سال آبی تا اردیبهشت حدود ۱۴ میلیون مترمکعب آب از طریق چشمه‌ها، روان‌آب‌ها و سیلاب‌ها وارد تالاب شده است، اما این میزان برای جبران کاهش ذخیره سال‌های گذشته کافی نبوده است.
وی یادآور شد: از سوی دیگر، عمده آب چشمه‌های بالادست تالاب برای مصارف کشاورزی استفاده می‌شود و در نتیجه برای افزایش ورودی آب به تالاب نیازمند همکاری حقابه‌بران و کشاورزان منطقه هستیم.
مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای چهارمحال و بختیاری از انجام اقدامات ویژه برای تالاب خبر داد و گفت: با همکاری محیط‌زیست، مسیرهای منتهی به تالاب بررسی و لایروبی مسیرهای مورد نیاز انجام شده است.
وی همچنین از رایزنی با کشاورزان منطقه برای رهاسازی بخشی از آب چشمه‌ها به سمت تالاب خبر داد و اظهار داشت: در صورت همکاری کشاورزان و نیاز نداشتن باغات به آب در این مقطع، امکان افزایش ورودی آب چشمه‌ها به تالاب وجود دارد و برآورد می‌شود بتوان حدود ۴۰۰ لیتر در ثانیه آب وارد تالاب کرد.
به گفته صادقی، در شرایط کنونی که رودخانه دائمی و منبع آبی مطمئنی برای تأمین آب وجود ندارد، اتکای اصلی برای افزایش ذخیره آب چغاخور به چشمه‌های اطراف و خروجی‌های ورودی است.
وی تأکید کرد: وضعیت فعلی تالاب چغاخور باید در شرایط آبی چند سال اخیر ارزیابی شود و مدیریت منابع موجود، برنامه منابع و اطلاعات هیدرولوژیک، تأمین حق‌آبه‌های مختلف و مشارکت ذی‌نفعان باید مبنای تصمیم‌گیری قرار گیرد؛ ذخیره آب را نمی‌توان به‌صورت مقطعی و خارج از این چارچوب مدیریت کرد.
به گزارش خبرنگار ایلنا، تالاب بین‌المللی چغاخور در شهریورماه امسال به دلیل عدم مدیریت صحیح آب و رعایت نشدن حقابه زیست‌محیطی، بخشی از خود را از دست داد و برآورد تقریبی نشان می‌دهد نزدیک به ۵۰ درصد عرصه تالاب آب خود را از دست داده است.مسئولان محیط‌زیست تأکید دارند که این بحران را نباید تنها به کم‌آبی و خشکسالی نسبت داد. هرچند خشکسالی‌های متوالی سال‌های گذشته در کاهش حجم آب تالاب مؤثر بوده، نمی‌توان شرایط فعلی را تنها به خشکسالی نسبت داد؛ بلکه مدیریت نادرست منابع آب و رعایت نشدن حقابه زیست‌محیطی تالاب نیز در ایجاد این وضعیت نقش داشته است.
گزارش: راضیه صیادی
