عربستان صادرات نفت از مسیر دریای سرخ را از سر گرفت
سامر سعید و گئورگی کانتچف / ولاستریت ژورنال / ۲۸ سپتامبر ۲۰۲۶
به گفته افراد مطلع، عربستان سعودی پس از تعمیر خسارات ناشی از حملات پهپادی، صادرات نفت از طریق خط لوله «شرق-غرب» را از سر گرفته است. این اقدام، مسیری حیاتی را که جایگزین عبور از تنگه هرمز است احیا کرده و ضربهای به ایران وارد میآورد.
خط لوله شرق-غرب که با طول ۷۵۰ مایل، قلب تپنده تولید نفت عربستان در خلیج فارس را به بندر «ینبع» در دریای سرخ متصل میکند، در جریان جنگ با ایران به یکی از مهمترین زیرساختهای انرژی جهان تبدیل شده و به عنوان راهکاری برای عبور از تنگه هرمز — که تردد نفتکشها در آن به شدت محدود شده است — عمل میکند.
این خط لوله ظرفیت انتقال روزانه تا ۷ میلیون بشکه نفت را دارد (حدود ۲ میلیون بشکه برای پالایشگاههای داخلی عربستان و مابقی برای صادرات)، اما پیش از آغاز جنگ با ایران در ۲۸ فوریه، هرگز برای مدتی طولانی با ظرفیت کامل کار نکرده بود. تحلیلگران برآورد میکنند که پیش از آسیب دیدن خط لوله در ۱۰ سپتامبر بر اثر حملات پهپادی (که به نیروهای مورد حمایت ایران در عراق نسبت داده شد)، روزانه حدود ۴ میلیون بشکه نفت — معادل ۴ درصد از عرضه جهانی — از طریق آن جریان داشت.
ازسرگیری صادرات از طریق خط لوله شرق-غرب در حالی صورت میگیرد که عربستان سعودی راهی برای عبور دادن حجم بیشتری از نفت از کنار ایران در تنگه هرمز نیز یافته است. شرکت ردیابی کشتی «کپلر» (Kpler) اعلام کرد که میزان بارگیری نفت در بندر «راس تنوره» عربستان در خلیج فارس، اخیراً از ۱.۵ میلیون بشکه در اوایل سپتامبر به حدود ۶.۵ میلیون بشکه در روز افزایش یافته است.
حمد حسین، اقتصاددان ارشد موسسه «کپیتال اکونومیکس» (Capital Economics)، گفت که یکی از عوامل حیاتی مورد توجه معاملهگران نفت، این است که آیا عربستان میتواند همزمان با ازسرگیری حملونقل نفت از ینبع، حجم بالای صادرات از طریق تنگه هرمز را نیز حفظ کند یا خیر.
او افزود که اگر با احیای عملیات در ینبع، میزان بالای محمولههای ارسالی از خلیج فارس نیز ثابت بماند، مجموع صادرات نفت عربستان میتواند از سطوح پیش از حملات فراتر رود؛ امری که به نوبه خود میتواند به معکوس کردن روند اخیر افزایش قیمت نفت خام کمک کند. حسین گفت: «با این حال، با توجه به تهدید حوثیها علیه زیرساختهای انرژی، صادرات از ینبع نسبت به اوایل دوران درگیری دشوارتر شده است.»
افراد مطلع اعلام کردند که شرکت «سعودی آرامکو» — شرکت اصلی نفت عربستان — روز یکشنبه بارگیری نفت خام در نفتکشها را در بندر ینبع در دریای سرخ، از طریق این خط لوله آغاز کرد.
به گفته این افراد، آرامکو این خط لوله را با ظرفیت انتقال حدود ۳.۵ میلیون بشکه در روز بهرهبرداری میکند و بخشی از جریان فعلی نفت به پالایشگاههای داخلی هدایت خواهد شد.
آرامکو بلافاصله به درخواست اظهار نظر در این باره پاسخی نداد.
روز دوشنبه، پس از انتشار خبر انتقال نفت از طریق این خط لوله، روند صعودی قیمت نفت تا حدی تعدیل شد اما قیمتها همچنان بالا ماندند؛ بهطوری که بهای نفت خام برنت (شاخص جهانی) همچنان بالاتر از ۱۰۵ دلار در هر بشکه بود.
پیش از جنگ ایران، عربستان سعودی بخش عمده صادرات نفت خود را از طریق این تنگه و به سوی مشتریان آسیایی ارسال میکرد. اما با مسدود شدن آن آبراه بر اثر حملات ایران به کشتیها، این پادشاهی میلیونها بشکه نفت را از طریق «خط لوله شرق-غرب» به بندر ینبع منتقل کرد.
زمانی که شبهنظامیان حوثی مورد حمایت ایران در ماه ژوئیه حملات خود به کشتیهای مرتبط با عربستان در حوالی تنگه بابالمندب را تشدید کردند، مسیر برخی محمولههای نفتی عربستان تغییر کرد و به جای آن، از مسیر شمالی و از طریق مصر، کانال سوئز و سیستم خط لوله «سومد» (Sumed) ارسال شدند.
از آنجا که مسیر جایگزین در دریای سرخ بر اثر حملات مختل شده بود، آرامکو بارگیری نفت بیشتری را در نفتکشهای مستقر در خلیج فارس آغاز کرد و با وجود تهدید حملات ایران، ریسک عبور آنها از تنگه هرمز را پذیرفت. به گزارش والاستریت ژورنال، این شرکت به تعدادی از مشتریان خود در آسیا — که مهمترین بازار نفت آن محسوب میشود — اعلام کرد که محمولههای خود را در نقطهای درست در خارج از تنگه و در نزدیکی سواحل عمان تحویل بگیرند.
