دوازدهمین سالگرد آغاز نسلکشی ایزدیها در شنگال
سوم اوت ۲۰۲۶
دوازده سال پس از نسلکشی ایزدیها؛ حافظه مسئولیت است، عدالت نباید بیش از این به تأخیر بیفتد
امروز، سوم اوت ۲۰۲۶، دوازده سال از آغاز نسلکشی ایزدیها در شنگال میگذرد؛ جنایتی سازمانیافته که در سوم اوت ۲۰۱۴ به دست گروه تروریستی داعش آغاز شد و زندگی یک ملت را برای همیشه دگرگون ساخت.
این جنایت صرفاً یک حمله نظامی یا رویدادی محدود در تاریخ نبود؛ تلاشی هدفمند و سازمانیافته برای نابودی یک جامعه، محو هویت آن و درهمشکستن آینده مردمی بود که تنها به دلیل دین، هویت و باورهای خود هدف قرار گرفتند.
هزاران انسان کشته، ربوده و آواره شدند. مردان بسیاری در برابر چشمان خانوادههایشان به قتل رسیدند. زنان و کودکان به اسارت رفتند، مورد خشونت، بردگی، شکنجه و بهرهکشی قرار گرفتند و خانوادههای بیشماری خانه، امنیت، عزیزان و آینده خود را از دست دادند.
با گذشت دوازده سال، هنوز شمار زیادی از زنان، مردان و کودکان ایزدی ربودهشده ناپدید هستند. خانوادههای آنان همچنان میان امید و اندوه زندگی میکنند و هر روز چشمانتظار خبری از عزیزانی هستند که سرنوشتشان همچنان نامعلوم است.
برای این خانوادهها، نسلکشی پایان نیافته است.
تا زمانی که آخرین فرد ربودهشده پیدا نشود، تا زمانی که عاملان و آمران این جنایت محاکمه نشوند، تا زمانی که بازماندگان به امنیت، عدالت و زندگی شایسته دست نیابند و تا زمانی که بازگشت امن و داوطلبانه به شنگال امکانپذیر نباشد، زخم این نسلکشی همچنان گشوده خواهد ماند.
سوم اوت؛ روز مقابله با فراموشی، انکار و بیتفاوتی
سوم اوت تنها روز گرامیداشت قربانیان نیست؛ این روز، روز مقابله با فراموشی، انکار، سکوت و بیتفاوتی نیز هست.
حافظه جمعی تنها به معنای نگاهکردن به گذشته نیست. حافظه، مسئولیتی اخلاقی، انسانی و سیاسی برای زمان حال و آینده است. یادآوری این جنایت زمانی معنا دارد که به اقدام برای عدالت، حمایت از بازماندگان و جلوگیری از تکرار چنین فجایعی منجر شود.
جهان در سال ۲۰۱۴ نتوانست بهموقع از مردم ایزدی محافظت کند. جامعه جهانی نتوانست مانع قتلعام، اسارت، آوارگی و نابودی زندگی هزاران انسان شود. بسیاری از قربانیان در سختترین لحظات زندگی خود تنها گذاشته شدند.
امروز دیگر ابراز تأسف، همدردی و صدور بیانیههای نمادین کافی نیست.
جامعه جهانی وظیفه دارد برای یافتن مفقودان، شناسایی گورهای جمعی، محاکمه عاملان و آمران جنایت، حمایت همهجانبه از بازماندگان، بازسازی شنگال و تأمین یک زندگی امن، آزاد و شایسته برای ایزدیها اقدام کند.
بهرسمیتشناختن نسلکشی نباید در حد یک قطعنامه، سخنرانی یا بیانیه باقی بماند. بهرسمیتشناختن نسلکشی به معنای پذیرفتن مسئولیت برای اقدام است.
مسئولیت ویژه آلمان در برابر بازماندگان نسلکشی
ایالتهای آلمان با جدی تلقیکردن وضعیت ایزدیها و اجرای برنامههای بشردوستانه، زمینه پذیرش و حمایت از شماری از زنان، کودکان و بازماندگان این نسلکشی را فراهم کردند.
این برنامهها نشان دادند که تصمیمهای مسئولانه سیاسی میتوانند جان انسانها را نجات دهند، امنیت ایجاد کنند و راهی برای درمان، بازسازی زندگی و آغاز آیندهای تازه بگشایند.
برای بسیاری از زنان و کودکانی که از اسارت، خشونت و آوارگی جان سالم به در بردند، ورود به یک محیط امن نخستین گام برای بازسازی زندگی، دریافت خدمات درمانی و رواندرمانی، ادامه تحصیل و بازیابی کرامت انسانی بود.
در سالهای گذشته، بارها از اتحادیه اروپا و بهویژه از دولت فدرال آلمان و ایالتهای مختلف این کشور خواسته شده است که چنین برنامههای بشردوستانهای را ادامه دهند و گسترش دهند.
امروز، دوازده سال پس از آغاز نسلکشی، ضرورت بازگشت به این سیاست انسانی بیش از هر زمان دیگری احساس میشود.
ایزدیهایی که درخواست پناهندگی دادهاند و همچنان با پیامدهای نسلکشی، آوارگی، ناامنی، تبعیض، بیخانمانی و فقدان چشماندازی روشن برای آینده روبهرو هستند، باید از حمایت مؤثر، امکان اقامت امن و دسترسی به یک زندگی شایسته برخوردار شوند.
درخواستهای پناهندگی آنان نباید صرفاً مانند پروندههای عادی اداری بررسی شود. شرایط ویژه ایزدیها، آثار ادامهدار نسلکشی، آسیبهای شدید روانی، تهدیدهای امنیتی، نبود زیرساختهای پایدار و فقدان امکان بازگشت امن باید در تصمیمگیریهای مربوط به اقامت و پناهندگی آنان بهطور جدی در نظر گرفته شود.
پذیرش پناهجویان ایزدی تنها یک اقدام اداری یا مهاجرتی نیست؛ مسئولیتی انسانی در برابر مردمی است که جهان در سختترین لحظات زندگیشان آنان را تنها گذاشت.
آلمان باید به پیشگام یک سیاست مشترک اروپایی تبدیل شود
این مسئولیت تنها بر عهده یک ایالت یا فقط کشور آلمان نیست.
اتحادیه اروپا و جامعه جهانی نیز باید در برابر مردمی که سالها قربانی ستم، خشونت، تبعیض و بیتفاوتی بودهاند، به تعهدات انسانی خود عمل کنند.
آلمان با بهرسمیتشناختن نسلکشی ایزدیها گامی تاریخی و مهم برداشت، اما اکنون باید این تصمیم را به اقداماتی عملی، پایدار و قابل سنجش تبدیل کند و برای شکلگیری یک سیاست مشترک اروپایی پیشقدم شود.
کشورهای اروپایی باید برنامههای پذیرش بشردوستانه برای ایزدیها ایجاد و اجرا کنند، از پناهجویان ایزدی حمایت کنند و برای درمان، آموزش، اشتغال، مشارکت اجتماعی و توانمندسازی بازماندگان بودجه و امکانات کافی در نظر بگیرند.
اروپا نباید اجازه دهد مسئولیت حمایت از بازماندگان نسلکشی تنها بر دوش چند ایالت، چند نهاد مدنی یا تعداد محدودی از سازمانهای بشردوستانه باقی بماند.
این مسئولیت باید به بخشی پایدار از سیاستهای حقوق بشری، پناهندگی و توسعهای آلمان و اتحادیه اروپا تبدیل شود.
نسلی که در اردوگاهها بزرگ شده است
مردم ایزدی قربانی ستمی چندلایه بودهاند: نسلکشی، آوارگی، تبعیض، بیخانمانی، ناامنی و سالها زندگی در اردوگاههایی که قرار بود موقت باشند، اما برای هزاران انسان به محل دائمی زندگی تبدیل شدهاند.
بسیاری از جوانان ایزدی دوران کودکی و نوجوانی خود را در اردوگاهها و شرایط موقت گذراندهاند. آنان سالهای مهم زندگی خود را در فضایی سپری کردهاند که در آن دسترسی به آموزش باکیفیت، خدمات درمانی، امنیت اجتماعی و چشماندازی روشن برای آینده محدود بوده است.
این جوانان نباید به نسلی فراموششده تبدیل شوند.
فراهمکردن امکان تحصیل، آموزش حرفهای، اشتغال، درمان آسیبهای روانی، مشارکت اجتماعی و استقلال اقتصادی میتواند به آنان فرصت دهد تا زندگی خود را بازسازی کنند و آیندهای امن، آزاد و شایسته برای خود و خانوادههایشان بسازند.
اروپا و جامعه جهانی نمیتوانند این واقعیت را نادیده بگیرند که هزاران کودک و نوجوان ایزدی هنوز هزینه جنایتی را میپردازند که هیچ نقشی در وقوع آن نداشتهاند.
حمایت باید هم در منطقه و هم در کشورهای پذیرنده ادامه یابد
در کنار پذیرش پناهجویان، باید از پروژههای انسانی و توسعهای در شنگال، اقلیم کردستان عراق و اردوگاههای آوارگان نیز حمایت شود.
سرمایهگذاری در درمان آسیبهای روانی، آموزش کودکان، آموزش حرفهای جوانان، ایجاد فرصتهای شغلی، تقویت خدمات اجتماعی، حمایت از زنان، بازسازی مدارس و مراکز درمانی و احیای زیرساختهای شنگال برای آینده جامعه ایزدی حیاتی است.
چه در مناطق محل زندگی ایزدیها و اردوگاههای آوارگان و چه در کشورهای اروپایی، جامعه ایزدی همچنان به حمایتهای پایدار، هدفمند و بلندمدت نیاز دارد.
ساختارها، نهادها و ظرفیتهایی برای ارائه کمکهای رواندرمانی، آموزشی، اجتماعی و حرفهای وجود دارند، اما این ظرفیتها باید تقویت شوند و از پشتیبانی مالی و سیاسی کافی برخوردار باشند.
این کمکها نباید موقت، مقطعی یا وابسته به فعالیت یک سازمان خاص باشند. حمایت از بازماندگان باید به بخشی پایدار از مسئولیت دولتها، اتحادیه اروپا و جامعه جهانی تبدیل شود.
کسانی که در شنگال، اقلیم کردستان عراق و اردوگاهها باقی ماندهاند، به امنیت، بازسازی، خدمات عمومی و چشماندازی روشن برای آینده نیاز دارند.
کسانی که به اروپا پناه آوردهاند نیز باید از اقامت امن، درمان، آموزش، فرصتهای شغلی و امکان حضور برابر و محترمانه در جامعه برخوردار شوند.
حق ماندن در امنیت و حق بازگشت داوطلبانه و عزتمندانه، دو حق متضاد نیستند. هر فرد ایزدی باید بتواند بدون اجبار و بدون ترس، درباره آینده خود تصمیم بگیرد.
شجاعت زنان ایزدی در مسیر حقیقت و عدالت
زنان ایزدی با شجاعتی بزرگ در دادگاههای آلمان علیه عاملان جنایت شهادت دادهاند.
آنان با بازگویی دردناکترین تجربههای زندگی خود، نهتنها برای عدالت شخصی، بلکه برای ثبت حقیقت تاریخی، مبارزه با انکار و جلوگیری از تکرار چنین جنایتهایی ایستادهاند.
شهادت این زنان نقشی اساسی در مستندسازی جنایات داعش و پیگرد قضایی عاملان آن داشته است. آنان بار دیگر رنجهای خود را در برابر دادگاهها بازگو کردند تا حقیقت دفن نشود و عدالت به فراموشی سپرده نشود.
امنیت، اقامت و حمایت از این زنان و خانوادههایشان باید تضمین شود.
نمیتوان از بازماندگان خواست برای عدالت شهادت دهند، اما پس از آن آنان را در برابر ناامنی، بیثباتی اقامتی یا خطر بازگرداندهشدن تنها گذاشت.
حمایت از این زنان، بخشی جداییناپذیر از مسئولیت آلمان و اروپا در قبال عدالت و مبارزه با مصونیت از مجازات است.
مطالبات فوری از آلمان، اروپا و جامعه جهانی
امروز از دولت فدرال آلمان، ایالتهای این کشور، اتحادیه اروپا، کشورهای اروپایی و جامعه جهانی میخواهیم:
برنامههای پذیرش بشردوستانه برای ایزدیها را از سر بگیرند، اجرا کنند و گسترش دهند؛
درخواستهای پناهندگی ایزدیها را با توجه به پیامدهای ادامهدار نسلکشی، آوارگی، ناامنی، تبعیض و آسیبهای روانی بررسی کنند؛
از بازگرداندن اجباری ایزدیها به مناطق ناامن یا شرایطی که در آن امکان برخورداری از امنیت، درمان و زندگی شایسته وجود ندارد، خودداری کنند؛
اقامت، امنیت و حمایت پایدار از زنان ایزدی که در دادگاهها علیه عاملان جنایت شهادت دادهاند و همچنین خانوادههای آنان را تضمین کنند؛
برای یافتن افراد ربودهشده و مفقود، شناسایی قربانیان و پاسخگویی به خانوادههای آنان اقدامات جدی و هماهنگ انجام دهند؛
پیگرد و محاکمه عاملان، آمران و همدستان نسلکشی را بدون توجه به محل حضور یا تابعیت آنان ادامه دهند؛
از پروژههای درمانی، رواندرمانی، آموزشی، اجتماعی، حرفهای و اشتغالزایی در شنگال، اقلیم کردستان عراق و اردوگاههای آوارگان حمایت کنند؛
برای آموزش کودکان و جوانان ایزدی، توانمندسازی زنان، ایجاد فرصتهای شغلی و استقلال اقتصادی بازماندگان سرمایهگذاری کنند؛
برای بازسازی امن شنگال، احیای زیرساختها، تأمین خدمات عمومی و فراهمکردن شرایط بازگشت داوطلبانه، امن و عزتمندانه مردم تلاش کنند؛
و یک سیاست مشترک، انسانی و مسئولانه اروپایی برای حمایت از ایزدیها و دیگر بازماندگان نسلکشی و جنایت علیه بشریت تدوین کنند.
حافظه، مسئولیت برای اقدام است.
حافظه تنها نگاهکردن به گذشته نیست؛ حافظه یک مسئولیت است.
مسئولیت ما این است که فراموش نکنیم، سکوت نکنیم و اجازه ندهیم هیچ ملت، اقلیت یا جامعهای به دلیل دین، هویت، قومیت یا باور خود بار دیگر در برابر کشتار، اسارت و نابودی تنها گذاشته شود.
ایزدیها به ترحم نیاز ندارند.
آنان خواهان عدالت هستند.
خواهان امنیت، کرامت و برابری هستند.
زمان آن رسیده است که همدردی به مسئولیت، بهرسمیتشناختن به اقدام و وعدهها به تصمیمهای واقعی و پایدار تبدیل شوند.
بهروز اسدی
فعال حقوق بشر
سخنگوی انجمن «زن، زندگی، آزادی» در آلمان
سوم اوت
