ترامپ: توافق هستهای عربستان به عادیسازی روابط با اسرائیل وابسته است
باراک راوید / آکسیوس
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، روز پنجشنبه اعلام کرد توافق جدید هستهای که ایالات متحده با عربستان سعودی امضا کرده، شامل غنیسازی اورانیوم نخواهد بود و مستلزم عادیسازی روابط این کشور با اسرائیل است.
اهمیت موضوع: ترامپ در واقع به دو مورد از مهمترین انتقادها به این توافق پاسخ میدهد: اینکه این توافق میتواند راه را برای غنیسازی هستهای باز کند و اینکه واشینگتن اهرم فشار خود برای پیشبرد توافق صلح با اسرائیل را از دست داده است.
آنچه گفته میشود: ترامپ در شبکه اجتماعی «تروث سوشال» نوشت: «توافق هستهای غیرنظامی (هیچگونه غنیسازی مواد وجود نخواهد داشت!) که میان وزارت انرژی ایالات متحده و عربستان سعودی در حال شکلگیری است و صرفاً به استفادههای غیرنظامی، مشابه آنچه ایران و امارات (و دیگران) دارند، مربوط میشود، تأیید خواهد شد، اما کاملاً مشروط به پیوستن عربستان سعودی به توافقنامههای بسیار محترم و موفق ابراهیم است.»
کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، به خبرنگاران گفت ترامپ بهروشنی به رهبران کشورهای خلیج فارس اعلام کرده که خواهان پیوستن آنها به توافقنامههای ابراهیم و عادیسازی روابط با اسرائیل است.
او افزود: «بله، این توافق با عربستان سعودی، این توافق انرژی، از نظر رئیسجمهور به این شرط وابسته است. ما به گفتوگو با همتایان سعودی خود ادامه خواهیم داد تا توافق نهایی شود و امیدواریم بهزودی شاهد پیوستن آنها به توافقنامههای ابراهیم باشیم.»
لیویت گفت ترامپ در گذشته این موضوع را با محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان، مطرح کرده است.
وی همچنین تأکید کرد این توافق هنوز در حال نهایی شدن است و احتمال دارد این شرط همچنان به متن توافق افزوده شود.
خبر اصلی: کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، و شاهزاده عبدالعزیز بن سلمان، وزیر انرژی عربستان، روز چهارشنبه پس از بیش از یک سال مذاکره، این توافق را در واشینگتن امضا کردند.
بر اساس این توافق، شرکتهای آمریکایی به عربستان سعودی در توسعه برنامه هستهای غیرنظامی این کشور کمک خواهند کرد.
با این حال: روزنامه والاستریت ژورنال گزارش داده که این توافق همچنین شامل یک مطالعه مشترک آمریکا و عربستان درباره امکان غنیسازی اورانیوم در آینده در این کشور است.
این توافق عربستان را ملزم به امضای یک پروتکل جداگانه با آژانس بینالمللی انرژی اتمی برای انجام بازرسیهای سرزده توسط بازرسان سازمان ملل نمیکند.
وزارت انرژی آمریکا اعلام کرده که این توافق شامل یک «توافقنامه پادمانی» دوجانبه میان آمریکا و عربستان است که مانع استفاده از برنامه هستهای این کشور برای اهدافی غیر از مقاصد صلحآمیز خواهد شد.
رایت گفت: «اطمینان داشته باشید این توافقها بالاترین استانداردهای ایمنی هستهای و عدم اشاعه را رعایت میکنند.»
آژانس بینالمللی انرژی اتمی در بیانیهای اعلام کرد از طرحی مطلع شده که بر اساس آن از این نهاد خواسته خواهد شد «اقدامات راستیآزمایی» مرتبط با این توافق دوجانبه را اجرا کند.
این نهاد افزود: «ما مشتاق دریافت درخواست برای چنین راستیآزمایی و همکاری با آمریکا و عربستان سعودی برای تضمین اجرای این اقدامات هستیم.»
نهاد ناظر هستهای سازمان ملل همچنین تأکید کرد عربستان باید یک توافقنامه پادمانی با آژانس امضا کند.
تصویر کلی: مذاکرات هستهای در دوره دولت بایدن آغاز شد و بخشی از یک توافق گستردهتر بود که شامل پیمان دفاعی میان آمریکا و عربستان و نیز الزام عربستان به امضای توافق صلح با اسرائیل میشد.
توافق فعلی بهصورت جداگانه از هرگونه توافق صلح میان عربستان و اسرائیل امضا شده و هیچ نشانهای وجود ندارد که متن آن بهطور رسمی این دو موضوع را به هم مرتبط کرده باشد.
منتقدان معتقدند ترامپ بخشی از اهرم فشار خود برای سوق دادن عربستان به عادیسازی روابط با اسرائیل را از دست داده است.
خود سعودیها نیز اعلام کردهاند بدون موافقت دولت اسرائیل با یک «مسیر غیرقابل بازگشت و زمانبندیشده» برای تشکیل کشور فلسطین، روابط خود را با اسرائیل عادی نخواهند کرد.
دیدگاه دیگر: بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، حدود یک ساعت پس از پیام ترامپ بیانیهای منتشر کرد و مدعی شد جنگ مشترکی که اسرائیل و آمریکا علیه ایران آغاز کردند، امکان گسترش صلح در خاورمیانه را فراهم کرده است.
نتانیاهو گفت: «همانطور که رئیسجمهور ترامپ گفته، پیوستن عربستان سعودی به توافقنامههای ابراهیم یک جهش تاریخی به سوی صلح در خاورمیانه خواهد بود. صلح از طریق قدرت.»
