پرواز اخراج ایرانیان از آمریکا در آخرین لحظه لغو شد

صفیه ریدل / ۹ نوامبر ۲۰۲۶ / آسوشیتدپرس

به گفته وکیلی که با برخی از بازداشت‌شدگانِ در نوبتِ بازگرداندن به کشور گفتگو کرده است، یک پروازِ اخراجِ اتباع ایرانی از آمریکا که قرار بود از طریق پاکستان به ایران بروند، صبح یکشنبه به‌طور ناگهانی لغو شد.

علی رهنما، وکیل «صندوق دفاع حقوقی ایرانیان-آمریکایی» (Iranian American Legal Defense Fund) که به نمایندگی از برخی بازداشت‌شدگان ایرانی درخواست‌های فوری حقوقی ثبت کرده، گفت که صبح یکشنبه دست‌کم هشت ایرانی در شهر «مِسا» (Mesa) در ایالت آریزونا سوار هواپیمایی شدند که قرار بود ابتدا به گرجستان و سپس به پاکستان برود. به گفته او، این پرواز بدون ارائه هیچ‌گونه توضیحی لغو شد.

اسناد دادگاهی که چند روز پیش در جریان یک شکایت حقوقی (مدنی) توسط این صندوق منتشر شد، نشان می‌دهد که دولت ترامپ حتی تا اواسط ماه اکتبر — در حالی که جنگ در ایران همچنان ادامه دارد — قصد داشته است ایرانیان را از طریق یک کشور ثالثِ نامشخص به ایران بازگرداند. این شکایت که در ماه ژوئیه ثبت شده، مدعی است که دولت ایالات متحده به‌طور غیرقانونی اطلاعات محرمانه مربوط به ایرانیانِ متقاضی پناهندگی در آمریکا را در اختیار مقامات ایرانی قرار داده است.

بین سپتامبر ۲۰۲۵ تا ژانویه ۲۰۲۶، سه پرواز برای اخراج ایرانیان به مقصد ایران انجام شد که طی آن بیش از ۱۰۰ تبعه ایرانی اخراج شدند. اما تأییدِ برنامه‌های جدید توسط دولت — آن هم در بحبوحه جنگی که از ماه فوریه آغاز شده — نشان‌دهنده عزم راسخ آن‌ها برای اجرای سیاست‌های سخت‌گیرانه مهاجرتی است؛ سیاستی که شامل افزایش شمار اخراج‌ها می‌شود، از جمله به مناطقی که به گفته منتقدان، می‌تواند جان افراد بازگردانده‌شده را به خطر بیندازد.

وزارت امنیت داخلی از اظهار نظر خودداری کرد

وزارت امنیت داخلی ایالات متحده در پاسخ به پرسش‌های روز یکشنبه خبرگزاری آسوشیتدپرس، در بیانیه‌ای اعلام کرد که اداره مهاجرت و گمرک (ICE) درباره «عملیات‌های اخراجِ پیشِ رو — شامل برنامه پروازها، فهرست مسافران، مقاصد یا جزئیات پرونده‌های فردی — اظهار نظر نمی‌کند» و همچنین انجام عملیات‌های اخراج در آینده را نیز تأیید نخواهد کرد.

در این بیانیه آمده است: «همان‌طور که وعده داده شده بود، دولت ترامپ در حال به‌کارگیری تمام گزینه‌های قانونی برای اجرای بزرگ‌ترین عملیات اخراج در تاریخ است.»

دولت در اسناد دادگاهیِ ماه اکتبر مشخص نکرده بود که این اخراج‌ها دقیقاً چه زمانی انجام خواهند شد. به گفته‌ی چندین وکیل که این موضوع را با وزارت امنیت داخلی ایالات متحده (DHS) تأیید کرده‌اند، در هفته‌ی گذشته به حدود دوازده تبعه‌ی ایرانیِ در بازداشتِ اداره‌ی مهاجرت اطلاع داده شده است که نام آن‌ها در فهرست پرواز اخراجی قرار دارد؛ پروازی که قرار است ابتدا به پاکستان و سپس به ایران برود.

یک گروه مدافع حقوق می‌گوید مقامات ایرانی با بازداشت‌شدگان تماس گرفته‌اند

به گفته‌ی رهنما، هشت نفر از بازداشت‌شدگانی که روز یکشنبه سوار هواپیما شدند، با یکی از مقامات ارشد «دفتر حفاظت منافع ایران» — دفتر نمایندگی ایران در سفارت پاکستان در واشنگتن که به امور کنسولی رسیدگی می‌کند — دیدار کرده‌اند. به آن‌ها گفته شده است که دولت ایران آن‌ها را از پاکستان به ایران منتقل خواهد کرد.

در پرونده‌ی حقوقی که توسط یک گروه مدافع حقوق مهاجران ایرانی تشکیل شده، دست‌کم دوازده بازداشت‌شده‌ی ایرانی اظهار داشته‌اند که مقامات ایرانی با آن‌ها تماس گرفته‌اند؛ مقاماتی که از اطلاعات حساس مربوط به پرونده‌های پناهندگی آن‌ها آگاه بوده‌اند.

آنا سی. ریس، قاضی دادگاه منطقه‌ای ایالات متحده که توسط جو بایدن، رئیس‌جمهور آمریکا، منصوب شده است، هنوز حکمی در مورد این ادعاها صادر نکرده، اما به دولت ایالات متحده دستور داده است که هرگونه برنامه‌ی قطعی برای اخراج ایرانیان به ایران یا هر کشور دیگری را ۲۴ ساعت پیش از اجرا به دادگاه اطلاع دهد. همچنین، دولت موظف است پنج روز پیش از انجام چنین اخراجی، مراتب را به‌صورت کتبی به دادگاه اعلام کند.

در لایحه‌ای که روز یکشنبه به دادگاه ارائه شد، «صندوق دفاع حقوقی» جزئیاتی را درباره‌ی پرواز اخراجیِ همان روز مطرح کرد و استدلال نمود که دولت احتمالاً دستور قاضی مبنی بر اطلاع‌رسانیِ پیش‌دستانه درباره‌ی برنامه‌های اخراج را نقض کرده است.

بعدازظهر یکشنبه، دولت اسنادی را در این پرونده به دادگاه ارائه کرد، اما این اسناد مهر و موم شده (محرمانه) هستند و برای عموم قابل دسترسی نمی‌باشند.

این گروه می‌گوید افراد ممکن است با آزار و اذیت مواجه شوند

«صندوق دفاع حقوقی ایرانیان-آمریکایی‌ها» خواستار توقف پروازهای اخراجی شده است. این گروه در یک بیانیه‌ی مطبوعاتی اعلام کرد که این اقدام «به‌گفته‌ی منابع، نخستین مورد اخراج ایرانیان به ایران از زمان آغاز درگیری‌های نظامی میان ایالات متحده و ایران محسوب می‌شود.»

یاسمین چوبین، مدیر اجرایی این گروه، روز یکشنبه در بیانیه‌ای اظهار داشت که درک این موضوع دشوار است که چرا ایالات متحده در بحبوحه‌ی خصومت‌های نظامی جاری، اقدام به اخراج اجباری ایرانیان — از جمله پناهجویان — به ایران می‌کند.

چوبین افزود که پیامدهای این اخراج «می‌تواند جبران‌ناپذیر باشد و افراد ممکن است با آزار و اذیت، شکنجه یا مرگ مواجه شوند.» به گفته رهنما، دست‌کم یکی از افرادی که در آن پروازِ لغو‌شده حضور داشت، پس از نزدیک به دو سال بازداشت، داوطلب شد که به ایران بازگردد؛ تصمیمی که ناشی از استیصال او برای رهایی از وضعیتی بود که آن را «حبس غیرانسانی» توصیف کرد. مشخص نیست چه تعداد دیگر از افرادِ در معرضِ اخراج، ممکن است داوطلبانه به بازگشت تن داده باشند.