تاکتیک‌های جدید ایران در حمله به کشتی‌ها

پریسا حافظی، جاناتان سال و فیل استوارت
خبرگزاری رویترز / ۱۴ اکتبر ۲۰۲۶

دو مقام ارشد ایرانی به رویترز گفتند که ایران در تلاش برای حفظ قیمت بالای نفت و تأثیرگذاری بر انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، در حال به‌کارگیری تاکتیک‌های جدیدی برای هدف قرار دادن کشتی‌های عبوری از تنگه هرمز است.

این دو مقام از ارائه جزئیات راهبرد جدید خودداری کردند، اما یکی از آن‌ها اظهار داشت که ایران از حدود ۱۰ روز پیش استفاده از تاکتیک‌های تهاجمی متفاوتی را علیه کشتی‌هایی که آن‌ها را ناقض محدودیت‌های خود می‌دانست، آغاز کرده است؛ وی افزود که این اقدام منجر به افزایش حملات به چنین کشتی‌هایی شده است.

به گفته آن‌ها، این راهبرد شامل تغییر در نوع و همچنین سرعت حملات بوده و یکی از اهداف آن، تأثیرگذاری بر نتیجه انتخابات آمریکا است.

یکی از این دو مقام گفت: «هدف، خنثی کردن تلاش‌های ایالات متحده و متحدانش برای کاهش قیمت جهانی نفت است.»

این مقامات اظهار داشتند که تصمیم برای اتخاذ این راهبرد جدید در بالاترین سطوح رهبری ایران گرفته شده و در سراسر نظام حاکم بر کشور کاملاً هماهنگ شده است.

تهران از زمان آغاز حملات آمریکا و اسرائیل علیه ایران در ۲۸ فوریه، تلاش کرده است تا بر تنگه هرمز اعمال نفوذ کند. این کشور با هدف کسب اهرم فشار علیه واشنگتن، عبور و مرور از این آبراه را ـــ که پیش از جنگ محل عبور حدود یک‌پنجم تجارت جهانی نفت و گاز طبیعی مایع (LNG) بود ـــ محدود کرده است.

استفاده ایران از دیده‌بان‌ها

یک مقام نظامی آمریکا که نخواست نامش فاش شود، تأیید کرد که ایران تاکتیک‌های خود را به شیوه‌ای قابل‌توجه تغییر داده است: به گفته این مقام، پس از آنکه آمریکا بخش عمده‌ای از توانمندی‌های راداری ایران را منهدم کرد، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی استفاده از دیده‌بان‌های غیرمسلح در قایق‌های کوچک را برای شناسایی اهداف احتمالی، از جمله شناورهای نیروی دریایی آمریکا، آغاز کرده است.

به گفته یک مقام آمریکایی، هفته گذشته در حادثه‌ای که پیش‌تر گزارش نشده بود، ارتش ایالات متحده تشخیص داد که دیده‌بان‌های ایرانی از یک شناور سنتی (لنج) مشغول فعالیت و تعیین و اعلام مختصات اهداف به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بودند. نیروهای آمریکایی با این شناور مقابله کردند، به سرنشینان آن دستور دادند که کشتی را ترک کنند و سپس آن را منهدم ساختند. این مقام آمریکایی اظهار داشت که این حادثه تلفات جانی در پی نداشت.

این مقام افزود که ایران، به دلیل عدم تمایل به به‌خطر انداختن قایق‌های تندروی باقی‌مانده خود، قادر به جلوگیری از افزایش صادرات نفت از طریق این تنگه نبوده است؛ به‌ویژه پس از آنکه حملات ایالات متحده نیروی دریایی این کشور را به شدت درهم کوبید.

این جنگ — و هزینه ماهانه ۳ میلیارد دلاری آن — به موضوعی کلیدی در کارزارهای انتخاباتی ایالات متحده برای انتخابات میان‌دوره‌ای ماه نوامبر تبدیل شده است؛ انتخاباتی که در کنترل کنگره تعیین‌کننده خواهد بود.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در حال بررسی اقدامات بعدی علیه ایران است، اما اعلام کرده که پیش از برگزاری انتخابات، دست به حمله مجدد نخواهد زد.

در همین حال، ایالات متحده با هدف اعمال فشار اقتصادی بر تهران برای دستیابی به توافقی جهت پایان دادن به مناقشه، به تشدید تحریم‌ها و اعمال محاصره دریایی بنادر ایران ادامه می‌دهد.

تنش‌ها بر سر تنگه هرمز، بازارهای جهانی انرژی را در معرض اختلالات بیشتر قرار داده است؛ به‌طوری که تهدید حملات و هزینه‌های بالای کشتیرانی و بیمه، تلاش‌ها برای بازگرداندن تردد عادی به روال معمول را با دشواری مواجه کرده است.

بر اساس داده‌های مستقل، طی روزهای اخیر آمار حملات به کشتی‌های تجاری که همچنان از این تنگه عبور می‌کنند، به بالاترین سطح خود از زمان آغاز جنگ رسیده است.

بر اساس تحلیل داده‌های منابع امنیت دریایی و گزارش‌های ارائه‌شده به «عملیات تجارت دریایی بریتانیا» (UKMTO) — نهادی وابسته به نیروی دریایی بریتانیا — در ۴۸ ساعت گذشته دست‌کم پنج حادثه، از جمله حملات پهپادی، برای نفت‌کش‌ها و سایر کشتی‌های تجاری در منطقه هرمز رخ داده است.

داده‌های «سازمان بین‌المللی دریانوردی» (IMO) — نهاد وابسته به سازمان ملل در امور کشتیرانی — نشان می‌دهد که این وضعیت تقریباً با نرخ حملات در روزهای ۳ تا ۵ اکتبر برابری می‌کند و حاکی از تشدید دوباره تنش‌هاست.

یک منبع امنیت دریایی گفت: «شاهد افزایش آهنگ حملات هستیم که اقدامی عامدانه به نظر می‌رسد.»

حملات در گستره‌ای وسیع‌تر

به گفته یک مقام ایرانی، تهران در چارچوب راهبرد جدید خود، دامنه جغرافیایی عملیاتش را فراتر از تنگه هرمز و به سمت دریای عمان و آب‌های دورتر گسترش خواهد داد.

تحلیل منابع امنیت دریایی ـــ مبتنی بر گزارش‌های ارائه‌شده به «سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا» (UKMTO) و شرکت‌های امنیت دریایی منطقه ـــ حاکی از آن است که این روند ممکن است هم‌اکنون در جریان باشد. شواهد نشان می‌دهد که ایران در روزهای اخیر کشتی‌هایی را در مناطقی فراتر از تنگه هرمز، از جمله آب‌های ساحلی قطر و امارات متحده عربی، هدف قرار داده است.

دومین مقام ایرانی افزود که تهران اجازه نخواهد داد ترامپ پیش از انتخابات ماه نوامبر، قیمت نفت را کاهش دهد.

این مقام دوم گفت: «درست زمانی که آن‌ها تصور می‌کنند به نقطه کاهش قیمت‌ها نزدیک شده‌اند، ما آن‌ها را از آن نقطه دور خواهیم کرد. این یک بازی شطرنج است.»

«چنین شناورهایی هیچ‌کجا، حتی خارج از تنگه هرمز، در امان نخواهند بود.»

پنتاگون و وزارت امور خارجه ایران بلافاصله به درخواست‌ها برای اظهار نظر در این باره پاسخ ندادند.

«بسته شدن کامل تنگه هرمز در آینده نزدیک»

هر دو مقام ایرانی اعلام کردند که تهران به سمت وضعیتی پیش می‌رود که در آن، هیچ شناوری که محدودیت‌های ایران را نقض کند، قادر به عبور از این تنگه نخواهد بود. یکی از این مقامات گفت: «به‌زودی شاهد بسته شدن کامل [تنگه] خواهیم بود.»

«مرکز مشترک اطلاعات دریایی» (JMIC) ـــ که تحت رهبری نیروی دریایی ایالات متحده فعالیت می‌کند ـــ در جدیدترین گزارش خود که روز یکشنبه منتشر شد، اعلام کرد که تهدید علیه کشتی‌های تجاری در تنگه هرمز همچنان در سطح «شدید» (دومین سطح بالای خطر) باقی مانده است.

این مرکز اعلام کرد: «حملات، تلاش برای حمله و/یا اقدامات ایذایی سپاه پاسداران همچنان ادامه دارد؛ از جمله پرواز پهپادها، نظارت هدفمند بر کشتی‌های تجاری و برقراری تماس‌های گاه‌به‌گاه از طریق رادیو VHF.»