آغاز عملیات نیروهای دولتی یمن علیه حوثی‌ها

محمد غباری، تیمور اَزهری و ایمان ابوحصیره
خبرگزاری رویترز / ۴ اکتبر ۲۰۲۶

دولت یمن که مورد حمایت عربستان سعودی است و مشروعیت بین‌المللی دارد، روز یکشنبه اعلام کرد که عملیات نظامی گسترده‌ای را برای بازپس‌گیری تمامی مناطق کشور که در کنترل حوثی‌های مورد حمایت ایران قرار دارد، آغاز کرده است.

رشاد العلیمی، رئیس‌جمهور یمن، در یک سخنرانی تلویزیونی گفت که نیروهای مسلح دولت، این تهاجم را «تا زمان آزادسازی کشور از چنگال شبه‌نظامیان تروریست» ادامه خواهند داد. یک سخنگوی نظامی نیز ساعاتی بعد از حوثی‌ها خواست تا سلاح‌های خود را زمین بگذارند.

حوثی‌ها که نام رسمی‌شان «انصارالله» است، از سال ۲۰۱۴ کنترل صنعا (پایتخت یمن) و بخش‌های وسیعی از شمال غربی کشور را — که محل سکونت اکثریت جمعیت است — در اختیار دارند. آن‌ها تاکنون در برابر مجموعه‌ای از حملات عربستان سعودی، امارات متحده عربی و متحدان غربی‌شان مقاومت کرده و با کمک ایران، تسلیحات خود را ارتقا داده‌اند.

این جنبش ماه گذشته عملیاتی غافلگیرانه را آغاز کرد که طی آن تنگه راهبردی باب‌المندب و حدود ۱۵۰ کیلومتر از نوار ساحلی دریای سرخ را ظرف چند هفته به تصرف درآورد؛ اقدامی که اهرم فشار جدیدی در اختیار حوثی‌ها بر سر مسیر کشتیرانی بین‌المللی قرار داد.

این پیشروی همچنین جبهه جدیدی را در جنگ گسترده‌تر آمریکا و اسرائیل علیه ایران — که از ماه فوریه آغاز شده بود — گشود؛ جنگی که واکنش‌های تهران در قبال آن شامل مسدود کردن مسیر حمل‌ونقل نفت در تنگه هرمز (در سوی دیگر شبه‌جزیره عربستان) بود.

ادعای حوثی‌ها مبنی بر حمله به عربستان سعودی

هم‌زمان با اعلام این خبر از سوی دولت یمن (که با نام «شورای رهبری ریاست‌جمهوری» شناخته می‌شود)، حوثی‌ها اعلام کردند که با استفاده از موشک‌های بالستیک و پهپاد، تأسیسات شرکت «آرامکو» در ریاض و منطقه «خُریس» عربستان را هدف قرار داده‌اند.

آن‌ها مدعی شدند که این حملات موجب آتش‌سوزی‌های گسترده شده و در پاسخ به ۵۰ مورد حمله هوایی و موشکی ائتلاف به رهبری عربستان در یمن طی ۱۲ ساعت گذشته صورت گرفته است. هیچ‌گونه تأیید فوری از سوی عربستان سعودی صورت نگرفت.

علیمی اظهار داشت که تصمیم برای آغاز ضدحمله پس از آن اتخاذ شد که تمام فرصت‌ها برای کاهش تنش در درگیری به پایان رسیده بود.

او ضمن تشکر از حمایت‌های عربستان سعودی، از متحدان منطقه‌ای و شرکای بین‌المللی یمن خواست تا از نیروها و نهادهای «شورای رهبری ریاست‌جمهوری» (PLC) حمایت کنند.

مقامات منطقه‌ای و غربی اوایل این هفته به خبرگزاری رویترز گفته بودند که عربستان سعودی و متحدان یمنی‌اش قصد دارند حمله‌ای را علیه حوثی‌ها آغاز کنند؛ به‌طوری که سعودی‌ها هدایت عملیات هوایی را بر عهده داشته باشند و نیروهای یمنی در میدان نبرد زمینی بجنگند.

جبهه‌ای جدید در جنگ خاورمیانه

شش فرد مطلع از تدارکات عربستان به رویترز گفتند که ایالات متحده هم‌اکنون اطلاعاتی را برای پشتیبانی از عملیات ریاض در یمن فراهم می‌کند، در حالی که برخی کشورهای منطقه‌ای و اروپایی عمدتاً کمک‌های نظامی تدافعی در اختیار این پادشاهی قرار می‌دهند.
جنگ ایالات متحده علیه ایران، لایه‌ای از رهبری نظامی و سیاسی ایران را از بین برده، اما در عین حال واشنگتن را درگیر مناقشه‌ای تازه در خاورمیانه کرده و ذخایر تجهیزات نظامی حیاتی آن را کاهش داده است.

یمن سال‌هاست که درگیر مناقشه‌ای است که در آن گروه‌های مسلح و جناح‌های محلی متعددی با حمایت بازیگران رقیب منطقه‌ای و بین‌المللی حضور دارند.

پس از قیام مردمی که بخشی از جنبش‌های «بهار عربی» در سال ۲۰۱۱ بود، حوثی‌ها - که گروهی مسلح متشکل از شیعیان زیدی هستند - صنعا را تصرف کردند.

شورای رهبری ریاست‌جمهوری (PLC) که مورد حمایت عربستان سعودی و همچنین به رسمیت شناخته‌شده از سوی سازمان ملل است، از زمان تصرف قدرت توسط حوثی‌ها، کنترل مناطق جنوبی و شرقی کشور را در دست داشته و مقر آن در عدن، پایتخت سابق یمن جنوبی، قرار دارد.

عربستان سعودی در سال ۲۰۱۵ در رأس یک ائتلاف عربی و در حمایت از PLC وارد جنگ داخلی یمن شد، اما در شکست دادن حوثی‌ها ناکام ماند.

آتش‌بسی که در سال ۲۰۲۲ میان طرفین درگیر منعقد شده بود، تا حد زیادی تا سال جاری پابرجا ماند؛ اما امسال حوثی‌ها در پی سرایت پیامدهای جنگ ایران به این منطقه، حملات موشکی و پهپادی را علیه کشتی‌ها و تأسیسات نفتی عربستان آغاز کردند.

حوثی‌ها در موضع تهاجمی

حوثی‌ها از زمان به دست گرفتن کنترل تنگه باب‌المندب در جریان حمله برق‌آسای ماه گذشته - که منجر به فروپاشی نیروهای دولتی شد - ابتکار عمل را در میدان نبرد حفظ کرده‌اند. تنگه باب‌المندب، گذرگاه خروجی جنوبی دریای سرخ و مسیری کلیدی برای کشتیرانی میان مدیترانه و آسیاست که امسال به عنوان جایگزینی برای تنگه هرمز، اهمیتی دوچندان یافته است.

به گفته منابع نظامی، حوثی‌ها طی ۴۸ ساعت گذشته در نبرد با نیروهای دولتی و محلی در ارتفاعات راهبردی نزدیک شهر «تعز» یمن پیشروی کرده و به آخرین جاده‌ای که این شهر را به «عدن» در سواحل جنوبی متصل می‌کند، نزدیک شده‌اند.

تسلط حوثی‌ها بر جاده تعز-عدن عملاً منجر به محاصره این شهر خواهد شد؛ شهری که سومین شهر بزرگ یمن محسوب می‌شود، صدها هزار غیرنظامی در آن ساکن‌اند و هزاران نیروی دولتی نیز در آن مستقر هستند.

اهمیت این شهر تنها به موقعیت راهبردی آن محدود نمی‌شود؛ «العلیمی» اهل این منطقه است و محاصره تعز، وضعیت وخیم انسانی در این کشور را بیش از پیش تشدید خواهد کرد.

برنامه جهانی غذا هفته گذشته اعلام کرد که در بخش‌هایی از یمن، از هر چهار خانواده، سه خانواده به دلیل تشدید درگیری‌ها دچار گرسنگی شده‌اند؛ درگیری‌هایی که موجب آوارگی ده‌ها هزار نفر و اختلال در روند تأمین مایحتاج میلیون‌ها تن شده است.

***

گزارش آکسیوس درباره عملیات نیروهای یمنی

باراک راوید / اکسیوس

رئیس شورای ریاست‌جمهوری یمن در سخنانی اعلام کرد که نیروهای دولتی یمن با حمایت عربستان سعودی، روز یکشنبه عملیاتی متقابل را علیه حوثی‌ها آغاز کردند تا مناطقی را که در تصرف این گروه شورشی است، بازپس گیرند.

رشاد العلیمی گفت: «ما تمام فرصت‌ها را برای کاهش تنش با شبه‌نظامیان حوثی به کار گرفته و به پایان رسانده‌ایم.»

اهمیت موضوع: یکی از اهداف کلیدی این عملیات، بازپس‌گیری کنترل تنگه باب‌المندب است؛ تنگه‌ای که شریان حیاتی تجارت جهانی و صادرات نفت عربستان سعودی محسوب می‌شود.

تصرف مناطقی در سواحل دریای سرخ و در نزدیکی این تنگه توسط حوثی‌ها، اهرم فشار قدرتمندی را در اختیار آن‌ها — و ایران که حامی آن‌هاست — علیه ایالات متحده، متحدانش در خلیج فارس و اقتصاد جهانی قرار داد.

با وجود درخواست‌های عربستان سعودی، ایالات متحده فعلاً قصد ندارد وارد نبرد مستقیم با حوثی‌ها شود. به گفته مقامات آمریکایی، این کشور در حال ارائه اطلاعات و پشتیبانی برای تعیین اهداف نظامی است.

جزئیات خبر: این عملیات متقابل طی هفته‌های متمادی توسط دولت یمن (که از سوی جامعه جهانی به رسمیت شناخته شده) و عربستان سعودی برنامه‌ریزی شده است.

ده‌ها هزار نیروی زمینی وفادار به دولت یمن در این عملیات مشارکت دارند.

ارتش عربستان سعودی عمدتاً پوشش هوایی نیروهای یمنی را تأمین کرده و حملات هوایی علیه مواضع حوثی‌ها انجام می‌دهد.

هدف نهایی، بازپس‌گیری صنعا، پایتخت یمن است که چندین سال در کنترل حوثی‌ها بوده است.

حوثی‌ها در طول تعطیلات آخر هفته به شلیک موشک به سمت اهداف سعودی، از جمله تأسیسات شرکت عظیم و دولتی نفت «آرامکو»، ادامه دادند.

نکته قابل‌توجه: پرزیدنت ترامپ میان تمایل به کمک به ولیعهد محمد بن سلمان — دوست و متحد خود — و پرهیز از درگیر شدن در جبهه‌ای جدید در خاورمیانه، دچار تردید و دوراهی شده است.

به گفته یک مقام آمریکایی، فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) نیز نسبت به انجام حملات در یمن ملاحظات جدی داشت و آن را عاملی می‌دانست که تمرکز این نیروها را از مسئله ایران منحرف می‌کند.

این مقام رسمی اظهار داشت که روز پنج‌شنبه، شاهزاده خالد بن سلمان، وزیر دفاع عربستان سعودی، با پیت هگسث، وزیر دفاع آمریکا، تماس گرفت تا او را در جریان عملیات برنامه‌ریزی‌شده قرار دهد و بار دیگر خواستار انجام حملات هوایی آمریکا علیه مواضع حوثی‌ها شود.

یک مقام دیگر آمریکایی گفت که ایالات متحده «فعلاً قصد انجام اقدام نظامی مستقیم (عملیات رزمی) را ندارد»، اما تأکید کرد که در صورت بروز مشکل در جریان عملیات، این موضع ممکن است تغییر کند.

«اکسیوس» برای اواین بار روز جمعه گزارش داد اعضای ارشد کابینه ترامپ برای گفتگو درباره گام‌های بعدی در خصوص جنگ با ایران و مناقشه یمن، ساعت‌ها در «کمپ دیوید» گرد هم آمدند.

مشخص نیست که آیا این نشست با ارائه توصیه‌های سیاستی جدید به رئیس‌جمهور در مورد یمن به پایان رسیده است یا خیر.