استفاده ایران از تصاویر ماهواره‌ای چین در حمله به اردن

بر اساس یک گزارش، ایران پیش از حمله موشکی به یک پایگاه نظامی آمریکا در اردن در ماه ژوئیه  ــ حمله‌ای که به کشته شدن سه سرباز آمریکایی انجامید ــ تصاویر ماهواره‌ای با وضوح بالا را از منابع چینی دریافت کرده بود.

روزنامه وال‌استریت ژورنال روز جمعه ۱۱ سپتامبر ۲۰۲۶، در گزارشی به نقل از مقام‌های آمریکایی آشنا با این حادثه می‌گوید واشنگتن این تصاویر را به حمله ۱۷ ژوئیه ایران به پایگاه هوایی «موفق السلطی» در شمال‌شرق اردن مرتبط دانسته است؛ رخدادی که به گفته این مقام‌ها، تاکنون روشن‌ترین شاهد بر این موضوع به شمار می‌رود که حمایت چین از ایران در جریان این درگیری ممکن است پیامدهای مرگباری برای نیروهای آمریکایی داشته باشد.

این مقام‌ها هویت نهادهای چینی تأمین‌کننده تصاویر را فاش نکردند و از متهم کردن مستقیم دولت چین به مشارکت در این حمله نیز خودداری کردند.

افشای این موضوع در مقطعی حساس برای واشنگتن و پکن صورت می‌گیرد؛ زمانی که انتظار می‌رود دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، و شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین، در ۲۴ سپتامبر با یکدیگر دیدار کنند. مقام‌های آمریکایی کوشیده‌اند از رویارویی علنی با چین که ممکن است این نشست را به خطر اندازد، پرهیز کنند.

تصاویر چگونه به ایران کمک کردند؟

مقام‌های آمریکایی می‌گویند ماه‌ها به همتایان چینی خود هشدار داده بودند که شرکت‌های چینی تصاویر ماهواره‌ای در اختیار ایران قرار می‌دهند؛ تصاویری که بالقوه می‌توانند برای هدف‌گیری نیروها و تأسیسات آمریکا در منطقه مورد استفاده قرار گیرند.

بر اساس گزارش وال‌استریت ژورنال، دسترسی ایران به تصاویر با وضوح بالا از اهمیت ویژه‌ای برخوردار بود، زیرا حملات آمریکا در مراحل اولیه جنگ به رادارها، ماهواره‌ها و دیگر تجهیزات نظارتی ایران آسیب رسانده و توانایی تهران برای رصد مواضع نظامی آمریکا را محدود کرده بود.

در آغاز، به نظر می‌رسید ایران در شناسایی اهداف مهم آمریکایی با دشواری مواجه است و نیروهایش اغلب مکان‌های کم‌اهمیت‌تر را هدف قرار می‌دادند. اما مقام‌های آمریکایی می‌گویند دقت هدف‌گیری ایران در طول تابستان بهبود یافت.

سه روز پس از حمله ۱۷ ژوئیه، ایران تصاویر با وضوح بالایی منتشر کرد که خسارات واردشده به سه بخش از پایگاه اردنی را نشان می‌داد. تحلیل وال‌استریت ژورنال از تصاویر ماهواره‌ای در دسترس عموم نشان داد که بیش از ۲۰ تأسیسات در این مناطق آسیب دیده بودند.

جیم لمسون، تحلیلگر پیشین سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) که در امور نظامی و تسلیحاتی ایران تخصص دارد، گفت تصاویر با وضوح بالا می‌توانند به ایران کمک کنند تا تغییرات ایجادشده در یک تأسیسات نظامی را شناسایی کرده و «در زمان مناسب، اهدافی را انتخاب کند که بیشترین تأثیر را داشته باشند».

به گفته او، چنین تصاویری همچنین می‌توانند به تهران امکان دهند میزان خسارت ناشی از یک حمله را ارزیابی کرده و مشخص کند که در مرحله بعد کدام نقاط را هدف قرار دهد.

تحلیلگران و مقام‌های سابق می‌گویند تصاویر چینی احتمالاً تنها بخشی از تصویر اطلاعاتی ایران بوده‌اند. تهران همچنین توانمندی‌های ماهواره‌ای خود را در اختیار دارد و به اطلاعات منابع انسانی و سامانه‌های ماهواره‌ای روسیه نیز دسترسی دارد.

کشته شدن سه نظامی آمریکایی در اردن

حمله به پایگاه موفق السلطی یکی از سه حمله موشکی جداگانه به این پایگاه در یک بازه ۲۴ ساعته بود.

موشک‌های بالستیک ایران منطقه‌ای را هدف قرار دادند که نیروهای آمریکایی در آن در حال استراحت بودند؛ حمله‌ای که به کشته شدن سه سرباز و زخمی شدن چهار نفر دیگر انجامید. این حملات همچنین هواپیماهای سرنشین‌دار و بدون سرنشین مستقر در این تأسیسات را هدف قرار دادند.

این نخستین حمله ایران بود که پس از آتش‌بس ماه آوریل به کشته شدن نیروهای آمریکایی منجر شد و دشواری حفاظت از پرسنل آمریکا حتی در یک پایگاه نظامی به‌شدت مستحکم را برجسته کرد.

مقام‌های آمریکایی همچنین ابراز نگرانی کرده‌اند که فناوری و داده‌های چینی ممکن است به ایران در بهبود توانایی‌اش برای ردیابی دارایی‌های دریایی آمریکا کمک کرده باشد.

در روزهای اخیر، ایران موشک‌های بالستیک را به سمت یک ناو هواپیمابر آمریکایی و چند شناور جنگی دیگر شلیک کرده است. فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) اعلام کرد این حملات ناموفق بوده‌اند، اما مقام‌های آمریکایی گفتند برخی از موشک‌ها به اهداف خود بسیار نزدیک شده‌اند؛ موضوعی که نگرانی‌ها درباره بهبود توانایی تهران در هدف قرار دادن شناورهای متحرک را افزایش داده است.

این کمک ادعایی بخشی از جریان گسترده‌تر انتقال فناوری و داده از چین به ایران به شمار می‌رود؛ از جمله خدمات ناوبری و قطعاتی که در پهپادها و موشک‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرند.

دولت ترامپ در ماه مه سه شرکت چینی ــ «میزارت ویژن»، «ارث آی» و «چانگ گوانگ» ــ را تحریم کرد و آنها را متهم ساخت که تصاویر مورد نیاز ایران برای هدف قرار دادن نیروهای آمریکایی را فراهم، جمع‌آوری یا منتشر کرده‌اند.

مقام‌های آمریکایی پیش‌تر نیز شرکت «چانگ گوانگ» را متهم کرده بودند که تصاویر ماهواره‌ای مورد استفاده در حملات حوثی‌ها در یمن را به طور مستقیم تأمین کرده است.

پکن خواهان ارائه مدرک شد

به نوشته وال‌استریت ژورنال، این اتهامات اخیر پیش‌تر با مقام‌های چینی مطرح شده است. مقام‌های آمریکایی گفتند همتایان چینی آنها خواستار ارائه شواهد شده و هرگونه کمک شرکت‌های چینی به این حمله را رد کرده‌اند.

دولت آمریکا نیز در اظهارات عمومی خود اهمیت هرگونه حمایت چین را کم‌اهمیت جلوه داده است.

چند روز پس از حمله ۱۷ ژوئیه، از مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، پرسیده شد که آیا چین اطلاعات هدف‌گیری در اختیار ایران قرار داده است یا نه. او به این پرسش پاسخ مستقیم نداد و تنها گفت: «هیچ‌یک از اقدام‌های چین به هیچ شکلی مسیر این درگیری را تغییر نداده است.»

یک مقام کاخ سفید نیز به وال‌استریت ژورنال گفت کمک‌های خارجی توانایی ایران برای حمله به ایالات متحده را افزایش نداده است، هرچند از اظهارنظر مشخص درباره تصاویر ماهواره‌ای خودداری کرد.

این موضوع از آن جهت حساسیت ویژه‌ای دارد که صنعت ماهواره‌های تجاری چین پیوندهای نزدیکی با دولت این کشور دارد. مقام‌ها و تحلیلگران آمریکایی می‌گویند تمایز میان شرکت‌های خصوصی و نهادهای مرتبط با دولت در چین گاه دشوار است و برخی شرکت‌هایی که ظاهراً تجاری هستند، تحت نظارت گسترده دولت فعالیت می‌کنند.

مقام‌های کنگره آمریکا نیز اعلام کردند دولت ترامپ در هفته‌های اخیر اعضای کمیته‌های اطلاعاتی مجلس نمایندگان و سنا را در جریان اطلاعات مربوط به حمایت‌هایی که روسیه و چین از ایران ارائه می‌کنند، قرار داده است.

برای واشنگتن، چالش اکنون دو وجه دارد: از یک سو محدود کردن توانایی ایران برای دستیابی به اطلاعاتی که می‌تواند نیروها و تجهیزات نظامی آمریکا را در معرض خطر قرار دهد، و از سوی دیگر جلوگیری از آنکه این موضوع تنها چند هفته پیش از دیدار مورد انتظار ترامپ و شی جین‌پینگ، به جبهه جدیدی از تنش میان آمریکا و چین تبدیل شود.