ادامه تحصن زندانيان محکوم به اعدام در قزلحصار

سازمان حقوق بشر ایران
جمعه ۲ مرداد ۱۴۰۵

زندانیان محکوم به اعدام با اتهام‌های مرتبط با مواد مخدر در واحد ۲ زندان قزلحصار، دوازدهمین روز تحصن خود در اعتراض به اجرای احکام اعدام را سپری می‌کنند. شماری از این زندانیان لب‌هایشان را دوخته‌اند.

بنابه اطلاع سازمان حقوق بشر ایران، تحصن زندانیان واحد ۲ زندان قزلحصار در اعتراض به اجرای احکام اعدام شش زندانی محکوم در پرونده‌های مواد مخدر که ۲۲ تیرماه به سلول‌های انفرادی پیش از اجرای حکم منتقل شده بودند، وارد دوازدهمین روز شد. تا زمان تنظیم این خبر، این شش زندانی همچنان از سلول‌های انفرادی بازگردانده نشده‌اند.

در ویدئویی که در ششمین روز اعتصاب منتشر شد، یکی از زندانیان معترض اعلام می‌کند که به دلیل بی‌توجهی به اعتراضشان، لب‌های خود را خواهد دوخت و این اقدام را مقابل دوربین انجام می‌دهد. برپایه اطلاعات موجود، تاکنون حدود شش نفر از این زندانیان لب‌های خود را دوخته‌اند.

در هفتمین روز اعتصاب، خانواده‌های زندانیان محکوم به اعدام مقابل زندان قزلحصار تجمع کردند که با برخورد خشونت‌آمیز مأموران روبه‌رو شد. خانواده‌های زندانیان محکوم به اعدام در پرونده‌های مواد مخدر طی سال‌های گذشته بارها در اعتراض به اجرای احکام اعدام تجمع کرده‌اند. در شهریور ۱۴۰۱، این خانواده‌ها حدود یک هفته مقابل ساختمان مجلس، دادگاه انقلاب و قوه قضاییه تجمع اعتراضی برگزار کردند؛ اعتراضی که اندکی پیش از آغاز خیزش سراسری «زن، زندگی، آزادی» پایان یافت. این خانواده‌ها همچنین بارها در چارچوب کارزار «سه‌شنبه‌های نه به اعدام» دست به تجمع اعتراضی زده‌اند.

علاوه‌بر تلاش برای نجات جان شش زندانی منتقل‌شده به سلول‌های انفرادی، زندانیان معترض می‌خواهند اصلاحیه‌ای که حکم اعدام آنان را به حبس تبدیل می‌کند، اجرا شود. این زندانیان همچنین از جامعه جهانی می‌خواهند با حمایت از این حرکت اعتراضی، صدای آنان را به گوش جهان برساند و برای توقف اعدام‌ها در پرونده‌های مواد مخدر، جمهوری اسلامی را تحت فشار بگذارد.

زندانیان معترض روز ۱ مرداد اعلام کردند تا زمان تحقق خواسته‌هایشان به تحصن ادامه خواهند داد.

این اقدام جمعی یادآور اعتراض تاریخی مهرماه ۱۴۰۴ است که بیش از ۱۵۰۰ زندانی محکوم به اعدام با اتهامات مرتبط با مواد مخدر در واحد ۲ زندان قزلحصار اعتصابی شش‌روزه به راه انداختند و با دوختن لب‌هایشان خواستار توقف اعدام‌ها شدند. با پشتیبانی خانواده‌هایی که هم‌زمان مقابل ساختمان مجلس شورای اسلامی در تهران تجمع اعتراضی برگزار کرده بودند، زندانیان توانستند در آن زمان مسئولان را به پذیرش خواسته‌شان وادار کنند. مقام‌های زندان و قوه قضائیه به اعتصاب‌کنندگان وعده دادند که اجرای اعدام‌های مرتبط با مواد مخدر را تا زمان اصلاح قانون، در آن زندان متوقف می‌کنند. از زمان اعتصاب مهرماه ۱۴۰۴ تاکنون، سازمان حقوق بشر ایران تنها اعدام مخفیانه یک نفر، علیرضا احمدی، را به اتهامات مرتبط با مواد مخدر در این زندان ثبت کرده است.

سازمان حقوق بشر ایران در دی‌ماه ۱۴۰۴ (دسامبر ۲۰۲۵) گزارشی باعنوان «دهکده اعدام‌شدگان؛ اعدام‌های گسترده و سیستماتیک مرتبط با مواد مخدر در ایران» منتشر کرد که ضمن مروری جامع بر قوانین مرتبط با مواد مخدر در ایران، بیش از ۵۳۰۰ اعدام از سال ۲۰۱۰ تاکنون را مستند می‌کند که اقلیت‌های اتنیکی و افراد کم‌بضاعت به تعداد نامتناسبی درمیان آنان به چشم می‌خورند. این گزارش نقض‌های سیستماتیک دادرسی عادلانه و روند قانونی در پرونده‌های مواد مخدر را مستند می‌کند: ازجمله اعترافات اخذشده تحت شکنجه، محرومیت از دسترسی به وکیل؛ همچنین ابعاد انسانی این فاجعه را از طریق مطالعه موردی یک روستا ترسیم می‌کند: روستایی که حدود هفتاد نفر از ساکنانش با اتهامات مرتبط با مواد مخدر اعدام شده‌اند و نزدیک به صد نفر دیگر نیز همچنان در انتظار اعدام‌اند.

این گزارش از دفتر مقابله با مواد مخدر و جرم سازمان ملل متحد می‌خواهد تا کمک‌های مالی و فنی خود به جمموری اسلامی ایران را مشروط به توقف فوری اعدام‌های مرتبط با مواد مخدر ارائه دهد و تضمین کند که همکاری‌اش با ایران به مشروعیت‌بخشی به اعدام‌ها نینجامد.

اعدام زندانیانی که با اتهامات مرتبط با «مواد مخدر» محکوم شده‌اند، در شش سال گذشته به‌طور مستمر افزایش یافته است. براساس گزارش سالانه سازمان حقوق بشر ایران، در سال ۲۰۲۵ دست‌کم ۷۹۵ نفر با این اتهام اعدام شدند. در شش‌ماهه نخست سال ۲۰۲۶ نیز از میان دست‌کم ۳۷۰ مورد اعدام ثبت‌شده، ۱۱۷ نفر (٪۳۲) به اتهام جرائم مرتبط با مواد مخدر به اعدام محکوم شده بودند.