«ترامپ باید ظرف هشت هفته آینده اقدام کند»

کورتنی کیوب و گوردون لوبولد / ان‌بی‌سی نیوز / ۷ نوامبر ۲۰۲۶

به گفته دو مقام آمریکایی، برخی از مشاوران دونالد ترامپ به او گفته‌اند که فرصت برای ازسرگیری عملیات‌های رزمی گسترده در ایران رو به پایان است و او باید پیش از آغاز به کار کنگره جدید در ماه ژانویه اقدام کند؛ امری که مستلزم تصمیم‌گیری او طی چند هفته آینده است.

این مقامات آمریکایی اظهار داشتند که مقامات دولت و دفاعی، این بازه زمانی را پنج روز پیش از انتخابات روز سه‌شنبه برای ترامپ تشریح کردند. نتایج آن انتخابات — که منجر به تسلط دموکرات‌ها بر مجلس نمایندگان و سنا شد — تنها بر فوریت این موضوع افزوده است.

ادامه استقرار شمار زیادی از نیروها، کشتی‌ها و هواپیماهای ایالات متحده در خاورمیانه، عامل دیگری است که مقامات دولت و دفاعی در توضیح محدود بودن فرصت اقدام، به رئیس‌جمهور یادآور شده‌اند.

بخش عمده‌ای از حضور گسترده نظامی آمریکا در منطقه به این دلیل است که اگر رئیس‌جمهور تصمیم به ازسرگیری کارزار بمباران‌های وسیع علیه ایران بگیرد، امکانات لازم فراهم باشد. اما به گفته مقامات آمریکایی، مسئولان دفاعی به ترامپ گفته‌اند که تمدید مداوم مأموریت شمار زیادی از کشتی‌ها، هواپیماها و نیروها به آمادگی نظامی لطمه می‌زند و پنتاگون می‌تواند محاصره دریایی علیه ایران را با حضور نیروهای بسیار کمتری حفظ کند.

ارائه آخرین گزینه‌های نظامی به ترامپ

یکی از مقامات آمریکایی و یک مقام دیگر (که نخواست نامش فاش شود) گفتند که تیم امنیت ملی ترامپ روز پنجشنبه گزارشی به‌روز درباره تهدیدات ایران و آخرین گزینه‌های نظامی برای ازسرگیری عملیات‌های رزمی بزرگ به او ارائه دادند. آن‌ها افزودند که این نشست در کاخ سفید، شامل جلسه معمولِ دریافت اطلاعات (بریفینگ اطلاعاتی) ترامپ بوده و در آن پیت هگست (وزیر دفاع) و ژنرال دن کین (رئیس ستاد مشترک ارتش) نیز حضور داشته‌اند.

این مقامات گفتند که رئیس‌جمهور هنوز تصمیمی مبنی بر ازسرگیری عملیات‌های رزمی نگرفته است. با این حال، به گفته آن‌ها، ترامپ در چند ماه گذشته چندین بار با آغاز یک کارزار نظامی بزرگ جدید در ایران موافقت کرده، اما ساعاتی پیش از زمان مقرر برای شروع عملیات، دستور لغو آن را صادر کرده است. این رفت‌وبرگشت‌ها نشان می‌دهد که رئیس‌جمهور تا چه حد برای پایان دادن به جنگی که در ۲۸ فوریه به همراه اسرائیل علیه ایران به راه انداخت، با دشواری روبرو بوده است.

بر اساس نظرسنجی‌های انجام‌شده از رأی‌دهندگان هنگام خروج از حوزه‌های رأی‌گیری (توسط شبکه خبری ان‌بی‌سی)، اکثریت رأی‌دهندگان — ۶۲ درصد — معتقد بودند که اقدام نظامی علیه ایران تصمیمی نادرست بوده است. طولانی شدن این جنگ موجب افزایش مداوم قیمت بنزین شده و همین امر به عدم محبوبیت آن دامن زده است.

به گفته مقامات، ایالات متحده بیش از ۵۰ هزار نیروی نظامی در منطقه دارد که شامل دو گروه ضربت ناو هواپیمابر (به‌علاوه یک گروه دیگر که در مسیر است)، حدود ۲۴ فروند کشتی، بیش از ۲۰۰ فروند هواپیما، و بیش از ۲۰۰ فروند هواپیمای تانکر (سوخت‌رسان) و باری می‌شود. این مقامات افزودند که ارتش اخیراً مهمات بیشتری به منطقه وارد کرده و یگان‌های هوایی جدیدی را جایگزین واحدهای قبلی کرده است.

یکی از مقامات کاخ سفید اظهار داشت که رئیس‌جمهور «در هر لحظه تمام گزینه‌ها را در اختیار دارد» و ایالات متحده «با در دست داشتن کنترل تنگه هرمز و در شرایطی که اقتصاد ایران در حال فروپاشی است، در موقعیتی بسیار قدرتمند قرار دارد.»

این مقام گفت: «ایران به‌شدت درهم‌کوبیده شده است و اوضاع به یکی از دو شکل پیش خواهد رفت: یا از راه آسان، یا از راه دشوار. رئیس‌جمهور ترامپ تمام برگ‌های برنده را در دست دارد و هر کاری که به نفع ایالات متحده باشد، انجام خواهد داد. تنها خودِ رئیس‌جمهور ترامپ می‌داند که چه کاری را و در چه زمانی انجام خواهد داد.»

سخنگوی پنتاگون از اظهار نظر در این باره خودداری کرد.

بحث‌های داغ و سرزنش یکدیگر

به گفته دو مقام آمریکایی، برخی از مشاوران ترامپ به او هشدار داده‌اند که هرگونه دستوری برای تشدید جنگ — پس از ادای سوگند کنگره جدید — ممکن است با موانعی همچون تحقیقات رسمی، کمبود بودجه، یا تصویب قطعنامه‌هایی برای جلوگیری از اقدام رئیس‌جمهور مواجه شود.

این مقامات اظهار داشتند که در روزهای اخیر، محدود بودنِ فرصت زمانی برای آغاز یک کارزار نظامی جدید، موجب بحث‌های داغ و حتی سرزنش یکدیگر در پشت پرده کاخ سفید شده است.

به گفته این دو مقام آمریکایی، طرفداران یک کارزار نظامی جدید — از جمله «هگست» (Hegseth) — وضعیت بن‌بست کنونی را ناشی از عملکرد کسانی می‌دانند که ترامپ را متقاعد کردند در ماه آوریل با ایران به یک «تفاهم‌نامه» (Memorandum of Understanding) برسد و عملیات نظامی را متوقف کند. در میان این افراد نام‌هایی همچون معاون رئیس‌جمهور «جی‌دی ونس»، وزیر امور خارجه «مارکو روبیو»، و مذاکره‌کنندگان ارشد ترامپ در امور ایران — یعنی نماینده ویژه «استیو ویتکاف» و داماد ترامپ، «جرد کوشنر» — به چشم می‌خورد.

هگست بر از سرگیری حملات اصرار دارد

این مقامات گفتند که هگست و فرمانده ستاد فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام)، دریاسالار «برد کوپر»، در آن مقطع از ترامپ خواسته بودند عملیات نظامی را متوقف نکند؛ آن‌ها معتقد بودند اگر حملات برای چند هفته دیگر ادامه می‌یافت، ترامپ می‌توانست به تمام اهداف خود دست یابد. به گفته این مقامات، هگست همچنین در ماه ژوئیه ترامپ را ترغیب می‌کرد تا عملیات رزمی گسترده را از سر بگیرد و «کار را تمام کند». آن‌ها افزودند که هگست همچنان بر از سرگیری حملات اصرار دارد.

این دو مقام آمریکایی گفتند در حالی که هگست و برخی مقامات نظامی معتقدند از سرگیری عملیات گسترده می‌تواند ضربه‌ای قاطع به ایران وارد کند و رژیم را وادار به مذاکره برای پایان دادن به جنگ نماید، دیگر مشاوران ترامپ استدلال می‌کنند که چنین رویکردی می‌تواند تلاش‌ها برای دستیابی به یک توافق صلح را تضعیف کند.

«جی‌دی ونس»، معاون رئیس‌جمهور، در مقاطعی هدایت تلاش‌های ایالات متحده برای مذاکره جهت دستیابی به توافقی با ایران را بر عهده داشته است. درست چند روز پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای، ونس نامه‌ای به «محسن رضایی»، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، ارسال کرد تا مذاکرات را از سر بگیرد و شاید از آغاز مجدد حملات نظامی آمریکا جلوگیری کند.

یک روز پس از انتخابات، ونس در پستی در شبکه اجتماعی «ایکس» (X) نوشت که دلیل شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای، مسئله جنگ بوده است و دستیابی به یک راه‌حل از طریق مذاکره، منطقی‌ترین گزینه موجود است. ونس در پستی که توجه بسیاری را به خود جلب کرد، نوشت: «همه می‌دانند چرا باختیم. و هر گفتگوی صادقانه‌ای درباره اینکه از اینجا به کجا می‌رویم، باید از همین‌جا آغاز شود.»

روز شنبه، روبیو به خبرنگاران گفت که گفتگوها با ایران، از طریق کانال‌های متعدد، همچنان در جریان است.

او گفت: «ترجیح رئیس‌جمهور در مواجهه با هر چالشی در سراسر جهان این است که در صورت امکان، آن را به شیوه‌ای دیپلماتیک و مسالمت‌آمیز حل‌وفصل کند.»

وی افزود که ترامپ همچنین «درک می‌کند که برخی مسائل در جهان وجود دارند که نمی‌توان آن‌ها را به صورت مسالمت‌آمیز حل کرد.»

این دو مقام آمریکایی اظهار داشتند که این جنگ، که اکنون وارد نهمین ماه خود شده، قرار نبود تا این حد طولانی شود؛ چرا که برنامه اولیه، یک کارزار نظامی چند هفته‌ای بود، نه چند ماهه.

حملاتی علیه جزیره قشم

«عملیات خشم حماسی» — عنوانی که پنتاگون برای این جنگ به کار می‌برد — شامل ۳۸ روز عملیات رزمی سنگین بود؛ هرچند در ماه‌های پس از آن، ایالات متحده و ایران به‌طور متناوب حملاتی علیه یکدیگر انجام داده‌اند. شبکه خبری ان‌بی‌سی (NBC News) گزارش داد که روز دوشنبه، ایالات متحده حملاتی را علیه جزیره قشم در ایران انجام داده است.

این دو مقام آمریکایی گفتند که اگر ترامپ دستور یک کارزار نظامی بزرگ جدید را صادر کند، این عملیات ممکن است کوتاه‌تر اما شدیدتر باشد و شامل به‌کارگیری بمب‌های بسیار سنگین شود. به گفته آن‌ها، اهدافی که مقامات با ترامپ درباره‌شان گفتگو کرده‌اند، شامل زیرساخت‌های نفت و گاز ایران و تأسیسات هسته‌ای، از جمله «کوه پیک‌اکس» (Pickaxe Mountain) است.

مارک کنسیان، سرهنگ بازنشسته تفنگداران دریایی و مشاور ارشد در «مرکز مطالعات استراتژیک و بین‌المللی» (یک اندیشکده در واشنگتن)، می‌گوید که فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) می‌تواند دامنه اهداف در ایران را گسترش دهد تا شامل سیستم‌های برق یا تأسیسات نفتی نیز بشود.

کنسیان افزود که چنین اهدافی ممکن است رژیم تهران را به سمت مذاکره سوق دهد.

او گفت: «این اقدامی در جهت تشدید تنش خواهد بود که شاید منجر به تغییر شود. حمله به همان اهداف قبلی، تغییری در موضع مذاکراتی ایران ایجاد نخواهد کرد.»

کنسیان پیشنهاد کرد که ترامپ می‌تواند از سلاحی موسوم به «مادر همه بمب‌ها» (MOAB) — یک بمب متعارف ۲۲ هزار پوندی (حدود ۱۰ تن) — علیه مکانی مانند «کوه پیک‌اکس» استفاده کند؛ جایی که مواد هسته‌ای در اعماق زمین مدفون شده‌اند.

به گفته کنسیان، بمب «مواب» (MOAB) — که ترامپ پیش‌تر یک بار در افغانستان از آن استفاده کرده بود — می‌تواند همان نوع اقدامِ نمایشیِ بزرگ را در اختیار او قرار دهد که به او کمک کند تا پرونده جنگ با ایران را به شکلی قاطع ببندد. با این حال، او افزود که این اقدام ممکن است ارزش راهبردی محدودی داشته باشد.

او گفت: «استفاده از مواب ممکن است تأثیرگذار باشد یا نباشد.»