رقبای نتانیاهو به دنبال کنار زدن او هستند

استیون شیر و الکساندر کورن‌ول / رویترز / ۴ نوامبر ۲۰۲۶

رقبای سیاسی بنیامین نتانیاهو، پیروزی دموکرات‌ها در کنگره آمریکا را دلیلی بر این دانستند که او حمایت‌های دوحزبی چندین‌نسله آمریکا از اسرائیل را هدر داده است؛ آن‌ها اکنون در پی فرصتی هستند تا دولتی بدون حضور او تشکیل دهند.

دموکرات‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای روز سه‌شنبه، اکثریت کرسی‌ها را هم در مجلس سنا و هم در مجلس نمایندگان به دست آوردند. این نتیجه، واکنشی تند و کوبنده علیه پرزیدنت دونالد ترامپ محسوب می‌شود که تا حد زیادی ناشی از نارضایتی عمیق عمومی نسبت به جنگ نامحبوب آمریکا و اسرائیل علیه ایران است.

انتخابات آمریکا تنها یک هفته پس از انتخابات اسرائیل برگزار شد؛ انتخاباتی که در آن ائتلاف راست‌گرای نتانیاهو اکثریت پارلمانی خود را از دست داد، اما عملکردش به اندازه‌ای بود که مانع از آن شود تا رقیب اصلی او، گادی آیزنکوت، مسیری هموار برای کنار زدنش پیدا کند.

اسحاق هرتزوگ، رئیس‌جمهور اسرائیل، قرار است روزهای چهارشنبه و پنج‌شنبه با نمایندگان احزاب گفتگو کند تا پس از آن، یکی از این دو نفر را مأمور تشکیل دولت بعدی نماید. در این فاصله، نتانیاهو همچنان به عنوان نخست‌وزیر موقت (دولت انتقالی) به کار خود ادامه می‌دهد.

تزلزل در حمایت آمریکا از متحد دیرینه

ایالات متحده برای نسل‌ها، تحت ریاست‌جمهوری چهره‌هایی از هر دو حزب، سرسخت‌ترین متحد اسرائیل بوده و از دهه ۱۹۷۰ تاکنون سالانه میلیاردها دلار کمک نظامی در اختیار این کشور قرار داده است. اما برخلاف رهبران پیشین اسرائیل که با دقت و جدیت می‌کوشیدند نظر مساعد هر دو حزب دموکرات و جمهوری‌خواه را جلب کنند، نتانیاهو آشکارا از جمهوری‌خواهان حمایت کرده است.

حمایت از اسرائیل در میان دموکرات‌ها و برخی از جمهوری‌خواهان، پس از آغاز تهاجم نظامی اسرائیل به غزه در پی حمله حماس در سال ۲۰۲۳، دچار تزلزل شد؛ روندی که امسال، با دستور ترامپ و نتانیاهو برای انجام حمله مشترک به ایران، شدت بیشتری گرفت.

برخی از نامزدهای دموکرات، انتقاد از کمک‌های نظامی آمریکا به اسرائیل را به یکی از محورهای اصلی کارزار انتخاباتی خود تبدیل کردند. روز سه‌شنبه، ترامپ که پیش‌تر از نتانیاهو حمایت کرده بود، در روز انتخابات وعده داد که بودجه سالانه ۴ میلیارد دلاری اختصاص‌یافته به اسرائیل را قطع کند؛ اقدامی که به گفته او، باعث حذف یکی از «دست‌آویزهای نامناسب» می‌شود که دموکرات‌ها علیه او به کار می‌بردند.

یائیر گولان، رهبر حزب «دموکرات‌ها» (از جریان مخالفِ میانه‌چپ در اسرائیل)، در شبکه اجتماعی «ایکس» نوشت که نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا «نشان می‌دهد که نتانیاهو تا چه حد در میان هر دو حزب دموکرات و جمهوری‌خواه، چهره‌ای نامطلوب و مسموم است.»

یائیر لاپید، رهبر جریان مخالفِ میانه‌رو نیز اظهار داشت که این نتایج نشان می‌دهد اسرائیل دیگر نمی‌تواند تداوم حضور نتانیاهو در قدرت را تحمل کند.

لاپید در پستی در شبکه‌های اجتماعی نوشت: «این وضعیت امنیت ما را به خطر می‌اندازد، دموکراسی‌مان را تهدید می‌کند و جایگاه ما را در عرصه جهانی ویران خواهد ساخت.»

نتانیاهو تاکنون در مورد نتایج انتخابات آمریکا سکوت کرده است. دفتر او نیز به درخواست‌ها برای اظهار نظر پاسخی نداد.

ممکن است هفته‌ها یا ماه‌ها طول بکشد تا مشخص شود که در نهایت، نتانیاهو یا آیزنکوت، کدام‌یک وظیفه ترمیم روابط را بر عهده خواهند گرفت. هر کدام که انتخاب شوند، ابتدا باید ائتلاف جدیدی تشکیل دهند؛ در غیر این صورت، فرصت به نفر دیگر داده خواهد شد. اگر هر دو در این امر ناکام بمانند، انتخابات جدیدی برگزار خواهد شد.

در همین حال، اودی سامر، استاد علوم سیاسی در دانشگاه تل‌آویو، پیش‌بینی کرد که کنگره جدید آمریکا ـــ که تحت کنترل دموکرات‌ها خواهد بود ـــ خصمانه‌ترین رویکرد را نسبت به اسرائیل در طول تاریخ خود در پیش خواهد گرفت.

او گفت با اینکه بخش عمده‌ای از قدرت در حوزه سیاست خارجی همچنان در اختیار رئیس‌جمهور است، دموکرات‌ها می‌توانند از طریق برگزاری جلسات استماع، اعمال نظارت‌های کنگره و تدابیر بودجه‌ای، فشار وارد کنند.

سامر افزود: «پیروزی قاطع دموکرات‌ها و شکست سنگین جمهوری‌خواهان، نمایانگر فصل بعدی در روابط ایالات متحده و اسرائیل است.»