ترامپ: برای از سرگیری جنگ با ایران عجله‌ای ندارم

باراک راوید / اکسیوس

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور، روز دوشنبه در یک مصاحبه تلفنی به «اکسیوس» گفت که برای تصمیم‌گیری در مورد از سرگیری درگیری‌ها در ایران، «هیچ عجله‌ای» ندارد.

اهمیت موضوع: انتخابات میان‌دوره‌ای به عنوان نقطه عطفی برای ترامپ تلقی می‌شد؛ مقطعی که او باید تصمیم می‌گرفت آیا کارزار بمباران گسترده‌ای را برای پایان دادن به جنگ آغاز کند یا خیر.

اما به نظر می‌رسد رئیس‌جمهور، دست‌کم در حال حاضر، رویکردی دوگانه را در پیش خواهد گرفت: اجازه دادن به پیشبرد مذاکرات، و هم‌زمان آماده شدن برای بازگشت به جنگ، در صورتی که به این نتیجه برسد که دستیابی به توافق ممکن نیست.

او چه می‌گوید: ترامپ در این مصاحبه اظهار داشت: «به هر حال، ما کاری انجام خواهیم داد، اما عجله‌ای در کار نیست. ما آن‌ها را از نظر مالی فلج کرده‌ایم. آن‌ها نه پولی دارند، نه بنزین، و مردمشان هم به‌شدت از این وضعیت خسته شده‌اند.»

آنچه در جریان است: به گفته منابع منطقه‌ای، میانجی‌های قطری پیش‌نویس توافقی را تهیه کرده‌اند که شامل مجموعه‌ای از اقدامات اعتمادسازِ سه‌روزه است؛ اقداماتی که با هدف از سرگیری مذاکرات مستقیم میان ایالات متحده و ایران طراحی شده‌اند.

یک دیپلمات مطلع از اوضاع گفت که میانجی‌های قطری منتظر دریافت بازخورد از سوی ایالات متحده و ایران هستند.

ترامپ به دیپلماسی فرصت می‌دهد، اما نسبت به احتمال دستیابی به توافق، دیدگاهی واقع‌بینانه و بدون توهم دارد.

ترامپ گفت: «ما در حال گفتگو با آن‌ها هستیم. اوضاع خوب پیش می‌رود. مشکل اینجاست که... آن‌ها سعی می‌کنند [ما را معطل و] وقت‌کشی کنند. [در طرف ایرانی] آن‌قدر که انتظار می‌رود احساس فوریت وجود ندارد، اما آن‌ها بیش از هر زمان دیگری خواهان رسیدن به توافق هستند.»

در پسِ پرده: ترامپ در حال بررسی سه گزینه است که هر کدام از سوی گروهی متفاوت حمایت می‌شوند:

🔶 ۱. دستیابی به توافق: جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور، و استیو ویتکاف، فرستاده کاخ سفید، او را تشویق می‌کنند که به سمت توافق حرکت کند؛ چرا که از سرگیری جنگ ممکن است وضعیت را بهتر نکند. به گفته منابع، اکثر کشورهای حوزه خلیج فارس نیز از این موضع حمایت می‌کنند و این موضوع را به ترامپ منتقل کرده‌اند.

🔶 ۲. بازگشت به نبرد: بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، خواهان از سرگیری درگیری‌هاست؛ پیت هگست، وزیر دفاع نیز همین نظر را دارد. آن‌ها استدلال می‌کنند که نمی‌توان به ایران برای دستیابی به توافق اعتماد کرد، چه رسد به پایبندی به آن؛ و اینکه ترامپ باید کار را از طریق نظامی تمام کند.

🔶 ۳. حداکثر فشار اقتصادی: به گفته برخی منابع، اسکات بسنت (وزیر خزانه‌داری)، جان رتکلیف (رئیس سیا) و مارکو روبیو (وزیر امور خارجه) به ترامپ توصیه می‌کنند که وضعیت موجودِ «نه جنگ، نه توافق» را حفظ کرده و اجازه دهد کارزار فشار اقتصادی ادامه یابد.

یک منبع مطلع گفت که رتکلیف به ترامپ گفته است تداوم فشار اقتصادی، ایران را وادار به دادن امتیازات بیشتر خواهد کرد — یا چنان بی‌ثباتی‌ای در داخل کشور ایجاد می‌کند که منجر به شورش شهروندان می‌شود. سازمان سیا از اظهار نظر در این باره خودداری کرد.

دیدگاه طرف مقابل: مقامات غیرنظامی ایران روز دوشنبه نسبت به چشم‌انداز دستیابی به توافق ابراز امیدواری کردند.

مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، گفت که رهبر جمهوری اسلامی، مجتبی خامنه‌ای، «اختیاراتی به دولت داده است» تا از طریق دیپلماسی برای رسیدن به توافق تلاش کند.

عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، روز دوشنبه اظهار داشت که رایزنی‌های دیپلماتیک «بسیار فشرده شده‌اند.»

او گفت: «قطر و پاکستان به عنوان میانجی نقش بسیار فعالی ایفا می‌کنند. ما شرایط و پیشنهاد خود را ارائه کرده‌ایم و همه چیز به عقلانیت سیاسی واشنگتن بستگی دارد. اگر آن‌ها دیپلماسی واقعی را انتخاب کنند، ما آماده تعامل هستیم. اما اگر قصد فریب‌کاری و انجام عملیات نظامی را داشته باشند، با پاسخی بسیار دردناک‌تر و شدیدتر از گذشته مواجه خواهند شد.»

عراقچی گفت اگر ایالات متحده شرایط تهران را برای بازگشایی تنگه هرمز بپذیرد، آنگاه «مذاکرات از سر گرفته خواهد شد.»

او افزود: «در غیر این صورت، وضعیت فعلی ادامه خواهد یافت و ایران تسلیم نخواهد شد.»

نمای کلی: روسیه و چین در تلاش‌ها برای دستیابی به توافق، نقش فعالی ایفا می‌کنند.

ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، روز دوشنبه به صورت تلفنی با محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، گفتگو کرد. طرفین در مورد تلاش‌ها برای رسیدن به یک توافق دیپلماتیک رایزنی کردند.

محسن رضایی که بسیار به خامنه‌ای نزدیک است، همچنین دریافت‌کننده نامه‌ای بود که اخیراً از سوی ونس (معاون رئیس‌جمهور) ارسال شده و در آن پیشنهاد از سرگیری مذاکرات مطرح شده بود.

روسیه همچنین پیشنهاد داده است که در هرگونه توافق هسته‌ای مشارکت داشته باشد؛ از جمله از طریق پذیرش ذخایر اورانیوم غنی‌شده ایران. هم‌زمان، معاون رضایی روز دوشنبه به پکن سفر کرد و با وزیر امور خارجه چین دیدار نمود. چین همچنین از ایالات متحده و ایران می‌خواهد که برای پایان دادن به جنگ، مذاکرات مستقیم را از سر بگیرند.