لولا به عنوان پیروز انتخابات برزیل اعلام شد

الئونور هیوز، مائوریسیو ساوارسه و آنا-کاترین بریجیدا
آسوشیتدپرس / ۲۶ اکتبر ۲۰۲۶

لوئیز ایناسیو لولا دا سیلوا، رئیس‌جمهور برزیل و از منتقدان صریح دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، روز یکشنبه مجدداً انتخاب شد. این نتیجه مایه آسودگی خاطرِ کسانی است که نسبت به گسترش نفوذ آمریکا در آمریکای لاتین منتقد هستند.

با شمارش ۱۰۰ درصد آرا، دادگاه انتخاباتی برزیل اعلام کرد که لولا — که به‌زودی ۸۱ ساله می‌شود — با اختلاف نزدیک به ۴.۴ میلیون رأی از رقیب خود، فلاویو بولسونارو، پیشی گرفته و ۵۱.۸ درصد از کل آرا را به دست آورده است. بولسونارو بلافاصله از پذیرش شکست سر باز زد و خواستار ابطال نتایج انتخابات شد. این درخواست پس از آن مطرح شد که در پی تصمیم لحظه آخری برای تمدید دو ساعته زمان رأی‌گیری، در برخی حوزه‌های انتخاباتی هرج‌ومرج رخ داد.

بولسونارو فرزند رئیس‌جمهور پیشین، ژائیر بولسونارو است؛ کسی که لولا در سال ۲۰۲۲ با شکست دادن او به ریاست‌جمهوری رسیده بود.

پیروزی لولا برخلاف روند منطقه‌ایِ پیروزی نامزدهای ریاست‌جمهوریِ متمایل به راست (راستِ میانه) است که با ترامپ هم‌پیمان بودند. این پیروزی همچنین بدین معناست که بزرگترین اقتصاد آمریکای لاتین — با تولید ناخالص داخلی ۲.۶ تریلیون دلار در سال — احتمالاً همچنان در برابر خواسته‌های ترامپ، حتی با وجود فشار ناشی از افزایش تعرفه‌ها، ایستادگی خواهد کرد.

لولا می‌گوید برزیل «حیاط خلوت هیچ‌کس» نیست

ویدئویی که توسط ستاد انتخاباتی لولا منتشر شده، این رهبر باسابقه را در حال جشن گرفتن به همراه همسرش، روزانجلا دا سیلوا، و متحدانش نشان می‌دهد؛ جشنی که پس از تأیید پیروزی او در دور دوم انتخابات توسط دادگاه انتخاباتی برزیل برگزار شد. او در حالی که عینک قرمزی به شکل ستاره بر چشم داشت، همسرش را بوسید.

لولا در سخنانی خطاب به هوادارانش — که هزاران نفر از آن‌ها در شریان اصلی شهر سائوپائولو و میدان «سینه‌لاندیا» در ریو دو ژانیرو گرد آمده بودند — ضمن ابراز قدردانی از مردم برزیل، متعهد شد که به تمام برزیلی‌ها، فارغ از جنسیت یا مذهبشان، احترام بگذارد. او همچنین به بولسونارو تاخت. او گفت: «این شکستی برای انکارگرایی و دروغ بود. باید اعتراف کنم که هر بار در مناظره‌ای شرکت می‌کردم، احساس شرمساری می‌کردم.»

او همچنین بر تعهد خود نسبت به حاکمیت ملی برزیل تأکید دوباره‌ای ورزید.

او گفت: «یا میهن آزاد می‌ماند، یا ما جانمان را فدای برزیل می‌کنیم. این کشور هرگز نمی‌پذیرد که حیاط‌خلوتِ کسی باشد.»

در ریو دو ژانیرو، خودروها بوق می‌زدند و زنی که لباسی قرمز — رنگِ نمادینِ هواداران لولا — به تن داشت، خطاب به چهار مرد که لباس‌هایی به رنگ‌های زرد و سبز (رنگ‌های اختصاصی بولسونارو) پوشیده بودند و مشغول نوشیدن آبجو بودند، فریاد زد: «باختید! بیشتر گریه کنید!» با تأیید نهایی نتایج، غریوِ بلندی در خیابان طنین‌انداز شد.

رودریگو والنتیم، تاجر ۵۱ ساله و از هواداران بولسونارو، گفت که روی کار آمدن دوباره دولت لولا به اقتصاد آسیب خواهد زد. او به واکنش مثبت بازارهای مالی به نتایج دور اول اشاره کرد؛ زمانی که بولسونارو از لولا پیشی گرفته بود.

او گفت: «درک نمی‌کنم چطور مردم می‌توانند به لولا رأی دهند. کشور دارد از هم می‌پاشد.»

قرار است لولا چهارمین دوره ریاست‌جمهوری خود (که البته متوالی نیست) را در تاریخ ۵ ژانویه ۲۰۲۷ آغاز کند.

بولسونارو در پی بروز سردرگمی در حوزه‌های رأی‌گیری، نتایج را رد کرد

اعلامیه دادگاه انتخاباتی به شبی پر از سردرگمی در مراکز رأی‌گیری پایان داد. ماجرا از آنجا آغاز شد که کریستیانو زانین، قاضی دیوان عالی برزیل، تنها سه دقیقه پیش از پایانِ مقررِ زمان رأی‌گیری — و در پی درخواست هر دو نامزد — حکم داد که حوزه‌های رأی‌گیری باید برای دو ساعت دیگر باز بمانند. درخواست لولا به دلیل مشکلاتی در اتوبوس‌هایی مطرح شد که وظیفه انتقال رأی‌دهندگان به حوزه‌های رأی‌گیری را در سائوپائولو و سالوادور (دو شهری که معمولاً به نفع رئیس‌جمهور مستقر رأی می‌دهند) بر عهده داشتند. درخواست بولسونارو نیز به دلیل بارندگی‌های شدید در جنوب برزیل — منطقه‌ای که پایگاه هواداران اوست — ارائه شده بود.

این تصمیم باعث شد شمارش آرا دو ساعت به تعویق بیفتد. مشخص نبود که دقیقاً چه تعداد از حوزه‌های رأی‌گیری پس از ساعتِ پایانِ مقرر، باز مانده‌اند. به گزارش خبرنگاران آسوشیتدپرس، مراکز رأی‌گیری در برازیلیا و ریو دو ژانیرو، اندکی پس از ساعت ۱۷ (زمان پایان اولیه رأی‌گیری) تعطیل شدند. بولسونارو، که پدرش به دلیل تلاش برای کودتا پس از شکست در انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۲۲ در برابر لولا، دوران محکومیت ۲۷ ساله زندان را می‌گذراند، خاطرنشان کرد که زانین وکیل پیشین لولا بوده است و از او به خاطر «تغییر قواعد بازی در میانهٔ بازی» انتقاد کرد.

او گفت: «با توجه به اتفاقاتی که رخ داده، پذیرفتن نتایج انتخابات غیرممکن است.»

مشخص نیست که آیا شکایت بولسونارو می‌تواند حد نصاب قانونی لازم برای ابطال نتایج را داشته باشد یا خیر. بولسونارو همچنین در صورت داشتن شواهدی مبنی بر تقلب، حق دارد درخواست بازشماری آرا را مطرح کند، اما این اقدام نیز ممکن است تغییری در نتایج ایجاد نکند.

کاسیو نونس مارکس، رئیس دادگاه انتخاباتی — که توسط رئیس‌جمهور پیشین، بولسونارو، به عضویت دیوان عالی منصوب شده بود — اظهار داشت که تمدید ساعات رأی‌گیری تأثیری بر نتایج نداشته است.

ژوائو پدرو پادوآ، استاد حقوق در دانشگاه فدرال فلومیننس، گفت که بولسونارو می‌تواند مستقیماً نزد مقامات انتخاباتی کشور یا دیوان عالی شکایت کرده و خواستار اعلام بی‌اعتباری و ابطال انتخابات شود.

پادوآ گفت: «اما مبنای قانونی چندانی برای این کار وجود ندارد. تمدید ساعات رأی‌گیری امری غیرمعمول است، اما برای اینکه منجر به ابطال انتخابات شود، نامزد باید ثابت کند که این موضوع بر توانایی رأی‌دهندگان در ابراز آزادانه‌ی اراده‌شان تأثیر گذاشته است. به نظر نمی‌رسد که چنین تأثیری رخ داده باشد.»

لولا بر نگرانی‌های مربوط به امنیت و هزینه‌های زندگی غلبه کرد

در دور اول انتخابات که اوایل ماه جاری برگزار شد، بولسونارو با اختلاف بیش از ۲.۲ میلیون رأی از لولا پیشی گرفته بود. پیروزی لولا در یکشنبه‌شب، نخستین بار از زمان پایان دیکتاتوری نظامی برزیل در سال ۱۹۸۵ است که فردی که در دور اول انتخابات در جایگاه دوم قرار گرفته بود، در نهایت به ریاست‌جمهوری می‌رسد.

لولا به دلیل نگرانی‌های موجود پیرامون هزینه‌های زندگی و امنیت، با رقابتی دشوار برای انتخاب مجدد روبرو بود. بولسونارو رویکرد سخت‌گیرانه در برابر جرم و جنایت را محور اصلی کارزار انتخاباتی خود قرار داد و وعده داد که قیمت مواد غذایی را کاهش دهد؛ در حالی که لولا، با هدف جذب رأی‌دهندگان مردد، بر مشوق‌های پرهزینه تمرکز کرد.

هر دو نامزد با اتهامات فساد درگیر بوده‌اند که پای اعضای خانواده و متحدانشان را نیز به میان کشیده است؛ به‌طوری که نام بولسونارو در یک رسوایی گسترده که برزیل را تکان داده، مطرح شده است. لولا نیز پیش‌تر به اتهام فساد بیش از یک سال را در زندان گذراند، اما آن محکومیت‌ها در نهایت لغو شدند.

این احتمالاً آخرین پیروزی در کارنامه سیاسی این رهبر کهنه‌کار خواهد بود. لولا فعالیت سیاسی خود را در دهه ۱۹۷۰ به عنوان یک رهبر اتحادیه کارگری آغاز کرد. او سپس در تأسیس «حزب کارگران» مشارکت کرد و سه بار به عنوان نامزد ریاست‌جمهوری از سوی این حزب در انتخابات شرکت کرد، تا اینکه سرانجام در سال ۲۰۰۲ پیروز شد. او چهار سال بعد مجدداً انتخاب شد و در سال ۲۰۱۰، دیلما روسف — یکی از وزرای کابینه‌اش — جانشین او گردید. روسف در سال ۲۰۱۴ دوباره انتخاب شد، اما دو سال بعد با رأی پارلمان از مقام خود برکنار شد.

لولا در سال ۲۰۱۸ تلاش کرد بار دیگر نامزد ریاست‌جمهوری شود، اما پس از محکومیت قضایی، در ماه مارس روانه زندان شد. او پس از ۵۸۰ روز از زندان آزاد شد و دیوان عالی برزیل نیز حکم محکومیتش را لغو کرد؛ چرا که پلیس پیام‌هایی را کشف کرده بود که نشان می‌داد قاضیِ پرونده نسبت به او سوگیری داشته است. لولا به‌سرعت به یکی از سرسخت‌ترین منتقدان ژائیر بولسونارو تبدیل شد و در سال ۲۰۲۲ با اختلاف اندکی بر او پیروز گردید.

از آنجا که لولا در دور نخست انتخابات شکست خورده بود، ستاد انتخاباتی خود را سازماندهی مجدد کرد، به جذب رأی‌دهندگان جوان پرداخت، میلیون‌ها برزیلی را برای دفاع از ارزش‌های دموکراتیک و میراث سیاسی‌اش به خیابان‌ها آورد، نسبت به روی کار آمدن دوباره دولت بولسونارو هشدار داد و چندین طرح دولتی را تقویت کرد.

او اکنون در کنار دونالد ترامپ و دانیل اورتگا (رئیس‌جمهور نیکاراگوئه) — که همگی در حدود ۸۰ سال سن دارند — در زمره مسن‌ترین رؤسای جمهور در قاره آمریکا قرار می‌گیرد.