مسافران مانع از سقوط عمدی پرواز فلای‌دبی شدند

الکساندر کورن‌ول، فدریکو ماچونی و پشا ماگید
خبرگزاری رویترز / ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۶

مقامات اسرائیلی اعلام کردند که مسافران پرواز شرکت «فلای‌دبی» (flydubai) روز چهارشنبه به سلامت به اسرائیل رسیدند. این در حالی بود که مسافران و خدمه مانع تلاش کمک‌خلبان برای سقوط هواپیما شدند. این درگیری زمانی آغاز شد که کمک‌خلبان با چاقو به خلبان حمله کرد و باعث شد هواپیما در کمتر از ۳۰ ثانیه، نزدیک به ۱۴ هزار پا (حدود ۴۲۰۰ متر) سقوط کند.

به گفته مقامات اسرائیلی، مسافران و خدمه وارد کابین خلبان شدند، بر کمک‌خلبان غلبه کردند و شرایط را برای دو خلبان دیگرِ حاضر در پرواز فراهم کردند تا هواپیما را به سلامت در تبوک عربستان سعودی فرود آورند.

بیش از ۱۰ ساعت بعد، مسافران با یک هواپیمای جایگزینِ فلای‌دبی به فرودگاه بن‌گوریون تل‌آویو رسیدند؛ شماری از آن‌ها این ماجرا را معجزه توصیف کرده و از تقلا و کشمکش شدید برای جلوگیری از یک فاجعه سخن گفتند.

مقامات اسرائیلی اعلام کردند که انگیزه فرد مهاجم در پرواز FZ1073 از دبی به تل‌آویو همچنان تحت بررسی است. اسرائیل و امارات متحده عربی (که دبی بخشی از آن است) در سال ۲۰۲۰ «پیمان ابراهیم» را برای عادی‌سازی روابط امضا کردند.

این حادثه نگرانی‌ها را درباره امنیت هوانوردی جهانی در منطقه‌ای که سال‌ها درگیر مناقشه بوده، تشدید کرد و باعث شد اسرائیل تدابیر نظارتی و کنترلی خود را برای خلبانانی که به این کشور پرواز می‌کنند، سخت‌گیرانه‌تر کند.

لیتال شاچاف، یکی از مسافران، گفت: «فقط می‌توانم بگویم که این یک معجزه بود. وضعیتی وحشتناک و دیوانه‌وار بود و خدا را شکر می‌کنیم که جان سالم به در بردیم؛ فکر نمی‌کردیم زنده بمانیم، اما خدا را شکر که در اسرائیل هستیم. به خانه برگشته‌ایم و از دیدن همه در اینجا خوشحالیم.»

سازمان اورژانس اسرائیل اعلام کرد که مردی ۵۱ ساله برای مداوای جراحات وارده به بالاتنه‌اش به بیمارستانی در اسرائیل منتقل شده است. به گفته این سازمان، وضعیت جسمانی این مرد «خفیف» (غیرحیاتی) گزارش شده است. بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، با توصیف این رویداد به عنوان «یک حادثه امنیتی جدی»، اعلام کرد که مقامات سعودی از کمک‌خلبان بازجویی خواهند کرد.

شرکت هواپیمایی «فلای‌دبی» در بیانیه‌ای اعلام کرد که دلایل اصلی این حادثه هنوز مشخص نیست و نسبت به «گمانه‌زنی‌های زودهنگام» هشدار داد. یک مقام اسرائیلی هویت کمک‌خلبان را تبعه عمان اعلام کرد. عمان هنوز در این باره اظهارنظری نکرده است.

مقامات اسرائیلی از مسافران تقدیر کردند و نقش آن‌ها را در جلوگیری از فاجعه‌ای بسیار وخیم‌تر، حیاتی دانستند. نتانیاهو گفت که این پرواز از دبی، ۱۷۴ سرنشین داشته که اکثر آن‌ها شهروندان اسرائیل بوده‌اند.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، گفت که روز چهارشنبه «مفصل» با نتانیاهو درباره این حادثه گفتگو کرده است. او سپس شرح دقیقی از ماجرا را به خبرنگاران در دفتر بیضی‌شکل کاخ سفید ارائه داد و افزود: «این روایتی است که من شنیدم؛ نمی‌دانم حقیقت دارد یا نه، اما این همان داستانی است که از بی‌بی (نتانیاهو) شنیدم.»

«کاری که بی‌درنگ و بدون فکر انجام می‌دهید»

سخنگوی نتانیاهو به رویترز گفت کاپیتان مجروح که دفتر نخست‌وزیر اسرائیل هویت او را «اسمیت ماچهار» (تبعه هند) اعلام کرد، در حالی که غرق در خون روی کف کابین افتاده بود، موفق شد دکمه باز کردن درِ کابین خلبان را فشار دهد. به گفته این سخنگو، مسافرانی که وارد کابین شدند، کمک‌خلبان را در حال کوبیدن مشت به پنل کنترل هواپیما یافتند. آساف راجوان، یکی از مسافرانی که در مهار مهاجم نقش داشت، گفت: «این کاری است که بی‌درنگ و بدون فکر انجام می‌دهید؛ فقط می‌دوید تا جان دخترتان و خانواده‌تان را نجات دهید.» او در حالی این سخنان را بیان می‌کرد که پیشانی‌اش همچنان بر اثر درگیری خون‌آلود بود.

یانیو هایون، یکی از مردانی که در مهار مهاجمِ پرواز هواپیمایی «فلای‌دبی» نقش داشت، پس از ورود به فرودگاه بین‌المللی بن‌گوریون

دفتر نتانیاهو ویدئویی منتشر کرد که نخست‌وزیر را در فرودگاه بن‌گوریون در حال در آغوش گرفتن مسافر دیگری به نام «یانیو هایون» نشان می‌داد؛ کسی که به گفته دفتر نتانیاهو، خود را به داخل کابین خلبان رسانده بود. نتانیاهو خطاب به این مرد که همچنان پیراهن خون‌آلود زمان پرواز را بر تن داشت، گفت: «وقتی تو را می‌بینم، انگار یک شیر را می‌بینم؛ یک قهرمان بزرگ.»

شرکت فلای‌دبی پروازهای رفت و برگشت روزانه‌ای میان دبی و تل‌آویو انجام می‌دهد؛ مسیری که در میان شهروندان اسرائیل محبوبیت دارد. مسیر پروازی این هواپیما معمولاً از حریم هوایی عربستان سعودی و اردن می‌گذرد. این نخستین باری نیست که پروازی میان اسرائیل و امارات متحده عربی در عربستان سعودی فرود می‌آید. به گزارش رسانه‌های اسرائیلی در آن زمان، یک پرواز شرکت «فلای‌دبی» (flydubai) از دبی به مقصد تل‌آویو در سپتامبر ۲۰۲۵ به دلیل یک فوریت پزشکی، مجبور به فرود اضطراری در ریاض شد.

مسئولان فرودگاه تبوک عربستان سعودی، جایی که هواپیما در آن فرود آمد، اعلام کردند که هر دو خلبان پس از مجروح شدن، در بیمارستان بستری شده‌اند.

این حادثه نگرانی‌های امنیتی را در اسرائیل، آن هم تنها چند هفته پیش از برگزاری نخستین انتخابات پس از حملات هفتم اکتبر ۲۰۲۳ به رهبری حماس، تشدید کرد؛ انتخاباتی که در آن موضوع امنیت اسرائیل نقشی محوری در کارزارهای انتخاباتی ایفا می‌کند.

ایتامار بن‌گویر، وزیر امنیت راست‌گرای افراطی، در واکنش به این حادثه در شبکه اجتماعی «ایکس» نوشت: «تروریسم اهریمنی است که نباید با آن به هیچ توافقی دست یافت.»

تشدید تدابیر امنیتی اسرائیل برای خلبانان پروازهای ورودی به این کشور

رسانه‌های اسرائیلی گزارش‌های متناقضی درباره این حادثه منتشر کردند؛ برخی از آن‌ها گزارش دادند که یک خلبان در اقدامی که ظاهراً خودکشی بوده، تلاش کرده است هواپیمای مسافربری را ساقط کند. برخی رسانه‌های اسرائیلی در ابتدا ملیت خلبانان را عمانی و اماراتی اعلام کردند، در حالی که برخی دیگر گفتند آن‌ها روسی و اوکراینی بوده‌اند.

دورون اسپیل‌من، سخنگوی نتانیاهو، به خبرگزاری رویترز گفت: «ما از هویت تمام خلبانانی که به اسرائیل پرواز می‌کنند آگاه خواهیم شد، خواهیم دانست آن‌ها چه کسانی هستند و نوعی بررسی امنیتی روی آن‌ها انجام خواهیم داد.»

نتانیاهو روز یکشنبه در جریان سفری کم‌سابقه به این کشور حوزه خلیج فارس، با شیخ محمد بن زاید آل نهیان، رئیس امارات متحده عربی، دیدار کرد. اسرائیل و امارات از زمان برقراری روابط دیپلماتیک، پیوندهای امنیتی، نظامی و اقتصادی نزدیکی با یکدیگر ایجاد کرده‌اند.

اسرائیل اوایل سال جاری سامانه‌های پدافند هوایی «گنبد آهنین» و پرسنل اسرائیلی برای هدایت آن‌ها را در اختیار امارات قرار داد تا به دفاع در برابر حملات ایران کمک کند؛ حملاتی که پس از آغاز ضربات اسرائیل و آمریکا به ایران صورت گرفت.

دولت امارات هنوز در مورد حادثه پرواز «فلای‌دبی» (flydubai) اظهارنظری نکرده است، اما این شرکت هواپیمایی دولتی دبی اعلام کرد که «درگیری لفظی یا فیزیکی» در کابین خلبان رخ داده و پرواز متعاقباً به سمت تبوک تغییر مسیر داده و در آنجا به سلامت فرود آمده است. سازمان هواپیمایی کشوری امارات (GCAA) نیز اعلام کرد که این پرواز «دچار یک حادثه امنیتی شده که تحت کنترل درآمده است».

گزارش از الکساندر کورن‌ول، رامی ایوب، رامی آمیچای، فدریکو ماچونی، پشا مجید و لینا عبید؛ گزارش تکمیلی از ادوارد کارون، مارین دلرو، مگدالینی گوگو و دافنه پسالداکیس؛ نگارش متن توسط تام پری و دیوید مورگان؛ ویرایش توسط فیلیپا فلچر، گرت جونز و هاوارد گولر.