عربستان برای جنگی تازه با حوثی‌ها آماده می‌شود

ویوین نریم / نیویورک تایمز / ۲۷ اوت ۲۰۲۶

به گفته تحلیلگران، پس از هفته‌ها حمله شبه‌نظامیان حوثی یمن به کشتی‌ها، فرودگاه‌ها و تأسیسات نفتی عربستان سعودی، به نظر می‌رسد که عربستان در حال آماده شدن برای ازسرگیری جنگ علیه این گروه است؛ اقدامی که به طور بالقوه می‌تواند آشفتگی در خاورمیانه را عمیق‌تر کند.

مشخص نیست که اگر عربستان دوباره به جنگی تمام‌عیار با حوثی‌ها بازگردد، اهدافش چه خواهد بود. اما این اقدام می‌تواند جبهه جدیدی در جنگ آمریکا با ایران ـــ حامی اصلی حوثی‌ها ـــ بگشاید.

عربستان آخرین بار در سال ۲۰۱۵ کارزار بمباران علیه حوثی‌ها را آغاز کرد اما این جنگ به باتلاقی یک دهه‌ای تبدیل شد که حاکمیت این گروه بر شمال یمن را تثبیت کرد و به مرگ صدها هزار یمنی بر اثر خشونت، گرسنگی و بیماری منجر شد.

به باور برخی ناظران یا مقامات، مسیری واقع‌بینانه برای از بین بردن کامل این شبه‌نظامیان وجود دارد. در عوض، به گفته تحلیلگران، عربستان سعودی می‌تواند با هدف تضعیف این گروه و تحت فشار قرار دادن آن برای مذاکره بر سر راه‌حلی برای جنگ داخلی یمن که برای پادشاهی و متحدان یمنی‌اش مطلوب‌تر باشد، اقدام کند.

به نظر می‌رسد کانال‌های ارتباطی که سال‌ها میان دو طرف باز نگه داشته شده بود، از هم پاشیده است. محمد الباشا، تحلیلگر سیاسی متخصص در امور یمن مستقر در واشنگتن می‌گوید: «من در این مقطع هیچ راه خروج سیاسی نمی‌بینم. جنگ در راه است.»

اوایل این هفته، حوثی‌ها مسئولیت حمله موشک بالستیک به یک نفتکش سعودی و همچنین دو حمله به نیروهای تحت حمایت عربستان در داخل یمن را بر عهده گرفتند و یحیی سریع، سخنگوی نظامی این گروه، وعده داد که با هرگونه تشدید تنش با «ضربات قوی‌تر و شدیدتر» مقابله خواهد کرد.

یک مقام سعودی که طبق پروتکل دولتی به شرط ناشناس ماندن صحبت می‌کرد، گفت که پادشاهی صلح را ترجیح می‌دهد، اما برای جنگ با حوثی‌ها آماده است و به هر وسیله لازم از خود محافظت خواهد کرد.

او افزود، اگر حوثی‌ها به تشدید حملات خود ادامه دهند، پادشاهی حاضر خواهد بود برای حمایت از دولت یمن ـــ که در واقع ائتلافی ناهمگون از نیروهای ضدحوثی است ـــ در نبردش علیه این شبه‌نظامیان، حملات هوایی انجام دهد.

آخرین مداخله عربستان در یمن تلاشی برای بازگرداندن دولت به رسمیت شناخته شده بین‌المللی بود که حوثی‌ها با حمایت ایران آن را از پایتخت یمن، صنعا، بیرون رانده بودند. این جنگ کشور را به آستانه قحطی کشاند و در نهایت نتوانست حوثی‌ها را از بین ببرد.

پس از آتش‌بس در سال ۲۰۲۲، حوثی‌ها با این باور که پیروز شده‌اند، سر برآوردند. مقامات سعودی به گفت‌وگو روی آوردند، به امید اینکه شبه‌نظامیان را در مرز جنوبی خود مهار کنند و بر آن‌ها نفوذ به دست آورند.

به نظر می‌رسید که این رویکرد مؤثر بوده است، تا اینکه جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران به یک درگیری سراسری در منطقه تبدیل شد و محاسبات حوثی‌ها را تغییر داد.

تحلیلگران یمنی می‌گویند این شبه‌نظامیان تا حدی برای کمک به ایران اقدام می‌کنند، اما پس از سال‌ها بن‌بست سیاسی، برای تحکیم قدرت خود و تضمین دسترسی به منابع نفتی یمن نیز تلاش می‌کنند. این گروه به طور فزاینده‌ای خود را به عنوان یک دولت مشروع معرفی می‌کند و خواستار آن است که به همین عنوان با آن رفتار شود.

تنش‌ها میان پادشاهی و شبه‌نظامیان ماه گذشته و پس از آن تشدید شد که حوثی‌ها عربستان سعودی را متهم کردند که برای جلوگیری از فرود یک هواپیمای ایرانی، فرودگاه اصلی بین‌المللی یمن را بمباران کرده است؛ اتهامی که عربستان آن را رد کرد. حوثی‌ها سپس محاصره دریایی کشتی‌های سعودی در دریای سرخ را اعلام کردند.

از آن زمان، عربستان سعودی حملات هوایی محدودی را در یمن انجام داده و حوثی‌ها علاوه بر حمله به کشتی‌های سعودی در دریای سرخ، حملات موشکی و پهپادی را در داخل عربستان سعودی آغاز کرده‌اند.

این حملات بازارهای جهانی انرژی را تحت فشار قرار داده است، که همسو با منافع ایران است. عربستان سعودی، بزرگترین صادرکننده نفت جهان، معمولاً نفت خود را از طریق تنگه هرمز، آبراهه باریکی که خلیج فارس را به آب‌های آزاد جهان متصل می‌کند و ایران از زمان آغاز جنگ با ایران عملاً آن را بسته است، صادر می‌کند. این پادشاهی اکنون برای صادرات بخش عمده نفت خود به دریای سرخ متکی است.

در داخل یمن، درگیری‌ها میان حوثی‌ها و دولت یمن تحت حمایت عربستان در هفته‌های اخیر به شدت تشدید شده است.

هانس گروندبرگ، فرستاده سازمان ملل به یمن، در جلسه توجیهی خود در شورای امنیت سازمان ملل در ۱۳ اوت هشدار داد: «یمن امروز با خطر جدی‌تری برای بازگشت به درگیری در مقیاس بزرگ نسبت به هر زمان دیگری از زمان آتش‌بس با میانجی‌گری سازمان ملل در سال ۲۰۲۲ مواجه است.»

حوثی‌ها می‌گویند که حملات آن‌ها پیش‌دستانه است و دولت‌های عربستان و یمن را متهم می‌کنند که نیروهایی را در تدارک برای یک حمله زمینی علیه آن‌ها گرد آورده‌اند.

محمد البخیتی، یک مقام سیاسی حوثی‌ها، در مصاحبه‌ای گفت که این شبه‌نظامیان در حال حاضر «عملاً در وضعیت جنگی با عربستان سعودی» هستند.

او گفت حوثی‌ها «مشتاق هستند که گزینه‌های خود را باز نگه دارند» و امیدوارند از «گسترش درگیری» جلوگیری کنند. اما او افزود که اگر جنگی تمام‌عیار در بگیرد، آن‌ها «تمام تأسیسات نفتی و حیاتی عربستان سعودی را نابود خواهند کرد، همان‌طور که عربستان با یمن کرد.»

او عربستان سعودی را متهم کرد که «با توسل به زور، یمن را محاصره کرده و از رسیدن غذا، دارو و مایحتاج اولیه به مردم یمن جلوگیری می‌کند.»

مقامات سعودی این اتهام را رد می‌کنند. آن‌ها حوثی‌ها را متهم می‌کنند که تلاش می‌کنند از رژیم بازرسی سازمان ملل و سایر تدابیر حفاظتی که برای جلوگیری از دستیابی شبه‌نظامیان به سلاح و بودجه در نظر گرفته شده، طفره بروند.

اوایل این ماه، سفیر عربستان سعودی در ایالات متحده، شاهدخت ریما بنت بندر، نگرانی‌های پادشاهی را به واشنگتن منتقل کرد. او به همراه سفیر یمن، جمیله رجاء، با اعضای کنگره دیدار کرد تا بر تهدید ناشی از حوثی‌ها تأکید کند.

به گفته یک مقام آمریکایی و یک مقام یمنی آشنا با این دیدارها که به شرط ناشناس ماندن برای بحث در مورد دیپلماسی حساس صحبت کردند، سفرا استدلال کردند که نیاز به مقابله با این شبه‌نظامیان وجود دارد و ایالات متحده را تشویق کردند که از این تلاش حمایت کند.

مشخص نیست که این حمایت چه شکلی می‌تواند داشته باشد، اما خانم رجاء در ستون دیدگاهی که متعاقباً در وال استریت ژورنال منتشر کرد، از ایالات متحده خواست که «حمایت از ارتش یمن را حفظ و تقویت کند»، کمک‌های بشردوستانه به یمن را افزایش دهد و قرار دادن حوثی‌ها در فهرست سازمان‌های تروریستی خارجی را گسترش دهد.

تحلیلگران می‌گویند که اکنون نشانه‌هایی از تقویت نظامی گسترده‌تر در هر دو طرف دیده می‌شود.

احمد ناجی، تحلیلگر ارشد امور یمن در گروه بین‌المللی بحران، گفت که عربستان سعودی هماهنگی نظامی بین جناح‌های مختلف ضدحوثی را بهبود بخشیده است. او افزود، این کشور همچنین تسلیحات پیشرفته‌ای را در اختیار این نیروها قرار می‌دهد که «در گذشته هرگز سابقه نداشته است.»

عبدالله العلیمی، عضو شورای رهبری ریاست‌جمهوری دولت یمن، در مصاحبه‌ای با یک روزنامه سعودی که هفته گذشته منتشر شد، نقش عربستان سعودی را در ارائه آموزش و سایر کمک‌ها به نیروهای دولتی یمن ستود.

او گفت که بازپس‌گیری صنعا از حوثی‌ها توسط دولت یمن تحت حمایت عربستان، «اجتناب‌ناپذیر» شده است.

برای عربستان سعودی دلایل زیادی برای اجتناب از جنگ وجود دارد: نبردی دیگر با حوثی‌ها می‌تواند منابع مالی و ذخایر دفاعی آن را تحلیل ببرد و می‌تواند برنامه‌های ولیعهد برای تبدیل پادشاهی به قطب تجاری و گردشگری را به خطر بیندازد.

با این حال، به گفته آقای ناجی، حوثی‌ها «آماده مذاکره نیستند» و در عین حال که برای کمک به حامی اصلی خود، ایران، اقدام می‌کنند، برای گرفتن امتیازات سیاسی در یمن نیز فشار می‌آورند.

کارشناسان و دیپلمات‌ها نگران هستند که هرگونه تشدید تنش، رنج ده‌ها میلیون نفر را در یمن افزایش دهد؛ کشوری که هم‌اکنون در یکی از بدترین بحران‌های بشردوستانه جهان گرفتار است.

آقای گروندبرگ در جلسه توجیهی خود در سازمان ملل گفت: «هیچ طرفی نمی‌تواند مسیر تشدید تنش را کنترل کند. تنها چیزی که قطعی است این است که مردم یمن بهای آن را خواهند پرداخت.»